In Pentecoste

Spiritus Domini ornavit caelos, lob vigesimo sexto.

. Prothema. Non enim vos esfis, qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loquilur in vohis. — Verba secundo loco proposita trahuntur de Evangelio Matthaei decimo et sunt verba,Doraini Salvatoris ostendentis humanae parvitatis insufficientiam., ne de noslris viribus praesumamus; insinuantis etiam divinae largitatis influentiam, ut de suis luuneribus confidamus. Divinorum quidem verborum collatio nequaquam est a viribus humanis, quin potius a muneribus est divinis. Et idcirco huinanae parvitatis indigentia sive insufficientia tangitur, cum praemittitur: Non enim vos estis, qui loquimini; sed divinae largitalis influentiu notatur, cum subiungitur: sed Spiritus Palris vestri, qui loquilur ui vobis. Ne ergo, carissirai, siraus de illorum numero, qui dixerunt: Linguam nostram magnificabimus, labia Vers. 16. seq.; sequitur Sap. I,

Psalm. 92, 5; seqmintiir.ct. 2, peccatorum ueslrorum, el. accipielis donum Spiritus sancli. PostmoiUun invitemus eum per devotam orationem, et veniet; Sapientiae septimo: Optavi, et datus esl mihi sensus, et invocavi, el venit in spiritus sapienliae. Denique minislremus per riorem dilectionem et exteriorem obedientiam, et niet; loannis decirao quarto: Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, e.t ad eum veniemus; nos, scilicet Pater, Filius et Spiritus sanctus, et mansionem apud eum faciemus. « De cuius dilectione, ut dicit Gregorius, mens, lingua, manus requiratur », ut in ore duorum vel trium testium stet omne verbum.

III. Quoniam multa dixiinus de arfye?i/!* Spiritus sancti, de fructu adventus eius dicamus breviter, quia raittitur nobis ut nuntius ad testificandum de patria, ne taedeat nos dilationis palriae; mittitur ut socius ad consolandum, ne taedeat nos praesentis miseriae; mittitur ut paedagogus ad deducendum, ne taedeat nos longitudinis et difflcultatis viae. — titur ergo ad lestificandum, ut hic dicitur: venerit Paracletus etc, ille testimonium de me. Mittitur ut socius ad consolandum: Ego rogabo Palrem, et alium Paracktum dabit vobis, loannis decimo quarto. Mittitur ut paedagogus ad deducendum; Psalmus: Spiritus luus bonus deducet me in terram rectam. Ad quam nos promissus Spiritus, qui cum Patre et Filio vivit et regnat etc. noslra a nobis sunt; deprecemur unanimiter Dominuin, omniuin bonorum largitorem, ut ipse sua gratia et pietate auferat a nobis humanae parvitatis insufficienliam, et intelligentibus, secundura Apostolum, primae ad Corinthios duodecirao: Nemo polest dicere: Dominus Lesus, nisi in Spiritu sancto, conferat divinae largitalis infl:uenliam, qua mediante dicere possimus pariler et audire quae sunt ad laudem et gloriam Omnipotentis et consolalionem et gratiara cuiuslibet audientis. Araen.

Spirilus Domini etc. — Summus arlifex, Spiritus sanctus, volens in apostolicis vasis caeleste manna et divJnura aroma norainis Christi recondere, prius eos in die Pentecostes caelestibus refulgentiis pulcriformiter adornavit. Hoc autem beneficium sibi praestitum mater Ecclesia recolit hodierna die refulgentius inter cetera in verbo proposito, cum dicit: Spiritus Domini orwa(;«7 caelo. In quo quidem verbo describitur hodiernum beneficium quantura ad triplicem ordinatam comparationem: primo, quantuni

ad principium elfectiuum in personali nominatione; secundo, quantum ad subiectum receptivum in convenienti repraesentalione; tertio, quantum ad aem»i intermedium in singulari operatione.

Primo ergo describitur liodiernum beneflcium quantura ad principium effectioum in personali nominatione, cum dicit: Spirilus Domini; secundo, quantum ad subiedum receptivum in convenienti repraesentatione, cum subdit: caelos; per caelos namque convenienter designantur sive repraesentantur,postoli ralione aliquarum proprietatum nobiiium. Tertio, quantum ad actum iniermedium in singulari operatione, cum subinfert: o?'wauj<; singulariter enim et exceilenter fuerunt.postoli virtutibus et donis caelestibus adornati.

I. Dicit ergo: Spiritus Domini, ubi describitur hodiernum beneficium quantum ad principium effectivuni. Habet autem Spiritus sanctus in se tres proprietates, secundum quas est principium et causa Triplicis doni, in quo totum hodiernum beneficium radicaliter et essentialiter consistit. Nam primo est in Spiritu sancto infallibilis veritas; secundo, liberalis carilas; tertio, insuperabilis poietos. Primo, quia in ipso est summa verilas, ideo ab ipso procedit splendor fidelis intelligentiae, illuniinantis cognitivam; secundo, quia Spiritus sanctus est summa caritas, ideo ab ipso procedit amor utilis benevolentiae, rectificantis affectivam; tertio, quia in Spiritu sancto estsummapotete, ideo ab ipso procedit vigor virilis constantiae, roborantis effectivani. Et haec tria sunt necessaria ad salutem omni conditioni, sexui et aetati. Nam nullus adultus est in statu salutis, nisi habeat fideleni intelligentiam in intellectu, caritativam benevolentiam in affectu et finalem constantiam in effectu. Et haec tria, per quae assimilatur homo beatae Trinilati, ab ipso fontalissimo principio in apostolica vasa hodierna die primitus defluxerunt, quae quidem opponuntur tribus malis, quae incurrimus ratione primi peccati, videlicet tenebrositatem ignorantiae, malignitatem invidiae et debilitatem impotentiae.

Primo, quia in Spiritu sancto est infallibilis veritas, ideo operatur claritatem veritatis intelligentiae in inlellectu contra tenebrositatem ignorantiae; unde loannis decimo sexto: Cum autem venerit ille Spiritus verilatis, docebit vos omnem veritatem. Hodierna namque die summus et fontalissimus doctor, Spiritus sanctus, veniens in Apostolos iuxta promissionem Christi, ita perfecte et excelleriter primitivo radio veritatis illu.slravit, ut eorum intellectus omni iraagioe et similitudine informatus et luce intelligibili, superna gratia adiutus, purissimo aspectu, sicut possibile esl, ad notiliam el speculationem Divinitatis elevaretur. Nonne altissima erat hodierna die intelligentia praedicantium verbis planis, Christum et esse Filium Dei et a mortuis resurrexisse, quod Prophetae piaedixerant verbis obscuris et metaphoricis parabolis atque aenigmaticis figuris? Quis enim, quaeso, docuit eos talia dicere ita plane et evidenter? Nunquid ars piscatoria, aul caro aut sanguis? Non certe; sed Spirilus Patris caelestis, qui loquebatur in eis. isti ergo certitndini veritatis Spiritus sancti est indubitanter credendum, non fabulis vetularum, non sophismalibus philosophorum nec illusionibus magorum, eo quod iste doctor est adeo peritus et in omni facultate antiquissima experientia approbalus, ut nullus possit contradicere sibi in aliqua doctrina, nec repulsam pati ab aliquo, sive reduci ad metam redargutionis, quia non potest fallere nec falli.

Secundo, quia in Spiritu sancto esl liberalissima carilas, ideo operatur latiludinem utilis benevolentiae in affectu contra malignilatem invidiae; unde dicitur ad Romanos quinlo: Caritas Dei diffusa est in cordibus noslris per Spirilum sanctum, qui datus est nobis. — Diffunditur autem caritas in cordibus nostris, quando amor non solum ex superiori superflcie, sed ex intimis mednllis cordis procedens, dilatat affectum et movet omnes animae vires ad dilectionem omnium electorum. 0 quara longe lateque per universum mundum diffusa fuit caritas Apostolorum, qui pro salute omniura electorura animas suas morti cum desiderio tradiderunt! Sed quoniam abundavit iniquilas, refriguit sive tepuit caritas multorum; ideo Apostolus hortatur nos ad fervorem mutuae dilectionis, cum dicit ad Romanos duodecimo: Carilale fraternilatis invicem diligentes, honore invicem praevenientes, sollicitudine non pigri, spiritu ferventes, Domino servientes.

Tertio, quia in Spiritu sancto est insuperabiUs potestas, ideo operatur facultatem vigoris et insuperabilis constantiae in effectu contra debilitatem impotentiae; unde Actuum prirao: Accipietis virlutem supervenientis Spirilus sancti in vos, et erilis mihi testes in lerusalem et in omni ludaea et Samaria et usque ad ultimum terrae. Dominus nosterlesus Christus, mittens Apostolos pugnaturos contra violentiam tyrannorum et astutiam daemonum, voluit eos primo donis sive armis spiritualibus munire et virtute Spirilus sancti corroborare; et propter hoc dicitur in Psalmo: Spiritu oris eius omnis virtus eorum. Unde Gregorius: « Caelorura virtus de Spiritu surata est, quia raundi huius potestatibus contraire non praesuraerent, nisi eos Spiritus sancti fortitudo solidasset».

II. Secundo describitur illud beneflcium quantura ad subiectum receptivum, cum subdit: caelos Vers. 5; sequuntur Mallh. 24,

Vers. 8; sequitur Ps. 32,

Libr. II. Homil. in Evang.

per caelos namque, metephorice loquendo, ralione convenientiae el similitudinis in effectu Apostoli designantur. Nam priino caeli habent efficacem influentiarum redumlanliam; secundo habent spectabilem refiUgentiam kiminum; tertio, terribilem signorum et tonitruorum renonantiam. Sic et Apostoli habent hodierna die primo efficacem redundantiam divinorura docnmentorum in [)raedicatione; secundo, 1-efulgenliam morum et exemplorum in conversatione; terlio, terribileiu resonanliam signorum et prodigiorum in operatione.

Apostoli primo habent efficacem redundanliam bonorum documentorum in praedicatione, et hoc in sigiium perspic.acitatis intelligentiae; unde in Psalmo: Terra mota est, etenim caeli disliUaverunt a. facie Dei Sinai. — Hodierna namque die terra, id est terreni et peccatores, mota est, ad poenitenliam, quia caeli, id est Apostoli, distillaverunl, rorem divinorum eioquiorum, et hoc a facie Dei, quia non a se ipsis, sed a Deo habuerunt, a quo omne bonum; et ista expositio elicitur ex Glossa. Similiter alibi dicitur in Psalmo: Caeli enarrant gloriam Dei, aeternam, sine inceptione et terminatione in incarnatione; magnam, sine diminutione in passione; et suavissimam, sine fastiditione in Spiritus sancli missione.

Secundo habuerunt speclabikm refulgentiam de morum et exemplorum in conversatione, et hoc in signum caritalis et benevolentiae; unde Ecclesiastici vigesimo quarto: Ego feci in caelis, ut oriretur lumen indefidens. Honesta conversatio Apostolorum nomine caelestis luminis refulgentis appellatur, eo quod, sicut kimen caeleste est ab omni faeculentia impermixtum et a terrestreitate separatum, ut per hoc clarius illuminet universura; sic caelestis conversatio Apostolorum erat ab ardore libidinis et foetore carnalitatis sequestrata. Et propter hoc facililer peccatores et tenebrosos ad amorem Dei et ad luraen fidei attrahebant, eo quod « plus movet exemplum quara verbura ». Nam ex assuetudine visionis viri sancti, usu locutionis el exemplo operis accipit homo, ut accendatur ad amorem bonitatis et illuminetur lumine veritatis. Et propter hoc potest dici de eis illud Genesis decirao quinto: Suspice caelum. el numera stellas, si potes, quasi dicat: impossibile est homini mortali suspicere caelum, id est coetura apostolicum, et numerare stellas eius, id est gratias septiformes, dona et beatiludines, quibus lucebant tanquara luminaria in mundo, exemplum vitae continentes, et videbis rationabiliter, quod insufficiens est quilibet mortalis homo ad numerandura.

Tertio habuerunt terribilem resonantiam rairaculorum et prodigiorura in operatione, et hoc in signum virtuositatis et constantiae; unde in Psalmo: Domine, inclina caelos tuos et descende, tange montes, et fumigabunt. Fulgura coruscationem, et dissipabis eos. — Domine, inclina caelos tuos, id est conteraplativos et caelestes viros ad homines terrenos per praedicationera; et descende, per illuminantis gratiae cohabitationem; tange montes, id est superbos, incutiendo eis tiraorem filialis reverentiae; et fumigabunt, per lacrymosam contritionem, ut exeanl omnes vapores vitiosi; et tunc fulgura coruscationes signorum et prodigiorura ad praedicationis evangelicae contirraationem, ut, quos eiricacia verbi raovet, miracula conQrraent, et quos praedicatio ad fidem non movet, saltem signa et prodigia excitent; quia per hoc dissipabis eos spiriluali et felici dissipatione quantum ad vitia et peccata, non ut pereant, sed ut vitara gratiae recuperenl.

III. Tertio describitur praesens beneficiura quantura ad actum intermedium in singulari operatione, cum subinfert: ornavit. Excellenter enim el signanter ornavit Apostolos triplici ornamento: primo.ornaraento copiositatis gratiae quantura ad indeficientiara suffi-agiorum; secnndo, ornamento dignitatis praelalurae quantura ad praesidentiani subditorura; tertio, ornamento deiformitatis gloriae quantum ad excellentiam praemiorum.

Primo ornavit eos ornamento copiositatis gratiae quantum ad indeficientiara suffragiorum; unde Ecclesiastici decimo sexto: Ornavit in aeternum opera illorum, nec esurierunt nec laboraverunt et non destiterunt ab operibus suis. — Dicitur pro tanto, quod Deus ornavit in aeternum opera illorum, virtuosa Apostolorura, eo quod propter indeficientiara et continuam influentiam, quam. habent in Ecclesia militante propter eorura suffragia, raorito raagnus honor et reverentia eis a populo christiano exhibetur; nec esurient, eo quod tanta copiositate gratiae fuerunt impleti, ut non solum eos sacraret sed etiara in alios redundaret. Et propter hoc mater Ecclesia quod deest filiis suis supplebit de paterno thesauro meritorum, quia non destiterunt patres eorum, Aposloli, a virtuosis operibus suis quantum ad efficaciam suffragiorum.

Secundo ornavit eos ornamenlo dignitatis praelaturae quantum ad praesidentiam subditorum; unde adimpletum est in quolibet istorura illud: Rectorem te posue?unt? Noli extoLli; esto in illis quasi unus ex ipsis; et sequitur: Ornamenlum gratiae accipias coronam et dignationem consequaris corrogationis. Quia Apostoli non extollebantur in superbiam, licet essent positi rectores totius orbis a Spiritu sancto, imrao quilibet eorum erat quasi unus ex subditis; ideo acceperunt ornamentum gratiche Vers. S;

gratum facientis, et ad eorum promotioDem et salutem conseculi sunt coronam, principatus, et dignalionem eorrogalionis; quorum dignitas et principatus protenditur ab altitudine caeli usque ad profunditatem inferni; liabent enim potestatem claudendi caelum et ligandi atque solvendi animas hominum, calcandi supra serpentes et scorpiones et reprimendi spiritus immundos; quia eorum linguae quasi claves caelestes ianuas caeli claudunt et reserant, et eorum praecepto subditur salus et languor omnium et etiam ipsi spiritus immundi, quod est indicium maximae potestatis et dignitatis.

Tertio ornavit eos ornamento deiformitatis gloriae quanlum ad excellentiam praemiorum; et pro- pter hoc convenit cuilibet eorum illud Ecclesiastici quadragesimo quinto: Corona aurea super mitram eius, expressa signo sanclitalis et gloria honoris, opus virtutis et desideria oculorum. ornata. — Per coronam auream positam super caput cuiuslibet Apostoli, in quantum est expressa signo sanctitatis, gloria et honore praemii, intelligitur ornamentum sive prima stola animae; sed in quantum desiderio oculorum ornata, intelligitur ornamentum sive secunda stola corporis. Stola prima sive ornamentum animae consistit in triplici dote, scilicet visionis clarae, tentionis securae et fruitionis quietae; secunda vero stola sive ornamentum corporis coosistit in quadruplici dote, scilicet agilitatis, claritatis, subtilitatis et iinpassibilitatis. Unde Augustinus de Civitate Dei: « A corporibus electorum amovebitur omnis deformitas, omnis tarditas, omnis infirmitas, omnis corruptio », quod adimplebitur, quando corona humanitatis nostrae erit gloria circumdata, et desideria oculo?'um ornata, eo quod oculos intuentium delectabunt. Et omnes istas doles excellenter et singulariter habebunt Apostoli. Rogemus ergo etc.

Sermo II =.

Sermo fratris Bonaventurae in die Pentecostes factus Parisius in domo Fratrum Minorum coram multis.

Effundam super domum Dauid et super habilatores lerusalem spirilum gratiae et precum, et aspicient ad me, quem confixerunt.

Fratres mei, attendenti mihi attente pariter et devote Spiritus sancti desideratam influentiam in hac praeclara die super credentes effusam tam largiter quam potenter, quae in sacra Scriptura praeflgurata est multiformiter, scilicet per fluvium paradisum irrigantem, per fontem scalurientem, per fluvium de sede Dei et Agni procedentem, per puteum viventis et videntis me, per puteum aquarum viventium, per ventum vehementem, per ventum. ah austro flantem, per auram refrigerantem, per alueum lorrentis, per aquas Gedeonis, per cellam vinariam, per cellam pigmentariam. Videtur mihi, quod ista singularis solemnitas tanto venerabiliori affectu et ardentiori studio sit colenda et ruminanda et amplectenda, quanto profundioribus mysteriis exstat insignita. Eapropter, ut de ea ad Dei honorem et nostram consolationem aliquid dicere et audire valeamus, in principio rogabimus Dominum lesum Christum, lucis aeternae fontera et amoris, fontem decoris, fontem vigoris etc, quatenus etc.

Effundam etc. In his verbis scriptis sacer Propheta, supernaturaliter illustratus, ex persona Dei sive ipsius Doraini Iesu Christi declarat nobis Religiosis Spiritus sancti desideratam influentiam quadrupliciter, scilicet ut liberaliler impensam, quia effundam, inquil; ut signanter distributam, quia super domum David et super habitatores Jerusalem; ut deiformiter opulentam, quia spiritum graliae; ut configuraliter fructuosam, quia et precum; pretium mundi, cum aspicerent ad me, quem confixerunt.

I. Declaratur ergo primo ut mirabiliter largifiua, cum dicilur: Effundam. Est autem istius beatae influenliae diffusio quadriformis digne se disponentibus ad eam exemplo Apostolorum: mundificans per pudicitiam renovantem; Ezechielis trigesimo sexto: Et effundam super vos aquam mundam, et mundabimini ab omnibus inquinamentis vestris etc. Et dabo vobis cor novum et spirilum nouum ponam in medio vestri. Dabo vobis cor novum dicit, quia effectus huius infusionis est in castitatis fortitudine collocare et solum ad invisibilem pulcritudinem anhelare. Debet enim erubescere irrationabiles motus homo sicut homo a principatu et dignitate (?). « Dominus enim acceptat amari a mundis ». Accedens vero ad altaris Sacramentum vel eorum qui carnis sunt (?), debet scire; sicut haec omnia dicit Dionysius de Caelesti Hierarchia et Ecclesiastica in responsione ad archimandritam. — Clarificans per sapientiam revelantem; loelis secundo: Effundam spiritum meum super omnem carnem, et prophetabunt filii vestri et filiae vestrae etc.

dicit, quia effectus istius diffusionis est receptio principalis luminis et divini radii superessentialiter casta et incomprehensibilis, secunduni Dionysium de Caelesti Hierarchia — Tertio est reskmrans per condescendentiam adimplentem; Ecclesiastici primo: Ipse creavit illam in Spiritu sancto, videlicet carnem.

II. Secundo declaratur ut signanter distributa, cuni subdit: super domum David. Per domum Daintellige sanctam Religionem; per habitatores lerusalem intellige fratres digniores influentia Spiritus sancti. Dicitur autem nostra Religio domus David, quia ad instar domus illius divinitus est promota in gratia, dilaiata in fama, directa in sapientia, magnificala in potentia et amplificala in frequentia. — Promota in gralia; primi Paralipomenon decimo septimo: Cum sedissel David coram Domino, dixit: Quis ego sum, Domine Deus, et quae domus mea, ut praestares mihi talia? — Dilatata infama; secundi Regum tertio: David proficiens et semper se ipso robustior, domus autem Said decrescens quotidie. — Directa in sapientia; secundi Regum septimo: Et domus servi tui David erit stabilita coram Domino, quia tu, Domine exercituum, Deus Isi-ael, revelasti aurem servi tui. — Magnifi.cata in polentia et amplificata in frequentia; secundi Regum septimo: Incipe ergo et benedic domui servi lui, ut sil in sempiternum coram te; quia tu, Domine Deus, locutus es, et benedictione tua benedicetur domus servi tui in sempiternum.

Subdit: et super habitatores lerusalem. Dicimur autem nos habitatoi-es lerusakm, super quos debet fieri ista infusio propter fulgiditatem intelligentiae; secundi Parahpomenon trigesimo quarto: Missi fuerant ad Oldam prophetidem, quae habitabat in lerusalem in Secunda; et Tobiae decimo tertio: Beatus ero, si fuerint reliquiae seminis mei ad videndam claritatem lerusalem. — Propter Iranquillitatem affectuum. placidam; Zachariae decimo tertio: In die illa erit fons patens domui David et habitantibus lerusakm in ablutionem peccatorvs et menslruatae. Sacri enim Moysi facta anima(?). — Propter unanimitatem sensuum iucundi; Isaiae quarto: Si abluerit Dominus so»-des filiarum Sion etc.; pax enim Christi est benignitas. — Propter uniformitatem actuum devoti; Actuum securido: Viri, ludaei et qui habitatis lerusalem universi, hoc vobis notum sit, et auribus percipite verba mea. — Propter uniformitatem et pietatem cultuum sive morum; Actuum secundo: Erant in lerusalem habitantes ludaei, viri religiosi ex omni natione, quae sub caelo est. — Secundum hoc erant habitatores etc.

III. Tertio loco declaratur ut deiformiler opwlenia, cnm dicitur: spiritum graliae. EITunditur autem super fratres nostros se disponentes in ista solemnitate spiritus gratiae quadriformis, scilicet inflammantis per seraphica desideria; ad Galatas quarto: Misit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra clamantem: Abba, Pater. Ilaque iam non est servus, sed Filius; quodsi Filius, et heres per Deum. — Decorantis per hiciformia exempla; lob vigesimo sexto: Spiritus eius ornavit caelos. — Elevantis super spectacuia snpercaelica; Ecclesiastici quadragesimo octavo: Spiritu magno vidit ultima et consolalus est lugentes in Sion. — Regulantis per perfectionem evangelicam; Psalmus: Spiritus tuus bonus deducet me in terram rectam. per peccati deplorationem; Psalmus: Exaudivit preces meas et eduxit me de iacu miseriae el de luto faecis. — Precum transformantium per Christi compassionem; Danielis mm: Ab exordio precum tuarum egressus est sermo; ego autem veni, ut indicarem tibi, quia vir desideriorum es; et sequitur revelatio passionis Christi. — Precum inclinantium per proximi condescensionem; Danielis nono: Cum adhuc loquerer el orarem et confiterer peccata mea et peccata populi mei Israel et prosternerem preces meas in conspectu Dei mei etc, ecce, vir Gabriel, quem videram in visione a principio. — Precura sursum agentium per animi devotionem; lob decimo sexto: Cum habet-em mundas ad Deum preces.

Sermo I

Fluvius egrediebalur de loco voluptatis ad irrigandum paradisum, qui inde dividitur in quatuor capita, Genesis secundo.

Sacra Scriptura manifestat nobis diffusionem sancti Spiritus in Ecclesia hodie coramemoralam sub methaphora fluvii tripliciter, scilicet quantum ad modum emanandi per nomen p,uvii scaturiantis, qui est ipse Spiritus; quantum ad principium emanationis per nomen loci voluptatis, qui est Pater et Filius spirantes ipsura Spiritum ad voluptatem principalissimara; quantum ad receptaculum. emanali per irrigationem paradisi, qui est ipse ecclesiasticus coetus.

Circa primum, ut innolescat huius dijfusionis modus, nota, quod egressus est hodie Spiritus sanctus a Patre et Filio in Apostolos sicut fluvius vividus per viriuiis indeficientiam, qua confortavit; sicut fluvius candidus vel splendidus per sapientiae refulgentiam, qua ditavit; sicut fluvius igneus per caritatis inaxlescentiam, quia inebriavit. — De primo, Psalmus: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei; sanclificavit tabernaculum suum Altissimus. — De secundo, Apocalypsis ultimo: Ostendit mihi Angelus fluvium aquaevilae, splendidum lanquam erystallum, procedentem de sede Dei et Agni. — De tertio, Danielis septimo: Fluvius igneus rapidusque egrediebatur a facie eius. obkctamenta, quia in ipsum tendunt et requiescunt omnia desideria, quia per ipsum veniunt omnia bona. — De primo, Psalmus: Deus in loco sanclo suo; Deus, qui inhabitare facit unius moris in domo etc. Mons Dei, mons pinguis. — De secundo, loannis quarto: lerosolymis est locus, ubi adorare oporlet. — De tertio, Ezechielis terlio: Benedicta gloria Domini de loco suo.

Circa tertium nola, quod paradisus irrigatus III. dicitur Ecclesia vel anima sancta, quia est locus scaturitionum perm.aneniium per charismata gratiarum; Canticorum quarto: Emissiones tuae paradisus malorum punicorum. — Quia est locus nrborum pomiferarum per exercitia virtutum; Genesis secundo: Dominus Deus plantavit paradisum rum lericlio [losue 6, 1 6.]; per septem crine.s Samsonis, in quivoluplatis a principio. — Quia est locus habitationis virorum. ddformium per spectacula aeternorum; Ecclesiastici quadragesimo: Gratia sicut paradisus in benediclionibus, el misericordia in saeculum permanet.

Sermo II

Fluvius egrediebatur de loco voluplalis ad urigandum paradisum, qui inde dividitur in quatuor capita, Genesis secundo.

Describitur in verbis his Spiritus sancti exuberantia hodierna ut vivida, ut iucunda, ut fructuosa, ut diffusiva sive consummativa.

Propter primum dicitur: Fluvius egrediebatur; propter quod nota, quod comparatur Spiritus sancti hodierna influentia fluvio raultiformi, scihcet orienti ad fontem vivum propter sinceritatem puritatis renovantis; Ecclesiastici vigesimo quarto: Ego quasi fluvii dioryx et sicut aquaeductus exivi de paradiso. — Scaturizanti in altum propter sublimitatem maiestatis nobilitantis; Danielis septimo: Fluvius igneus rapidusque egrediebatur a facie eius. — Splendenti in profundura propter claritatem veritatis serenantis; Apocalypsis ultimo: Ostendit mihi fluvium aquae vilae splendidum tanquam crystallum, procedentem de sede Dei et Agni. — Protendenti in longum propter virilitatem longanimitatis attingentis; Ecclesiastici vigesimo quarto: Faclus esl mihi trames abundans, et fluvius meus appropinquavit ad mare. — Exlendenti in latum propter liberalitatem caritatis communicantis cum Christo; Esther decirao: Parvus fons, qui crevit in fluvium et in lucem solemque conversus est et in aquas plurimas redundavit. — Efficienti fructum temporaneum propter fecunditatera suavitatis degustantis; Genesis secundo: Fluvius Phison; ipse est, qui circuit omnem terram Hevilat, ubi nascitur aurum; el aurum terrae iUius optimum est. — Producenti fructum serotinum propter felicitatem satietatis beatificantis; Genesis secundo: /"fevius autem quarlus ipse est Euphrates.

Sermo V.

Emitte Spirilum luum, et creabuntur, et renovabis faciem ten-ae.

Speculanti mihi verum et recogitanti devote, quomodo Spiritus sanctus sua mirifica aflluentia replevit hodie discipulos clarilate ferventissima suae lucis ad cognitionem spirituahum veritatum, Tpielate vernantissima suae maiestatis ad honorificationem oranipotentialium numinum, suavitate amoenissima suae bonitatis ad participationem superaffluentium unctionum, caritale copiosissima sui amoris ad promotionem divinarum laudum et inflammationem animorum, magnanimitate constanlissima suae liberalitatis ad expugnationem iniquilatum et vitiorum; videtur mihi, quod ista dies sit ad amorem Dei totaliter incitativa, ad unctiones gratiae totaliter invitativa, ad contemplationes caelicas totaliter sursum activa, ad excolenda divina praeconia totaliter inflammaliva; eapropter etc.

Emilte etc. Tria facit hic Propheta in persona Ecclesiae: primo «mptora devotissime Spiritus sancti consolalionem desideratissimam, cum dicit: Emitte. Secundo ostendil causam opportunissimam, cum subdit: et creabuntur, in gratia scilicet; quasi dicat: ahter non. Tertio exprimit huiusmodi utililalem fructuosissimam, cum subinfert: el renovabis faciem lerrae.

I. Quantum ad primum dicit: Emilte Spi?itum sanctificantis per castitatem integerrimam; -gechielis trigesimo sexto: Dabo vobis cornovum et spiritum nouu7n ponam in medio vestri. — Gratiae irradiantis per sapienliam perfectissimam; ad Ephesios primo: Pater gloriae det vobis spiritum sapientiae el revelationis in agnitione eius. — Gratiae irrigantis per benevolentiam diffusivam; ad Romanos quinto: Caritas Dei diffusa est in cordibus iwstris per Spiritum sanctum, qui datus esl nobis. — Gratiae inflammantis per ferviditatem continuam; Actuum decimo septimo: Paulus autem, cum Athenis eos exspeetaret, incitabatur spiritus eius in ipso. — Gratiae impinguantis per unctionis praerogativam; Sapientiae duodecimo: 0 quam bonus et suavis est, Domine, spiritus tuus in omnibus! — Graliae reficientis per suavitatem internam; Isaiae sexagesimo primo: Spiritus Domini super me, eo quod unxerit Dominus me. — Gratiae fecundantis per devotionem continuam; ad Galatas quinto: Fructus autem Spiritus est: caritas, gaudium, pax, palienlia, benignilas, bonitas, longanimitas, mansuetudo etc. — Gratiae decorantis per conversationem angelicam; lob vigesimo sexlo: Spirilus eius ornavit caelos. — Gratiae stimulantis per inspirationem sursum activam; ad Romanos octavo: Ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. — Gratiae roborantis per tribuiationum sustinentiam; Psalmus: Verbo Domini caeli firmati sunt, et spiritu oris eius omnis virtus eorum. — Gratiae dirigentis per unctionem perfectam; Isaiae sexagesimo tertio: Spirilus Domini ductor eius fuit. — Gratiae suspendenlis per contemplationem caelicam. — Gratiae conservantis per perseverantiam indeficientissimam. — Gratiae consummantis per gloriam desideratissimam. Ecclesiastici vigesimo quarto — In exemplo laudabilis vitae; Isaiae quarto: Et creabit Dominus super omnem locum montis Sion etc. — In exercitio activae et contempiativae [vitae] spiritualis; Psalmus: Cor munduni crea in me, Deus etc. — In suspendio gloriae patriae; lob septimo: Elegit suspendium anima mea. — In convictu aeternae patriae; Deuteronomii vigesimo sexto: Et faciat le excelsiorem cunctis gentibus, quas creavit etc. — In desiderio martyrii etpoenae; (saiae quadragesimo tertio: Ecce, ego faciam nova. divinae maiestatis. — Per deliciosissimam influentiam divinae bonitatis; Isaiae sexagesimo secundo, secundum aliam litteram. — Per securissimam tentionem supernae felicitatis; Ezechielis trigesimo nono: Et non abscondam ullra faciem meam ab eis. — Per perfectissimam continuationem aeternae bonitatis; secundae ad Corinthios quarlo: Id enim quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis noslrae, supra modum in sublimitate aeternum gloriae pondus operatur in nobis. — Per speciosissimam stolam sempiternae gloriflcationis corporis; primi Machabaeorum duodecimo: Summus sacerdos et gens ludaeorum miserunt nos, ut renovaremus amicitiam et societatem secundum prislinum.

Sermo III

Item, sermo fratris Bonaventnrae.

Qui descendit ipse est et qui ascendit super omnes caelos, ut inipleret omnia, ad Ephesios quarto.

Spirilus sanctus, qui est desiderabilissimus propter fructnositatem suae gratiae, amoenissimus

propter communicabilitatem suae gloriae, suavissimus propler desiderabilitatem suae praesentiae, nobilissimus propter sublimitateni suae naturae, efjicacissimus propter virluositatem suae potentiae; ipse qui hodie sua influentia abundaoti replevit corda Apostolorum, nostram irradiel intellectivara, nostram inftammet affectivam, noslram dirigat intentivam, nostram fecundet interpretativam, nostram revekt auditivam, quo irradiante etc.

Qui descendit ipse est etc. In verbis istis exemplo Christi, qui fuit liber et speculum et exemplar humani generis et tolius evangelicae perfectionis, traditur Christianis et maxime Fratribus Minoribus forma religionis et salvationis; quia quidem descendere et humiliari est via sive modus salutis sive beatitudinis, qui (modus) est ascendere et elevari et donis salutaribus adimpleri.

Circa quae omnia considerandum est, quod qui ascendere vult ad venerationein divinae maieslatis, de qua Exodi vigesimo quarto: Ascenderunt Moyses et Aaron, Nadab et Abiu et septuaginta de senio9-ihus Israel et viderimt Deum Israel. — Ad contemplationem summae veritatis; de qua Isaiae secundo: Venite et ascendamus ad montem Domini et ad domum. Dei lacob, et docebit nos vias suas. — Ad participationem divinae bonitatis:

oportet descendere ad considerationem suae fragilitatis; Isaiae quadragesimo septimo: Descende, sede in pulvere, virgo filia Babylon, sede in terra. — Ad recogilalionem suae caecitalis; leremiae decimo octavo: Surge et descende in domum figuli et ibi audies uerba mea. — Ad recognitionem suae servitutis; Exodi decimonono: Ait Dominus: Vade, descende de monte Simii.

Et talis adimpletur dono reverentiae; Isaiae undecimo: Et replebit eum spiritus timoris Domini. — Dono gratiae Spiritus sancti; Psalmus: Adimplehis me laetitia cum vultu tuo.

Sermo IV

Omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum, apud quem non est transmutatio nec vicissitudinis obumbratio, lacobi primo.

In verbo proposito describitur nobis sublimis origo emanationis donorum Spiritus sancti, qui die Pentecostes excellenter apparuit Apostolis. Describitur autem quantum ad tria: primo, quantum ad qualitatem ipsius doni, cuin dicitur: datum optimum et donum perfeclum. Secundo, quantum ad idoneitalem. receptaculi, cnm dicitur: descendens, in quo insinuatur, quod dona Spiritus sancti non suscipiuntur nisi in corde humili. Terlio vero, quaiitum ad sublimitatem principii, cum dicitur: a Patre luminum etc.

Et ut a principio secundum rectum ordinem inchoemus, attendendum est, quoA principium rfonorum Spiritus sancti est ipse Deus-Trinitas, sublimiter illa principians pro summa benevolentia, sumina sapientia et summa potentia; et haec tria insinuantur in auctoritate praemissa. In hoc enim, quod dicitur a Patre, tangitur benevolentia; in hoc quod dicitur luminum, msmi3iluv sapientia; in hoc quod dicitur apud quem non est transmutatio etc, insinuatur virtus stabilis et omnipotentissima.

Est igitur Deus-Trinitas pro summa benevolentia donorum Spiritus sancti principium liberalissimum, quod bene insinuatur Eslher secundo sub inetaphora regis Assueri, de quo dicitur, quod iussit, convivium praeparari permagnificum cunctis principibus et servis suis pro coniunctione et nuptiis Esther. Et dedit requiem universis provinciis ac dona largitus est iuxta magnificentiam principalem. In quo specialiter ostenditur summa benevolentia Dei respectu humanae naturae, in hoc quod ipsam desponsavit, quod quidem fuit in incarnatione Verbi. Secundo, quia refecit et cibavit, quod quidem fuit in agni paschalis, hoc est dominici corporis et sanguinis, sacramentali refectione. Tertio, quia donis et muneribus eam opulentavit, quod quidem fuit in Spiritus sancti missione. — Quae omnia fecit Deus Pater per Filium suum in Spiritu sancto pro sua benevolentia, immo benevolentissima pietate; propter quod ad Ephesios secundo: Deus autem, qui dives esl in misericordia, propler nimiam caritatem suam, qua dilexit nos, et cum essemus mortui peccatis, conviviftcavit nos in Chrislo, cuius gratia estis salvari; et post: Dei enim donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur, quasi dicat, quod principium liorum donorum est benevolentia Trinitatis summae, non libertas voluntatis humanae. Unicuique nostrum data est gratia secundum mensuram donoAionis Christi; propter quod dicit: Ascendens in altum, captivam duxit captivitatem; dedit dona hominibus. Licet aulem horum donorum distributio secundum mensuram toti competat Trinitati, tamen specialiter et per appropriationem Christo attribuitur, tum quia sibi appropriatur sapientia; dicimus enim Christum Dei virtulem et Dei sapientiam; tum quia ipse est caput, a quo ctiones praebet. In utroque codice multi Bonaventurae sermones

fluuiU motus et sensus in omnia membra; propler quod et subdit in auctoritate praemissa: Ipse dedil quosdam quidem Apostolos, quosdam autein Prophelas, alios vero Euangelislas, alios autem pastores ei doctores ad consummationem sanctorum, in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi, donec occwramus omnes in unitalem fidei el agnitionis Filii Oei, in utrum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Chrisli. Et quoniam Christus est caput secundum utramque naturam, quia conformitatem habet ad membra secundum humanitatem, influit aulem secundum Divinitateni; ideo, ubi Apostobis dicil: dedit dona hominibus, alia translatio dicit in Psalmo: Accepit dona in hominibus. Accepit enim dona ut homo, sed dedit ut Deus cum Patre et Spiritu sancto, et hoc discretissimo modo, secundum illud primae ad Corinthios duodecimo: Alii per Spiritum datur sermo sapienliae, alii sermo scientiae etc, ubi Apostolus consequenter ostendit discretissimam dislributionem donorum Spirilus sancti, quae tamen est ab uno principio et trino.

Est etiam tertio pro summa omnipotentia princjpium omnipolenlissimum, secundum illud secun- (jae Petri primo ubi de Deo loquens dicil: Vocavit nos propria gloria et uirtule; per quem maxima et pretiosa nobis promissa donavit, ut per haec efficiamini divinae consortes naturae. Cum enim creatura vanitas sit, quia de nihilo; quod fial divinae naturae consors, hoc non est nisi per donum procedens a principio potentissimo. Ut enim homo flat (le carnali spirilualis, de terreno caelestis, de filio perdilionis filius Dei Patris; boc non potest esse nisi per munus summae virtutis et per donum beatissimae Trinitatis, a qua tanquam a principio nobilissimo procedit durum optimum et donum perfectum. Quia enim sumina dignitas in dante, conveniens esl, ut perfecta bonitas sit in munere; ideo nunc secundo restat videre de doni qualitate.

11. Hoc autem donum dicitur datum optimum et donum perfectum propler perfectam assimilationem ad Deum, secundum quam ab ipso e.it tanquam a principio et reducit in ipsum tanquam iii flnem; unde huiusmodi dona optiraa sunt et perfecta, quia Deo sunt similia et assiiiiilantia secunduin conformitatem ad Trinitatem increatam. Disponunt enim ad honorificentiam maiestatis, ad intelligentiam uerilalis et supereminentiam caritatis, quae appropriantur Iribus personis, ita quod maiestas Patri, veritas Fiho et caritas Spiritui saiiclo. — Disponit igitur datum optimum el donum perfectum ad honorificentiam maieslalis, quod bene insinuatur secundi Machabaeorum tertio, ubi dicitur: Oniae sacerdoti Psalni. 67, 19. (ila Vulgala leijil); sequilur l f:oi. 12, S. gratias age; nam propler eum Dominus libi vitam donauit. Per Oniam, summum pontilicem, intelligitur Christus, qui est sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech, cui propter dona gratiae vivificantis tenemur gratias agere et summam sibi et Deo Palri per ipsum honorificentiam e.vhibere. Qui enim pro donis Deo gratias non agit, signum est, quod gratiae gratura facientis donmn minime accepit. Si enim pro bonis temporalibus homines liominibus gralias agunt et ipsos datores colunt et veneranlur, secundum illud Proverbiorum decimo nono: Mulli colimt personam potentis et amici sunt dona tribuentis; quanto magis pro donis spiritualibus et divinis gratias debemus agere et reverentiam exhibere maiestati supernae! Nullus enim aclus niagis coinpetit dono gratiae, quara gratificatura ad gratiarum actionera et ad dantis honorificentiam excitare.

Disponit etiam ad intelligentiam veritatis, secundum illud ad Ephesios lertio: Faclus.lum ego Paulus minister Evangelii secundum donum gratiae Dei, quae data cst mihi. Donum enim graliae disponebat ipsum ad veritatera intelligendara el intellectam evangelizandara; plura enira scivit per unctionem quam per lectionem, plura per donum, quam sciret per studium. Dono enim divinae gratiae pervenitur ad culmen sapientiae, secundum illud loannis quarto: Si scires donum Dei, et quis est, qui tibi dicil: Da mihi bibere; tti for.ntan pelisses ab eo, el dedisset tihi aquam uivam. Aqua ista viva est aqua sapientiae salutaris; humana vero et mundana scientia potius comparalur cisternae dissipatae, quae aquam non valel continere.

Disponit nihilominus ad supereminentiara ca?italis, secundum quod bene insinuatur Lucae septimo, ubi, quaestione proposita a Doraino de duobus absolutis;i debito, et hoc dono graluito, quis eura plus diligeret; responsum est, qund iscuiplus donavit. Si ergo donum gratuitum accendit ad amorera, donura raagis gratuitum magis debet accendere, et maxinie gratuitum raaxirae accendere debet; pro pter quod ad Romanos octavo: Qui proprio Filio suo non pepercil, sed pro nobis omnibus tradidit iUum; quomodo non eliam cum illo omnia nobis donauit? Et propterea subinfert: Quis ergo nos scparabit a caritate Christi? Tribulatio, an angustia etc, usque ibi: neque creatura alia poterit nos separare a caritute Dei, quae est in Chrislo Iesu Domino nostro. tur in boc quod dicitur donum illud descendere, quia non suscipitur nisi in humili menle. Necesse est igitur, ut mens se totam subiiciat Deo per humilitatem, ut Vers. 33; sequunlur Ps. 109, 4. el Prov. 19, 6.

possit esse idonea ad suscipienda dona divina. Cum autem liberum arbitrium sit illud, in quo suscipitur donum divinum, et ipsum sit facultas voluntalis et rationis, gerens in se imaginem Trinitatis; ad hoc, quod raens hominis idonea sit divinis donis suscipiendis, subiicere debet hberi arbitrii facultatem divinis remediis, rationera vero divinis docti-inis, voluntatem autem divinis beneplacitis, ut hac humilitate triformiter disponat se ad suscipiendum donum perfectum beatissimae Trinitatis.

.d oblinendum igitur donum divinae gratiae subiicienda est liberi arbitrii facvltas remediis Sacramentorum, secundum illud Actuum secundo: Poenitentiam agite, et baptizetur unusquisque vestrum in nomine Iesu Christi in remissionem peccatorum vestrorum, et accipietis donum Spiritus sancli. Hoc dicebat bealus Petrus his qui nondum ad fidem conversi fuerant. Nam his qui, postquam baptizati sunt, peccaverunt, dici non polest, ut iterura baptizentur, sed potius, quod recurrant ad poenitentiae lamenla et ad virtutem claviura et ad suffragia aliorum Sacramentorura, per quae adrainistratur Spiritus sancti donum his qui hurailiter accedunt. Quibus contrarii sunt qui Sacraraenta divina vel eraunt vel vendunt; quorum princeps et dux fuit Simon magus, a quo et simoniaci appellanlur, ad quem volentem emere potestatera dandi Spirilum sanctura dixit beatus Petrus: Pecunia tua tecum sit in perditionem, quoniam donum Dei existimasti pecunia possideri. Tales enini non merentur divinura donum, sed potius supplicium sempiternum.

Subiicienda est nihilominus liberi arbitrii ratio documentis Scripturarum, secundum illud Proverbiorura quarto: Audile, filii, disciplinani patris et attendite, ut sciatis prudentiam; donum bonum tribuam vobis, legem meam non derelinqualis. — Disciplina patris est doclrina sacrae Scripturae, cui debemus attendere, ut prudentiara sciamus, hoc est, non solum habearaus in simplici notitia, sed eam applicemus ad opera. Talibus enira datur donura divinum, qui ad hoc addiscunt, ut faciant; propterea subdit: donum bonum t?-ibuam vobis, legem meam non derelinquatis. « Qui vero ad hoc tantuni student, ut sciant, quid loqui debeant,ab interna mentis refectione, ut dicit Gregorius, vacui ieiunant», secundum illud Proverbiorum decimo nono: Qui tantum uerba sectalur nihil habebit, imrao vero, si quid habuerit, auferetur ab eo. Unde talibus Osee nono: Da eis, Domine. Quid dabis eis? Da eis vulvam sine liberis et ubera arentia, quia talium doctrina nec valet ad dona graliae acquirenda nec ad acquisita conservanda.

Subicienda est etiam voluntas liberi arbitrii beneplacitis divinorum consiliorum, secundum illud Sapientiae tertio: Qui confidunt in illo inlelligent veritatem, et fideks in dilectione acquiescent illi, quoniam donum et pax est electis Dei; quasi dicat: quisquis dilectione divinis consiliis acquiescit, disponit se ad dona, quae dantur electis Dei. Quod bene insinuatur, ciim subiungitur de sterili et incoinquinata, quae nescivit torum in delicto; et de spadone, qui non operatus est per manus suas iniquitatem, quod dabitur illi fidei donum electum et sors in templo Dei acceptissima. Qui enim se totum donat Deo perficiendo divina consilia se totum disponit ad plene suscipienda dona divina. Quanto enira plus se conformat divinae voluntati, tanto magis divinus est; et quanto eiBcitur magis divinus, lanto Deus abundantius habitat in eo; et quanto abundantius habitat, tanto abundantiora tribuit dona, ac per hoc se Deo perfecte donando praeparat se ad divinam gratiam et gloriam, secundura illud Proverbiorum decimo octavo: Donum hominis dilatat viam eius et ante principes spatium ei facit. — Dilatat namque viam praeparando ad perfectam gratiam in praesenti, sed.spatium facit ante principes perducendo ad perfectam gloriara in futuro, in qua nunc regnant beatissimi Angeli ad modura principum. Ad quorura societatem nos perducat qui vivit et regnat etc.

Sermo VIII

Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre eius fluent aquae vivae, loannis septimo.

In verbo proposito describitur influentia donorum Spiritus sancti, quae in praesenti soleranitate fuit in Apostolis, sub metaphora fluminis aquae vivae. DescribJtur autem quantura ad duo: primo, quantum ad dispositionera praeambulam, cum dicitur: Qd credit in me; secundo vero, quantura ad infusionem perfectam, cum subiungitur: flumina de venpropter triplicem aquae vivae proprietatera. Aqua enira viva dicitur, quia vivaciter scaturit et continue rfecurrit et loca, per quae transit, secunda et fructuosa facit. In his autem tribus assimilatur influentiaedoni gratuili; et propterea mrnme fluminis aquae vivae Spiritus sanctus intelligi datur per metaphoricam similitudinem. Et quod ita sit, innuit Evangelista, cum statim post praemissura verbum subiungit: Uoc autem dixil de Spiritu sancto, quem accepluri erant credentes in eum.

Vers. 9. et 13. seq.

I. Est igitur Spiritus sancli influentia fhivius 01 aquae vivae propter vivacitalem in orlu; quod bene designatur.Vpocaiypsis vigesimo secundo: Ostendit mihi Angelus fluvium aquae vivae, splendidum tanquam crystallum, procedmiem de sede Dei et Agni. Fluvius iste, qui procedit de sede Dei el Agni, Spiritus sanclus est, qui a Patre Filioque procedit tanquam a principio vivifico, quia dicitur loannis quinto: Sicut Pater habet vitam in semHipso, sic dedil et Filio vitam habere in semetipso; et ideo quidem Spiritus sanctus, qui procedit ab utroque, dicitur fluvivs aquae vivae.

Dicitur etiam nihilominus fluvius aquae vivae propter conlinuitatem in decursu; Isaiae quinquagesimo octavo: Eris quasi hortus irriguus et sicul fons aquarum, cuius non deficient aquae. Sancta quippe Ecclesia comparatur liorio irriguo, cuius aquae non deficient, pro eo quod influentia sancti Spirilus in Sacramentis eius et membris nunquara arescit, sed continue fluit et abundanter decurrit, secundum illurl Psalmi: Fluminis impetus laelificat civitatem Dei etc.

Comparatur etiam aquae vivae propter virtuositatem in e//ec<w, secundum illud Apocalypsis vigesimo secundo: Ex utraque parte flximinis lignum vitae,afferens fructus duodecim. Hi duodecim fructus suntilli, de quibus ad Galatas quinto dicitur: Fructus Spiritus est: caritas, gaudium, pax.patientia, beniynitas, bonitas, longanimitas, mansuetudo, fid.es, modeslia, continentia, castitas, ubi duodecim fructus enumerat. Istos duodecim fructus producit vir iustus tanqunra lignum vitae donis sancti Spiritus irrigaluMi. Propler quod in Psalmo dicitiu: Erit lanquam lignum, quod planlatum esl secus decursus aquarum, quod fructum.mum dabit in tempore suo; et folium eius non defluet; et omnia, quaecunujue faciet, prosperabuntur.

Huius autera fluminis aquae vi.vae origo est Chrislus Dominus, secundum quod est fons graliae et iri- m»'ae et gloriae. — Est autera Chrislus fons graliae in quantum incarnatus, secundura illud Canlicoinni quarlo: Fons hortorum, puleus aquarum viventium, quae fluunt impelu de Libano. Fons iste hortorum, qui oritur ab horlo concl.uso, est Christus Dominus, qui natus est de nlero virgineo, a quo defluunt charisraata gratiaruin per modum aquarura viventium, iil ipse insinuat Ecclesiastici vigesimo quarlo: In me gratia omnis viae et veritatis, in me omnis spes uitae el virlulis.

Est etiain fons vmiac secuiidiim quod crucifixus; propter quod Zachariae deciino tertio: In die illa eril fons palens domui David el habitantibus lerusalem in ablutionem peccatoris et menslrualae. Fons isle, in quo peccata lavantur, sanguis est Christi cruciflxi, quia, sicut dicitur ad Hebraeos nono, sine sanguinis elfusione non fi.t remissio peccatorum. Hoc autem non fit per sanguinem taurorum et hircorum, sed per sanguinem Agni immaculati et inconlaminati, scilicet Iesu Christi, qui de eius latere exivit ad einundationera omnis peccati, secundura illud loannis decirao nono: Unus miiiium lo.ncea latus eius aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua. Hinc enim sumunt virtutem Sacraraeiita, per quae mundatur et sanctiflcatnr Ecclesia.

Est tertio fons gloriae secundum quod cxallalus, secundum quod designatur Esther undecimo: Fons paruus creirit in fl.uvium maximum. et in aquas plurimas rcilundiivil. Cliristus enim, qui parvidus fuit in terris, mn.vliiiii.i esl efl'ecliis in caelis et hoc ipso in aquiis plariiiian redundat, nt dura illara supernain civitalera torrente voliiptalis inebriat, secundura illud Psalrai: Inebriabuniur ab uberlate domus tuae; et ideo subditur: Quoniam wpud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen.

II. Quoniara igilur Chrislus est fons, ex quo orilur fluvius aquae vivae, secundum quod insinuatur Genesis secnndo: Fons ascendebal e /e;va, irrigans univer.sam.superficiem lerrae; qui ergo istis aquis vnll abundare, necesse haliel ad Christuin accedere et approximare. Accessiis autera isteestper fi.dem, secundum illud ad Hebraeos undecimo: Accedeniem oportel credere; et propterea dicit Salvator: Qui credil in me, flumina de ventre eius fluenl aquae vivae. — Sed cuni tam multi sint, credunt in Christum; inirum est, quod tain pauci sunt, qui habent Spiritum sanctum, adeo ut veriflcalum videatur illud l.<aiae quadragesimo primo: Egeni et pauperes quaerunt aquas, et non sunt; lingua corum.liti aruit. Sed certe ratio huius est, quia noii debito inodo credunt nec ad fontem Chriin Christum incarnatum cura devotione, secundum illud Isaiae duodecimo: Haurietis aquas in gaudio de fontibns Salvatoris; et dicetis in die illa: Confi.kmini Domino el invocale nomen eius. — Qui enira huinsinodi aquas vult haurire necesse habet de beneflciis incarnationis cuni niulto gaudio gratias et laudes agere dignationi divinae. In quibus gratiis et laudibus oblivisci non debemus Virginis Mariae, quoniam ipsa fuit velut aquaeductus, per quani ad nos descendit Dei Filius incarnatus; unde sibi competit illuil Ecclesiastici vigesirao quarlo: Ego quasi

fluvii dioryx et siciU aquaeduclus exivi de paradiso.

In Chrislum autem crucifixum credere debemus cum compassione, ut aquas viventes possimus invenire, secundum quod designatur Genesis vigesimo sexto: Foderimt in lorrente et repererunl aquam vivani. Per torrenlem istum designatur nobis asperitas dominicae passionis, in quo debemus fodere per iugem meditationem, ut aquam possimus invenire; fossorium autem est ipsa crux dominica, quam manu debemus et in humeris circumferre et duritiani cordis nostri tangere et allidere, si volumus, quod inde elBuant aquae; secundum quod designatuiu est Numerorum vigesimo, ubi dicitur: Cum elevasset Moyses manum, percutiens virga bis silicem, egressae sunt aquae largissimae. Si enim cor durum cum hac virga crucis percutiatur, non est dubium, quin ex ipso fluant flumina lacrymarum, et in ipso influant charismata gratiarum.

In Christum exaltatum credere debemus cum desiderio et exspeclatione, imitantes Prophetam, qui de 56 ipso dicebat: Quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus..d bas aquas invitamur Isaiae quinquagesimo quinto: Omnes silientes, venite ad aquas. Venite, inquam, cum desiderio et siti, quia non repeliemini a Christo Domino, qui dicit de se ipso loannis sexto: Euni qui venit ad me, non eiiciam foras, sed potius credentes reficit et polat aqua, quae perfecte animam satiat, secundum illud loannis quarlo: Omnis, qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum; qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum. Sed aqua, quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aelernam; in qua quidem vila aeterna sunt aquae vivae, secundum illud Apocalypsis septimo: Agnus, qui in medio throni est, reget illos el deducet eos. ad vilae fonles aquarum. Ad quos nos perducat ille Agnus immaculatus, Doininus Lesus Christus, in quem credimus, speramus et suspirarnus, qui est benedictus in saecula. Amen.

SliRMO IX.

De excelso misil ignem in ossibus meis et erudivit me etc.

Verbum istud scribitur Threnorum primo et est verbum Ecclesiae recolentis beneficium sibi praestitum in solemnilate Pentecostes. Haec autem donatio sancti Spiritus facta est Aposlolis, Ecclesiae fundaloribus et magistris. Describitur autem istud beneficium in verbo praemisso secundum triplicem compa- Vers. li); seqiiiUir Niini. -20, II. rationem. Primo enim describitur ex parte divinae munificentiae largientis, cum dicitur: De excelso misit ignem, scilicet Dominus excelsus. Secundo vero, ex parte Ecclesiae suscipientis, cum subditur: in ossibus meis. Ossa dicuntur Apostoh, qui ita portant Ecclesiam, sicut ossa corporis fabricam. Tertio vero, ex parte finis consummantis, cum subiungitur: et erudivit me. Iste enim fructus fuit illius missionis.

Dicit ergo: De excelso misit igneni etc. Notanpermittit succendi ab imo, et iste est ignis CMpae; et est ignis, quem immittit 7nedio modo, et iste est ignis poenae. De igne gratiae, quem mittit de excelso, dicitur Lucae duodecimo: Jgiem veni mittere in lerram, et quid volo, nisi ut accendatur? — De igne culpae, qui succenditur ab imo, dicitur Isaiae quinquagesimo quarto: Ego creavi fabrum sufflantem in igne prunas etc. Faber autem iste est diabolus, qui sufiQat ad accendendum ignem peccati. — De igne poenae, quem Dominus infligit, scribitur in Psalmo: Quoniam probasti nos, Deus, igne nos examinasti. tur. Ignis namque luciditatem habet in aspectu, calidilatem in actu, sed agililatem in motu. Per hunc modum gratia lucet per cognitionem, calet per dilectionem, succendit et movet per devotionem. — Primo igilur gratia lucet et hoc per cognitionem, per quam Deus oculos illuminat et aperit viam ad pervenienduin in patriam, et hoc bene significatum est in Exodo, ubi dicitur de filiis Israel: Dominus praecedebat eos ad ostendendam viam per diem in columna nubis et per noctem in columna ignis. Per noclem significatur status praesentis miseriae, in quo Dominus dirigit et illuminat per donum et lumen gratiae.

Secundo gratia calet per dilectionem, per quam Deus inflammat corda nostra, secundum illud Canticorum ultimo: Fortis est ut mors dilectio, dura sicut infernus aemulatio; lampades eius lampades ignis atque flammarum. Aquae multae non potuerunt exstinguere caritatem. Recte dilectio gratiae dicitur lampas ignis et flammae, quando cor inflammat interius per desiderium et exterius per exemplum; et bene subiungit: Aquae mullae non potuerunt exslinguere caritalem, immo, quod mirabile est, aquae tribulationis accendunt; Sapientiae decimo sexto — quod mirabile erat —: In aqua, quae

omnia exstinguit, ignis valebat supra suara virtulem.

Tertio gratia sursum tendit et niovel per devotionem, quae cor elevat ad superna, et ideo recte dicitur ignis, secundum illud hidicum sextoi; Extendit Angelus Domini summitatem virgae, quam tenebat in manu, el tetigit carnes el panes azymos, ascenditque ignis de petra et carnes azymosque panes eonsunuit. — Angelus iste Cliristus est, qui est magni consilii Angelus; virga crux eius esl; lianc extendit, quando suae passionis cogitationem immittit; petra autem est cor nostrum, quod de se durum est. Tunc autem ignis ascendit de petra ex virgae extensione, quando liomo totus resolvitur in devotionem per passionis recordationem. Tunc cor nostrum igne caritatis sursum erigitur et ascendit. Nec mirum. ignis ad locum ignis tendit, quia sursum est; Isaiae trigesimo primo: Ignis est in Sion, et caminus eius in Jerusalem, et ex hoc consumuntur carnes, id est carnalitates, quando « gustato spiritu, desipit omnis caro = ». — Sine hoc igne non est vila, et ideo laborandum est, ut habeatur; qui enim ipso carent privati sunt luce dirigente, calore excitante, agilitate et virtute sursum ducente.

Notandum est igitur, quod hic ignis gratiae, qui mittitur de excelso, accendilur in poenitentibus, nutrilur in proficientibus, perpcitur auteni in contemplantibus. Primo accenditur in poenilenlibus per detestationem peccatorum, in quos Dominus descendit, secundum illud Exodi decimo nono: Tolus mons Sinai fumabat, eo quod descendisset Dominus super eum in igne. Et bene dicilur lotus, secundum illud Sophoniae primo: In igne zeli eius devorabitur omnis terra, id est omnis affectio terrena. Ignis zeli divini est ignis detestationis peccati, quia Deus non detestatur nisi malum. In hoc igne devoraiur omnis lerra, id est omnis affectio terrena et omnis culpa; in quo sigoificatur, quod qui vult ignem divinae gratiae in se habere, universaliter omnem culpam in se et in aliis debet persequi et odire; primo tamen in se quam in aliis, et primo in maioribus culpis et praecipue quam in rainoribus.

Secundo nutritur in proftcientibus per exsecusexto: Ignis in aUari semper ardebit, queni nutriet sacerdos, subiiciens ligna mane per singulos dies. Ligna sunt semper subiicienda, quia bona opera sunt semper facienda, et divina mandata continue observanda, secundura illud loannis decirao quarto: Si diligitis me, mandata mea servare. Sicut enim ignis non potest durare sine lignis, sic nec gratia Dei et caritas sine bonis operibus. Unde Gregorius: « Operatur magna, si est amor; si auteni operari renuit, amor non est»; et prius dicit: « Amor Dei nunquam est otiosus ». Et sicut per bona opera nutritur ignis amoris inler nos et Deum, sic per obsequia mutua nutritur inter nos et proximum, non solum amicum, sed etiam iniraicura, iuxta illud ad Romanos duodecimo: Si esurierit inimicus tuus, ciba iUum; si sitil, potum da iUi; hoc enim faciens, carbones ignis congeres super caput eius.

Tertio ignis ille perficitur in contemplanlibus per recogitationem beneficiorum, secundum illud Psalmi: Concaluil cor meum intra me, s.ccel ex recordatione peccatorura; et in medilatione mea exardescet ignis, in recogitatione divinorum beneficioruni. Quis enim habet cor tam durum, quod si recogitaret et atlenderet beneficia exhibita in creatione, in redemptione, in vocatione et promissa glorificatione, quin totus afliceretur et transformaretur in amoreni Dei? Si quis igitur vult habere gratiam perfectara, necesse est, ut sit Deo gralus; quoraodo enira gratia potest abundare in ingrato? Et quomodo potest esse gratus qui beneficia non considerat gratis data? — Defleamus igitur peccata nostra, impleamus mandatadivina, recogitemus beneficia gratis data, ut in nobis ignis gratiae accendatur, nutriatur et perficiatur; quod ipse praestare dignetur etc.

II. Huic autem igni gratiae de excelso adversatur ignis culpae, qui non de alto descendit, quoniam diabolus eum ab imo succendit. Unde hic ignis non est caelestis, sed terrestris. Sua enim furaositate obnubilat, edacitate devorat, irapetuositate vexat conlra tria praedicta. — Ignis autem fumositatis obnubilanlis est error conscientiae, qui oculos nostros claudit, videant vanitatem vitae, et de hoc Psalmus- Swpercecidit ignis, et non viderunt solem. Iste ignis, qui claudit oculos mentis, ne aspiciat solem, est error conscientiae, qui adeo ipsam obnubilat, ut esse in tenebris reputet lucem et e contrario lucem reputet tenebras. Hunc ignera libenter incendit diabolus. Hunc autem maxime succendit per homines malitiosos, secundum quod dicitur secundae ad Timotheum tertio: Maii homines et seductores proficient in peius, errantes et in errorem mittentes; et hoc bene significatum fuit ludicum decimo quinto, ubi dicitur: Perrexit Samson et cepit trecentas vulpes caudasque earum iunxit ad caudas et faces ligavit in medio, quas igne succendens dimisit, ut huc iUucque discurrerent. Quid autera per vulpes nisi horaines astuti intelliguntur? qui ignem habent in caudis, quia flnaliter praecipitant in errorem.

Et ignis edacitalis devorantis est ardor concu- 0, piscentiae, de quo Proverbiorum trigesimo: Terra, quae non satiatur aqua; ignis vero nunquam dicit: Sufflcit; ignis, inquani, sive concupiscentiae carnis, sive concupiscenliae oculorum. Ignis enim concupiscentiae cavnalis omnino deyora/ sine satietate; lob Irigesimo primo: Si deceptum est cor meum super muliere etc; et post: hoc enim nefas est et iniquitas maxima. Ignis esl usque ad perditionem devorans et omnia eradicans genimina. — Omnia eradicat, quia bona corporalia et spiritualia, naturalia et gratuita, vitani et famam, Deum et se ipsum aufert, ac per hoc omne bonum. — Consimilis est %K avaritiae sive concupiscentiae oculorum; unde Ecclesiastici decimo quarto: Insatiabilis est oculus cupidi in parte iniquitatis; non satiabitur, donec consumal, arefaciens animam suam. Hanc autem animam arefacit per immoderantiam ardoris concupiscentiae; unde Ecclesiastici vigesimo terlio-; Anima calida quasi ignis ardens non exstinguetur, donec aliquid glutiat; et homo nequam in ore carnis suae non desinet, donec incendat ignem. Unde sitis haec consimilis est siti hydropisis, quae potu plus accenditur, quam exstinguatur.

Ignis autem impetuositatis molestanlis est furor. iracundiae; de quo Proverbiorum decimo sexto: Vir impius fodit malum, et in labiis eius ignis ardescit. Ignis iste, qui ardescit ex ore impii, est furor iracundiae. Modicum enim verbum iracundiae magnum ignem furoris accendit; unde lacobi tertio: Ecce, quantus ignis quam magnam silvam incendit, et lingua ignis est, universitas iniquitatis; unde Ecclesiastici undecimo: A scintilla una augelur ignis, el ab uno doloso augetur sanguis. Hic ignis maxime inter peccatores reperitur et incenditur, secundum quod Ecdesiastici vigesimo primo: Sluppa coUecta synagoga peccantium, et consummatio illorum flamma ignis. Et ralio huius est, quia sunt impatientes et ita faciles ad iracundiam sicul stuppa ad flam- » mam. — Per hunc igitur ignem culpae misera mens peccatoris obnubilatur, consumitur et moleslatur, et propterea istum ignem oportet exstinguere.

Sciendum igitur, quod ignis materialis Iriplici- 0- ter consuevitexstingui, scilicet lignorum subtractione, aquae super-infusione et venti perflatione. Per hunc li- modum exstinguitur primo ignis culpae lignorum subtractione, id est occasionum evitatione; occasiones enira sunt quasi ligna; unde Proverbiorum vigesimo sexto: Dum defecerint ligna, exslinguetur ignis, et susurrone subtracto, iurgia conquiescenl. Et ratio huius est, quia mala verba et liligiosa ignem furoris nutriunt; unde Ecclesiastici octavo: Non litiges cum homine linguato, et non strues ligna in ignem illius. Similiter oportet facere, si quis vult exstinguere ignem concupiscentiae; unde Ecclesiastici nono: Noli circumspicere in vicis civitatis, nec oberraveris in plateis illius. Averte faciem tuam a muliere compta, et ne circumspicias speciem alienam. Propter speciem enim miUieris multi perierunt, et ex hoc concupiscentia quasi ignis exardescit. Nec mirum, quia Proverbiorum sexto =: Nunquid polest homo abscondere ignem in sinu suo, ut veslimenta illius non ardeant? quasi dicat: non. Et propter hoc hortatur Apostolus: Fugile fornicationem, et Lot fugienti de incendio Sodomae dictum est Genesis decimo nono: Non stes in omni circa?-egione, sed in monte salvum te fac.

Exstinguitur etiam aquae superinfusione, e. hoc fit lacrymarum effusione; propter quod Ecclesia- stici tertio: Ignem ardentem exstinguit aqua, et eleemosyna resistit peccatis. Quae est ista eleemosyna? Haec est eleemosyna compassionis, qua quis debet homo primo sibi compati et post aliis, et primo se ipsum deflere et postea alios. Unde Gregorius dicit, quod « vir poenitens debet quotidianis lacrymis se lavare»; el sic faciebat Propheta in Psalmo: Lavabo, n(m,per singulas nocles leclum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo; et hoc quidem pro peccatis suis et alienis debet homo facere, secundura illud Threnorura secundo: Consurge, lauda in nocte in principio vigiliarum tuarum; effunde sicut aquam cor tuum ante conspectum Domini. Tunc enim debet homo in semetipso exstinguere ignem, quem in die accendit, quia non est homo, qui faciat bonum et non peccet.

Exstinguitur postremo ignis venti insufflatione, et hoc quidem est in extremo examine, ubi Dominus in spiritu veliementi exstinguet per iram illos qui in semetipsis noluerunt culpam exstinguere per poenitentiam; unde lob decimo octavo: Nonne lux impii exstinguetur, nec spleiuiebit flamma ignis eius? Tunc exstinguetur lux eius vere, quando dicetur illud Matthaei vigesimo secundo: Ligatis manibus et pedibus eius, mittite eum in tenebras exteriores. Tunc peribit omnis eius deleclatio, et conteretur cum. delinquente delictum. Horrenda valde esl ista exstinctio, quae fit per ventum divinae indignationis. — Ideo cavendus est flatus diabolicae suggestionis, qui hunc ignem accendit, sicut dicitur lob penultimo de Behemoth: De ore eius lampades procedunt sicut taedae ignis accensae. De naribus eius procedit fumus sicul ollae succensae atque ferventis. Halitus

eius prunas arilere facil, el flamma de ore eius egreditur. — Propterea vitanda est eius snggestio; sed si quis in aliquo praebuerit sibi auditum, sannra consilium est, quod fugiat ad fonles aquarum, hoc est ad fontes lacrymarum, sicut desiderat cervus accensus calore pervenire ad fonles aquarum. Sed primum oportet ligna et occasiones peccatorum subtrahere, ne iterum culpa reviviscal; secundum autem (nota, quod), quo raagis exstinguitur iste ignis terrestris, accenditur raagis ignis caelestis, quem Dorainus hodie Apostolis de excelso misit; hunc ignera nobis praestat Filius Dei, qui est benedictus in saecula.

III. Tertius autem est ignis poenae, qui quodara modo est ab irao, quodam raodo de excelso. De imo est quantum ad meritum culpae, sed de excelso est quantum ad iudicium divinae iustitiae. Hic autem ignis est in duplici differentia: quidam enim est ignis praesentis Tribulationis, quidam vero sempiternae damnationis; et primus quidem est siistinendus, secundus vero est praecavendus. — Ignis autera tribulationis praesentis triplici ex causa debet sustineri: prinio, quia purgat, secundum quod dicitur Malachiae tertio - Ecce, venit, dicit Dominus exercituum; el quis poterit cogitare diem adventus eius, el quis stahit ad videndum eum? Jpse enim quasi ignis constans et quasi herba fullonum, et sedebit constans et emundans argentum et purgabil filios Levi, hoc est per tribulationis iramissionem, per quam filii Levi, id est homines dedicati Deo, purificantur; sed econtra reprobi consumuntur; leremiae sexto: Defecit sufflatorium, in igne eonsumtum estplumbum, fruslra conftavit conftator; malitiae enim eorum non sunt consumtae, quia natura consumitur, sed ipsa (raalitia) crescit et augmentatur.

Secundo vero debet sustineri, quia probat, secundum illud quod dicit lob vigesirao tertio: Ipse scit viam meam el probavit me quasi aurum, quod per ignem transit. Ideo probat et approbat, quia ipse scit viam meam, notitia a.pprobationis. Unde non probat, ut ipse sciat, sed ut homo flat sibi notus in bonitate et quantum ad se ipsura et quantum ad proximum. De probatione, qua homo probatur in se per tribulationem, dicitur in Psalmo: Probasti cor meum et visitasti nocte, igne me examinasti, et non est inventa in me iniquilas, id est murmurationis et impatientiae cordis. De probatione autem conversationis quanlum ad proximum dicitur Ecclesiastici secundo: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in iustilia et timore; et postea: Quoniam in igne probatur aurum et argentum, homines vero receptibiles in camino humiliationis. Modus autem describitur ad Romanos quinto: Tribulatio patientiam operatur, patientia autem probationem, probatio vero spem, spes auleni non confundit.

Tertio vero sustinendus est ignis praesentis tribulationis, quia consolidat. Sicut enim ignis materialis consolidat vasa terrea et non consumit, sic ignis tribulationis, bona vasa spiritualia; Isaiae quadragesimo tertio: Cum ambulaveris in igne, non combureris, el flamma non ardebit in te, et hoc, si fueris servus Dei; quoniam, sicut dicitur in Psalnio, brachia peccatorum conterentur, confirmat autem iustos Dominus; et ideo Ecclesiastici ultimo: Et in medio ignis non sum aestuatus. Nec mirura, quia, sicut tribulatio urit exterius, sic divina consolatio huraectat interius. Sicut enim abundant passiones Christi in nobis, ita et per Christum abundat consolatio nostra. — Illa autem vasa, quae carent isla divina consolatione, non consolidantur, sed franguntur per impatientiam; unde dicitur secundi Regirni trigesirao lerlo: Praevaricalores quasi spinae evellentur universi, quae non toUunlur manibus. Et si quis tangere voluerit eas, armabitur ferro et ligno lancealo, igneque succensae comburenlur usque ad nihilum, quia istum ignem nesciunt sustinere. Unde hoc igne consumti sunt illi servi regis Israel, qui volebant comprehendere Etiara, secundum quod scribitur quarti Regum prirao: Si homo Dei sum, descendat ignis de caelo et devorel te et quinquaginta tuos; quod et factum est, sicut ibidem sequitur.

Ignis autem sempiternae damnationis est /b/'7n«-. dandus et praecavendus propter sui multiplicem horribilitatem: primoquidem, quia est meajsimuzbilis; Matthaei lertio: Congregabit triticum suum in horreum, paleas aulem comburel igni inexstinguibili. — Paleae sunt peccatores, qui aridi sunt gratia et privati opere bono. Isti comburentur igni inexstinguibili, dum in infernum deiiciuntur, quia, sicut dicitur Isaiae sexagesimo sexto, wemis eorum non morietur, et ignis eortim. non exstingicetur. Et ratio huius est, quia non flatus hominis, sed Dei eura succendit; Isaiae trigesimo: Praeparala est ab heri Topheth. Nutrimenta eius ignis et ligna multa; status Domini sicut torrens sulphuris succendens eam. Sicut enim in Dei iustitiam peccavit, sic per eura qui aeternus est, in aeternura punietur in igne infernali, quem praeparavit ab heri, id est a principio; Matthaei vigesirao quinto: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius.

Secundo ignis iste formidandus est, quia inlolerabilis prae sua acerbitate; Psalmus: Cadenl super eos carbones; in ignem deiicies eos, in miseriis non subsistent. Ideo in miseriis non subsistunt, quia tantum abundant, quod eas tolerare non possunt. Nec mirum, quia ignis et suiphur et spirilus procellarum, pars calicis eorum. In hunc ignem « Vers. 10.

peccatores deiiciuritur, sicut dicitur Isaiae tr tertio: Conterriti sunt in Sion peccatores, possedit tremor liypocritas; et post: Quis polerit habitare de vobis cum igne deuorante? Quis hahitabit ex nobis cuni ardorihus sempiternis? quasi dicat: nulius; et propterea dicit Apostolus ad Hebraeos decimo: Horrend.um est incidere in manus Dei viventis; etenim Deus noster ignis consumens est.

Tertio formidaiidus est, quia inevitahilis; nullus enim poterit fugere; unde Deuteronomii trige- simo secundo: Jgnis succensus est in furore meo et ardebit usque ad inferni nouissima; devorahitque lerram cum germine suo el monlium fundamenta comhurel. Nullus erit, nec parvus nec magnus, qui ignem divini furoris possit effugere; unde Psalmus: Ignis ante ipsuni praecedet et inflammabit in circuitu inimicos eius; et ideo nulla parte effugere poterit, non solum exterius, sed etiam interius: Pones eos ut cUlmnum ignis in tempore vullus tui; Dominus in ira sua conturhahit eos, et devorahil eos ignis; horrendum est in hunc ignem praecipitan. — Qui non vult praecipitari necesse habet humiliari; Ecclesiastici septimo: Humilia valde spiritum tuum, quoniam vindicta carnis impii ignis el vermis. Humilitas ergo spiritus est illa, quae liberat ab igne gehennae et acquirit ignem, qui vmmittitur de excelso. Unde Augustinus: «Tanto sumus dilectione pleniores, quanto sumus a tumore superbiae saniores». Fundamentum ergo totius salutis est vera humilitas. Quam nobis etc.

Sermo V

Effundam de Spirilu meo super omnem carnem, et prophetahunt filii vestri et filiae vestrae etc; et post subditur: Sed et super servos meos et aneillas effundam. Spiritum meum, loelis secundo.

Hanc aoctoritatem exponit beatus Petrus esse prophetiam de effusione Spiritus sancti in die Pentecostes, Actuum secundo. In qua ostenditur, Spiritum sanctum dari ti-ipliciter: et primo, quantum ad idoneitatem suscipientis, cum dicitur: super servos meos et ancillas; secundo, quantum ad liheralitatem conferentis, cum dicitur: Effundam de Spiritu »?2eo; tertio, quantum ad utilitatem finis, cum dicitur: et prophelahunl.

I. Videamus de primo; idoneitas suscipientis, qui debet prophelare, id est regnum Dei evangelizare, ostenditur quantum ad duo: et primo, quantum ad strenuitalem virtutis propter se, cum dicit: super servos; masculinum enim genus strenuitatem virtutis designat in praedicatione; Lucae decimo quarto- Misit servum suum liora coenae dicere invitalis, ul venirent; et Matlhaei vigesimo secundo: Misit seruos suos vocare invitatos ad nuptias. — Secundo, quantum ad pietatem compassionis alios, cum dicitur: et super ancillas; femininum enim genus facile pietate movetur, et ideo nomine ancillarum pietas designatur praedicatorum; Proverbiorum nono: Misit ancillas suas, ulvocarent ad arcem et ad moenia civitatis; secundi Regum sexto: Cum ancillis, de quilms locuta es, gloriosior apparebo.

I[. Videamus de secundo; liheralHas dantis notatur in hoc quod dicitur: Effundam de Spiritu meo. In effu-tione autem notatur Hheralitas abundanter dantis; in hoc vero quod dicitur: de Spiritu meo, notatur partialitas distributionis, quia non uni dat totum Spiritum, excepto Christo, de quo dicitur loannis tertio i»: Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum Filio; aliis autem dat per subministratores, iuxta illud primae ad Corinthios duodecimo "- Alii per Spiritum datur sermo sapientiae eto.

III. Videamusde tertio; utilitas diffusionis huius Spiritus ostenditur in effeclibus, quos exercet in hierarchia suhcadesli ad similitudinem hierarchiae caelestis, qui iwni purgare, illuminare etperficere, per quos actus reddit praedicatores idoneos ad praedicationem Evangelii Christi; secundae ad Corinthios tertio: Nos uero omnes, revelata facie gloriam Domini speculantes, in eandem imaginem transformamur a claritate in claritatem tanqiia.m a Domini Spiritu.

Est autem spiritus purgationis quadruplex: primus est spiritus timoris

u divinorum futurorum iudiciorum; Isaiae vigesimo sexto secundum aliam translationem: A timore tuo, Domine, concepimus et peperimus spiritum salutis. Quantum spiritus timoris valeat ad pnrgationem, habetur lob quadragesimo primo: Cum sublatus fuerit, timebunt Angeli, et territi purgabuntur. — Secundus est spiritus doloris respectu malorum perpetratorum; Psalmus: Ihi dolores ut parturientis; in spiritu vehemenli conteres naves Tharsis. Quando enim iste spirilus vehemens inducit animae dolores vehementes de peccatis, tunc conterit in anima naves Fortasse legendum: per modum subministrationis.

Tharsii), id est affectiones gaudioruin imiiid:iiioruin sive de divitiis, sive de deliciis, sivo dc lioiiorilius. Nam Tharsis interprelatur exploralio gaudii et significat affectiones saeculariuni, ciui gaudium in praedictis explorando intjuiriim. — tertius est spiritus ri- rigoris respeclu morti/icaliouis carnalium desideriorum; ad Romanos octavo: Si spirilu facla carnis morlificaceritis, vivelis;aA Galatas quinlo: Spiritu ambiilatc. ci ilcsideria carnis noii pirflcicUs. — ar- Quarliis rsl siiiiliis anloi-is ri_'S[)oclu iirniiii.ssionis aelenianiin ilcUcianuii; Isaiae quarlo: S( ablueril Dominus sordes fiiiarum Sion el sanguinem lerusalem laverit de medio eius in spiritu iudicii el spirilu ardoris. llem, spiritus ardoris, dum facit ardere animum in divinaruiu deliciarum pi'omissiones, consumit omnes carualilates in homine.

Post spirituni purgativiim tlaUii spirilus illinnisimo secundo: Ut video, spirilus est in hominibus, et inspiratio Omnipotenlis dal intelligentiam. Istud Dt, quando homo de sensibilibus i-educitur ad intelligibiha, et de inlelligibilibus ad aeterna, iuxta illud ad Romanos primo: Invisibilia Dei per ca quae facta sunt, inlcllecia cuiispiciiiiiliir. — Secundus illuminat ad iiilcllicinla nii/sieria Scriiilnrae; loannis decimo sexlo: Ciini cencril ille.Spiririlus veritatis, docebit vos omnem veritaleni, scilicet operahikm in moribus, speculabilem. in artibns, desiderabilem in aelernalibus praeiniationibus; vel operahilem quanlum ad intellectum tropologicum, speculabileni quantura ad allegoricum, desiderabilem quantum ad anagogicum. — Terlius illuminat ad cognoscenda charismata graliae; priiuae ad Corinthios secundo: Quae Dei sunt neiiio novit nisi Spiritus Dei. Nos autem non spirilum /iniu.s mundi accepimus, sed Spiritum, qui ex Deo e.il, ui sciamus, quue a Deo donala sunt nobis. Iste Sjiirilus est, qui facit scire, id est experimentaliler engnoscere charismata gratiarum, quae donala sunt lioniini. — Quartus illuminat ad praemeditanda iudicia clivinae providentiae; Sapientiae riono: Difficile aestimamus quae in terra sunt, et quae in prospectu sunt invenimus cum labore; quae aulem in caelis sunt quis invesligabit? Sensum autem tuum quis sciet, nisi tu dederis sapientiam et mi- seris Spiritum sanclum tuum de altissimis; et sic correctae sint semitae eorum qui sunt in terris, et quae tihi placenl didicerinl homines? De isto Spiritu intelligitur illud ad Ephesios quinto: Nolite inebriari vino, in quo est luxuria; sed implemini Spiritu sancto.

qui est qua Prinius est slabilieii.s iii virtule quantuni ad loiigitudinem aeternitatis. In nullo enim stabilitnr aniina nisi in aeternitate, quia nihil crealum est stabile, cum habeat esse mutabile; et ideo, cuin aiiiina aeterno bono innititur, slabilitur, cum vero bono creato innitilur, inlirmatur. Ideo de spirilu stabiliente dicitur in Psaliiio: Vcrlio Doniini caeli firmati sunl, i-l Spinlii nris eiu.s omni.s rirlii.s eorum. — Seciiiuliis csl (/(/((/(///v iii r:iiitnlc sccuiiduiii latitudineiii divinae lidnilalis, (luia iste spiritus amoris facit am:ii'c illos ijiii reninnl ab oriente et occidente, meridic ot scptcutrione; ad Romanos quinto: Caritas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spilateiu maiesl:ilis: coiiil:ii!ilo ciiini iii:igiiilicciiliaiii Dei, nunquaiu uiclius:issc(]iiiliir:iiiiiii:i iju;iiii adinirando, ut cum nunquaui taiitum sublimatur, quod;iestiiiiet, se pervenisse; Ezechielis octavo: Elevavit me Spiritus inter lerram ct caelum et adduxil mc i.n leru.sedem in visione Dei. Istud enim elevari est in adiiiiralione gloriae Dei suspendi, iuxta illud Isaiae scN;igcsiiun: 7'(f/(C riilebis ei affiues, et mirahitur ri dilalahilur cor liiuiii. — Quartus Qst profundans scciindiini [)ioriiiidil:iiciii inscrnlabilitatis; Sapientiae septiiiio: Omnium enim arlifex docuit me sapientia. Est enim in illa spiritus inteltiyentiae, sanclus, unicus, multiplex, suhtilis, disertus, mobilis etc; et qui capiat omnes spiritus: intelligibilis, niundus, subiilis; primae ad Corinthios sexto: Qui adhaeret Domino lenii.s.spirilu.s e.sl:;k Ephesios quarto: SoUiciii servare unilaieni spirilus in vinculopacis, id est unilatem, qiia Sjiiriliis.sanctus unit spirilum rationalem cum Deo eL vincit in omnimoda quietatione mentis.

Duplex ergo oslenditur effusio Spiritus sancti in praemissa auctoritate. Una est generalis quantum ad omnes; et illa tangitur, cum dicitur: Elfundam de Spirilu meo super onvnem carnem..Uia est speciidis, quae amplioris est difliisionis, quae tangitur, cum subditur: Sed et super servos meos et anciUas ejfundum Spiritum meum. Quae quidem effusio variatur secundum trijilicem actum praedictum. — Quantum ergo ad actumjBMr,9anf/?'datur in assumtione sacrae Rehgionis; quanlum vero ad actum illuminandi datur in conteraplatione divinae legis; quantum ad aclum perfi.ciendi datur per instantiam orationis; ad Roinanos octavo: Ip.se Spiritus poslulat pro nobis gemitihus inenarrahilihus; Sapienliae septimo: Optavi, et datus est mihi sensus; invocavi, et veni.t in me Spiritus sapientiae. Rogemus Dominum etc.