Dominica prima post Pentecosten

SER.MO n.

Estote misericordes, sicut et Pater vester misericors est, Lucae sexto -.

Videns Dominus noster Lesus Christus, misericordiam et caritatem refrigescere, nialitiam autem et carnalitatem invalescere, voluit nos in verbo proposito secmidum regujam divinae pietatis dirigere ad opera raisericordiae et caritatis, cum dicit: Estote misericordes, sicut et Pater vester misericors est. Quia nulla nostra operatio potest esse recta, nisi.secundum regulam divinae exemplaritatis dirigalur; ideo in verbo proposito primo hortatur ad subventionem alienae necessitatis, excitando affecfum; secundo proponit informationem divinae exemplaritatis, dirigendo intellectura. Primo hortatur ad subventionem alienae necessitatis, cum dicit: Estote misericordes. Secundo proponit informationem divinae exemplaritatis, dii'igendo intellectum, cura subdit: sicut et Pater vester misericors esl.

Primo ergo movet ios ad subventionem alienae necessitatis, excitando affectum, cum dicit: Estote misericordes. Tria enim sunt, per quae hortatur nos Dominus Lesus Christus ad opera pietatis et raisericordiae. PriQium est henigna informatio divinae exemplaritalis, rationalem dirigentis; secundura est magna promissio multiplicis utilitatis, concupiscibilem allicientis; tertium est acerba punitio divinae severitatis, irascibilem concutientis; ut sic, (juos non movet ad misericordiam divinum exempkim, moveat utile promissum, vel saltem terribile suppliciura.

I. Primo raovet nos ad raisericordiam benigna ingratuitae uocationis instantia; secundo, in diuturnae exspectationis patientia; tertio, in benignae susceptionis clementia. Unde misericors Deus peccatores instanter vocat, patienter exspectat et cleraenter suscipit. — Primo raisericordia Dei apparet in gratuitae vocationis instantia; unde Matthaei nono: Miserisericors Deus, licet a peccatoribus turpiter contemnatur, tamen non dedignatur raittere Filiuni suum et ab eis prius petere pacem per instantiam gratuitae vocationis, eo quod avidius optat nostram salutera quam aliquod sacrificiura. Gregorius: « Deberaus saltem pietatem vocantis erubescere, si eius iustitiam noluraus formidare; quia tanto graviori iraprobitate contemnitur, quanto et contemptus adhuc vocare non dedignatur». — Carissimi, accipiamus exemplum tantae benignitatis et raisericordiae et petaraus prius pacera ab his qui nos persequuntur et offendunt, quamvis culpa non sit ex parte nostra; quia, secundum Gregoriura, « bonarura mentium est ibi culpam agnoscere, ubi culpa non est ». Et tunc induemur viscera misericordiae sicut veri et dilecti fllii Dei, Patris raisericordiae, qui per viscera suae misericordiae veniens ex aito prius petiit nobis pacem, vocando ad poenitentiam.

Secundo apparet Dei misericordia in diuturnae exspectationis patientia; unde Threnorura tertio: Misericordiae Domini, quia non sumus consumti; quia non defecerunt miserationes eius. Cum enim homo peccat, iniuriatur Creatori suo et etiam Filium Dei in semetipso crucifigil, et ideo stalim dignus est totali consumtione, nisi esset divina misericordia, quae palienter et longaniraiter exspeclat eura, quasi dissimulans peccata eius; quia, si statim peccatoreui puniret, postea cui parceret non haberet. — Ergo, dilectissirai, exemplo divinae misericordiae, peccatorem supportantis patienter et exspectantis longanimiter, supportemus defectus, dura facta et verba aliorum, quae nobis displicent; nec statim prorumparaus in iram nec assumamus vindictam, sed longanimiter exspectemus eius correctionem voluntariara; alioquin displiceret Deo, et tiraendum esset, ne Deus similiter nobis faceret.

Tertio apparet divina misericor'dia in benignae susceptionis clementia. Et exemplura haberaus de prodigo; Lucae decirao quinto: Cum autem adhuc longe esset, vidit illum pater ipsius et misericordia motus est, et accurrens cecidit super collum eius et osculatus est eum. Ecce, quod Deus, pater misericordiae, propter horrorera praeteritarura foeditatum non devitat consortium sic perditi filii, iramo clemenler suscipit eura ad osculum pacis et concordiae. In cuius signum iubet, ei tradi anulum in manu eius, id est confoederalionem suae benevolentiae, et calceamenta in pedibus, id est gratiam in effectibus, et vestiri stola prima, id est restitui in puritatem pristinae innocentiae. Unde notabile est, quod iste primo videtur poenituisse quadam coacta necessitate, et tamen eius poenitentia Deo accepta est. Propler hoc ibi dicit Augustinus: Quaecumque necessitas cogat peccatorem ad poenitentiam, nec peccati quantitas Ita F; Vaticana in lioc, D in lioc mnnilo; loil;

nec vitae enormitas nec hominis extremitas excludit a venia, si perfecta fnerit voluntatis immutatio, sed in amplissimos sinus caritas filios prodigos suscipit reveilentes. — Ergo ad illud exemplnni misericordiae ciementer suscipientis inimicos et totaliter condonanlis debila hortatur Apostolus ad Ephesios quarto: />/«/( iiiricem henifjni, misericordes, donantes invicem, 'iicnl el. Deus in Christo doiiavit vobis; nbi.mbrosins: « Si alter in alterum peccet, donate commissa; sin autem, Deus repetet et reniissa; quia, si in his contemptus fneril, sententiam, quam per misericordiam dedcrat, per iustitiam revocabit >).

II. Secnndo uiovet iios ad misericordiam magna promissio omnimodae ulililalis, allicientis concnpiscibilein. Circa quod nota, quod triplicem utilitatem homini facit misericordia, ad quara omnis alia bona nliliias polest reduci; et propter hoc totaliter debenl ad opera misericordiae allici affectus. Nam miserjcordia primo liberat apeccalo, resolvendo vincula culpae; secnndo locuplelat in merilo, angmentando dona gratiae; terlio healifieal in praemio, perducendo ad gaudia vitae.

Primo, misericordia liberat a peccato, resolvendo vjijcula culpae; unde Proverbiorum decimo sexto: Misericordia et veritate redimilur initjuilas, el in timore Doniini declinatur a malo. — Homo eniin, qui vendideral animara suam diabolo per iniquitatem, potest eani redimere per misericordiani et veritatera. Optima commendatio est veritas iustitiae et pietas misericordiae. Nara per veritalem iustitiae in punitione et detestatione vitiorura per poenitentiam purgatur culpa; sed per pietatem misericordiae in subventione pauperum per eleemosynas dimittitur poeMa; tamen lioc debet fieri in limore Domini tanquam in principio omnis boni, per quem dechnat homo a malo, non in timore mundano et servili. Nani qiii sine timore est non poterit iuslificari. Similiter de hoc dicitur Daniehs qmirto: Peccata tua eleemostjnis redime, el iniquitates tuas misericordiis pauperum; forsilan ignoscet deliciis tuis. Dignum est enim, ut, qui misericordiam ab aliquo postulat, misericordiam cnm alio faciat et ex se ipso cognoscat quae sunl proximi.

Secundo, misericordia loeupletat in merito, augmeitando dona gratiae; unde Proverbiorum decimo jjono: Foeneralur Domino qui miseretur pauperis. Sicut enim cito per usuram locupletatur homo divitiis temporalibus, sic per inisciicordiam divitiis spiritualibus et temporalibus. Naiii hai'c esl nna virtus, quae multiplicat per spiritualia el temporalia et etiam levat in sublimem locum gloriae; unde Ecclesiastici deciino sexto: Omnis misericordia faciet locum uniciiiijiic sccnndiuii inerilum operum suorum. — Oniiiis iiiisiMicinilia iii.septem suis operibus i continetur, (pi;ii ruililici, senindnm quod iii eis fue- I rit exercitatus, praeparat locum plenum divitiis Divinitatis in gloria; quae quidem seplem opera misericordiae in hoc versu continentur:

Visilo, polo, cibo,

tego, collif Perfectus enim miscrimis dclrl visilaie infirraos, cibare et potare ieiniKis, iciliiiieir iMptivos, tegere nudos, colligere peicgniins, roiiileie sive.sepelire morluos. Sex vero istorum operum exlrahuntur de textu Evangelii, Matthaei vigesimo quinlo: Esurivi enim, el dedistis mihi manducare; silivi, et dedistis mihi hibere; hospes eram, et coUegistis me; nudus, et cooperuislis me; infirmus, et visHaslis me; in carcere eram, et venislis ad me. Seplimnm vero opus raisericordiae, quod esl sepelire mortuos, potest haberi ex libri Tobiae secnndo.

Tertio, bealificcU in praemio, perducendo ad gaudiuni vitae; unde Proverbioruni vigesimo secundo: Qui pronus est ad misericordiani bcnedicetur; de panibus enim suis dedit pauperi, victoriam cl honorem aequiret qui da.t munera. — Quia homo pronus ad misericordiam dedit de panibus suis pauperi esurienti, ideo acquiret honorem gloriae, quoniam benedicelur illa benedictione, de qua dicitur Matthaei vigesimo quinto: Venite, benedicti Patris mei, possidere paralum vohis regnum a conslitulione mundi. E.surivi enim, et dedistis mihi ma.nducare. Nam beati niisericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur, secundum quod dicitur Matthaei quinto.

111. Tertio movet nos ad misericordiam acerbapMnitio divinae severitatis, concjitienlis irascibilem, quae in tribus manifestatur. Nam non facientes niisericordiara prirao, spoliantur beneficio gratuitae donationis; secundo, viluperantur opprobrio divinae redargutionis; terlio, cruciantur supplicio aeternae damnationis.

Primo, non facientes misericordiam spoliantnr beneficio gratuitae donationis; unde Matthaei decimo octavo: Serve nequam, omne debitum dimisi tihi, quoniam rogasti me; nonne ergo oportuit, el te misereri conservi lui, sicut ei ego lui misertus sum?

Et iralus clominus eius tradidit eum tortoribus, quoadusque redderel universum debilum. Ecce, quod Dominus ab isto qui noluit facere misericordiam cum proxirao suo, suum beneficium gratuitae donationis, quod per misericordiam ei fecerat, per justitiam repetit.

Secundo, non facientes misericordiam vituperanvi- tur opprobrio durae increpationis; unde Proverbiofum decimo quarto: Qui calumniatur egentem exprobrat factori eius; honorat autem eum qui miserelur pauperis. In malitia sua expeltetur impius. Sicul enim qui miseretur pauperis honorat Deum in paupere, sic qui claudit viscera misericordiae pauperi exprobrat et facit vituperinm factori suo in paupere; et ideo talis dignus est tanquam impius expelli in malitia suae impietatis a consortio Sanctorum et etiam exprobrari vituperio durae increpalionis, secundum quod dicitur Matthaei vigesimo_ quinto: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. Esurivi enim, et non dedistis mi/ii manducare; silivi, et non dedistis mihi bibere; hospes eram, et non collegistis me; nudus fui, et non cooperuislis me; infirmus, et non visitaslis me; in carcere, et non venislis ad me.

Tertio, non facientes misericordiam cruciabunlur supplicio aeternae damnationis; unde lacobi secundo: Judicium sine misericordia illi qui non fecit misericordiam. Tota iudicialis discussio et sententia iudicis erit secundum exhibita et non exhibita opera misericordiae. Nam qui misericordiam fecerunt habebunt vitam aeternam, qui vero misericordiam negaverunt cruciabuntur supplicio aeterno; unde dives, qui micam panis negavit Lazaro pauperi, iussus est cruciari flamma infernali. Rogemus ergo etc.

Sermo I

Estote misericordes, sicut et Pater vester misericors est.

(Prothema). Fac cum servo tuo secundum misericordiam tuam.

Servus, qui in multis offendit dominum suum, si petit a domino iustitiam de se, male petit, quia petit de se ipso vindictani; sed quando humiliat se coram domino suo et petit misericordiam, citius flectit dominum ad misericordiam. Ita dicit Psalmus in verbo proposito: Fac cum seruo tuo misericordiam, non iustitiam, quia inique agimus quotidie contra Dominum. Petamus ergo ab eo misericordiam, et non negabit nobis, quia misericors est et praeslabilis super maMtia; et quia verbum sacrae praedicationis ab eo petere habemus, in humilitate cordis petamus, quia humilium et mansuetorum semper ei placuit deprecatio. Rogemus primo Deum etc.

Estote misericordes etc. Inter omnia Christi opera erga nostram indigentiam eius misericordia est praecipua, et ideo plus commendanda et laude digna, quanto plus nobis necessaria; unde in Psalmo: Miserationes eius super omnia opera eius. Ideo Salvator noster Christus, qui est pater misericordiarum et Deus totius consolationis, discipulos suos et nos cum eis ad opera misericordiae invitat, cum dicit: Estolemisericord.es; secundo, se in exemplar misericordiae insinuat, cum dicit: sicut et Pater vester. Sed quoniam primo exemplar inspicitur, et post liber exemplatus scribitur; ideo primo videnda est misericordia exemplaris, scilicet Salvatoris nostri, et post lectio scribenda in cordium nostrorum tabulis.

I. Circa primum nota, quod Dominus miseretur nobis quadrupliciter: primo, sicut medicus miseretur infirmo; secundo, sicut 9)mter filio; tertio, sicut rfominus servo; quarto, sicut magisler discipulo; sic Dominus se habet ad peccatores ut medicus, ad poenitentes ut mater, ad proficienles ut dominus, ad perfectos ut magister.

Primo, dico, miseretur nobis Dominus, sicut miseretur medicus infirmo; Matthaei nono: Non est opus valentibus medicus, sed male habentibus. Duobus autem modis miseretur medicus aegroto: primo, visitando eum per corporalem praesentiam; secundo, curando eum per artem suam et sapientiam. Simili modo Christus visitavit nos sicut medicus per corporalem praesentiam suam in primo adventu suo, scilicet quando carnem assumsit de Virgine Maria. Unde Augustinus: <t Magnus ad nos venit medicus, quia magnus ubique iacebat aegrotus »; et quanto maior apparebat morbus infirmi, tanto plus indigebamus auxilio tanti medici. Similiter quotidie visitat nos spiritualiter per gratiamsuam, maxime quando per virtutem dominicae passionis distillatur super nos sanguis Christi in rubore et verecundia peccati commissi; hoc est quod dicitur Lucae primo: Per fol. 232 V. et iterum ibi fol. 438 r.; quoad divisionem

viscera misericordiae Dei nostri. Beriiardus: « Dominus, ait, cogitabal cogitationes pacis, et ego nesciebam, ac per lioc clavus penetrans carnein tuam factus est clavus reserans caelestis patriae ianuam, ut milii paterent viscera misericordiae tuae, in quibus visilasti nos sicut oriens ex alio ». Ecce, quomodo Cliristus ut medicus visilavit nos primo per corporalem praesentiam suam. — Secundo curat nos Dominus per artem suam el sapienliam tanquam sapiens medicus. Et hoc plane habetur in quadam parabola illius vulnerati, qui incidit in latrones, qui despoiiaverunl eum et abierunt, semivivo reliclo. Dicitur M, quod Samaritanus quidam, videns eum vulneratum, misericordia molus esl, ct appropinquans alligavit vuln,cra eius, infundens oleum et vinum, el imponens ilium in iumenium suum, duxit in slabulum et curam eius egit. Samarilanus, custos, est CliristHS,qui peccatorem spoliatum Dei gratia et vulneratum mortali culpa sic curat: primo alligat eius vulnera. Alligatio vulneruni est refrenatio quinque corporis sensuum; infusio vini est mordax reprehensio peccati; infusio olei est dulcedo spei et misericordiae Dei. Tunc ponilur in iumentum, quando adiutus orationibus virorum bonorum meretur fieri particeps meritorum eorum; et in stabulum ducilur, scilicet quando in secreto conscientiae suae foetorem et immunditiam peccatorunf suorum perscrutando detestatur; et sic ttnguentum veniae infirmo datur, unde curatur.

Secundo miserelur Dominus nobis peccatoribus oi de peccatis nostris poenitentibus, sicut mater mise-,.gjyj, Qiio proprio suo; (saiae quadragesimo nono: Sicut mater consolatur filium suum etc; et alibi: Nunquid oblivisci potest mulier infanlem suum, ut non misereatur filio uleri sui? Et si illa oblita fuerit, ego tamen non obliviscar tui. Duobus modis miserelur mater filio suo, quia procurat e necessitatem suam et patienter sustinet imbeciliitatem suam. Sic Deus nobis necds&via. providct; ipse est, qui dat escam omni carni, qui aperit manum et replet omnia sua bonitate. Dat in tanla abundantia, que tout va au-dessus. — Item, patienter sustinet infirmitatem nostram. Et hoc planum esl de filio prodigo revertente ad patrem suum; ubi legitur, quod pater eius misericordia motus est et accurrens cecidit super eollum eius el osculatus est eum. Poluisset pater eius obiicere suorum bonorum dilapidationem, fornicalionem suam et immunditiam, et tamen loco horura ostendit ei piam animi compassionem. Nota, quod mater, videns flentem puerum, abstergitde manu lacrymas eius et aliquando pro ostensa patris flet cum puero. Ita Deus absterget lacrymas Sanctorura suorum; et commota sunt viscera misericordiae, quando peccalor reverlitur ad euin per poenitenliam. cabit Dominus populum suum et in servis suis miserebitur. Duobus modis miseretur dominus servo suo: primo, quia delinquenti corripiendo parcit; secundo, qnhx petenti cns.m reatum diniiuil. Ila t)eris aliquando electos suos miscricorditor lhu)<'llal vl reatum ijopuli sui orationum instantia iniseiicordilci laxal. De primo habetur in rmo secundi Cum percuteret.Vngelus Dei populum Dei in salem, misericordia motus dixit Angelo: Cesset iain manus tua. Magnam gratiam facit Deus homini, quando purgat eum per aliqua flagella, ut per infirmitatem vel aliquam cordis tribulationem. Melius est a Doinino in praesenti misericorditer flagellari quam in futuro aeternaliter a diabolo cruciari. Quod Dominus slatim de peccatoribus non se vindicat, misericordia eius hoc facit; sed quod vindicabit se, divina erit quarto: Adeamus cum fiducia ad thronum gratiae eius, ut misericordiam consequamur et gratiam inveniamus in auxilio opportuno. — Dicit cum fulucia, quia cum fiducia nihil haesilando debet homo orare. Dicit AronMm (/('««ae, quantum ad Virginem Mariam, quae, cuin sit mater gratiae, mater misericordiae, nulli eam devote oranti potest misericordiam denegare. Bernardus: « Sileat misericordiam tuam, beata Virgo, si quis in necessilate sua te senserit defuisse ». Et ideo vere potest dici de ea quod de Filio: Qid clamaverit ad me, exaudiam eum, quia benigna et miseratrix sum.

Quarto miseretur nobis Dominus sicut '"««to discipulo; Lucae decimo seplimo: Clamabanl leprosi ad Dominum lesum: Praeceptor, miserere nostri. Duobus modis miseretur magister discipulo, qnvi illuminat eius intellectum et consolatur eius allectum; ita Dominus suis, qui sunt de schola eius, aperit mirabiles visiones et infundit inelfabiles consolationes. De primo, Lucae primo: Suscepit Israel puerum suum; in susceptione elevatio menlis ad superna, in puero pura conscienlia; Israel vir videns interpretatur; et vir iustus, si vult se disponere ad contemplandum Deum, oportet, quod elevando se sursum habeat purum intellectum, et Dominus manifestabit tunc lucis suae radium. — De secundo dicitur secundae ad Corinthios primo: Benedictus Deus et

Paler Domini nostri Iesu Chrisli, Pater misericordiaruni et Deiis totius consolationis; et Isaiae quadragesimo nono: Consolabilur Dominus populuni suum el pauperum suorvm miserebitur. Pauperes sunt de schola Chrisli, qiii niliil habentes in terra, exspectanl consolationem in caelesti patria; Lucae sexlo: Beati pauperes, quia veslriwi est regnum Dei.

II. Visa misericordiaSaivatoris, leclio scribenda est in cordibus noslris. Debemus ergo et nos misereri ad invicem, sicut medicus infirmo corporaliter visitando et spiritualiter curando. De primo, lob decimo nono, quonuxio clamant pauperes infirmi: Miseremini mei, miseremini mei; et subditur: ciuia manus Domini tetigit me. Quando aliquis est in sanitate, est sicut equus impetuosus, qui non potest teneri sine freno; sed quando tangit eum Deus aliqua intirmitate, tunc vere miseretur, quando dat ei gratiam confitendi el poenitendi, et sic dignatur eum curare. — De secundo dicitur Ecclesiastici trigesimo sexto: Species mulieris exhilarat faciem viri sui et super oninem concupiscentiam hominis superducit desiderium. Si est lingua curationis, est et mitigationis el misericordiae; Glossa: « Nulla delectatio corporalis potest comparari illi delectationi », qua Christus delectatur, quando infirmos visitamus, si adsit lingua misericordiae in compassione cordis et mitigationis in dulciloquio oris et curationis in exhortatione boni operis. Tales audient a Domino: Infirmus fui, el visitastis me; ideo ponentur cum electis a dextris.

Secundo deberaus misereri ad invicem sicut mater filio, et hoc dupliciter: primo, indigentibus necessaria ministrando; secundo, defectus eorum aequanimiter tolerando. De primo, Danielis quarto: Peccata. tua eleemosynis redime et iniquitates tuas misericordiis pauperumi; forsitan ignoscet Deus deliciis tuis. Bene congruum est, ut, si Dominus replet nostram indigentiam, quia nos similiter rele-

Tres sunt, qui testimonium dant in caelo: Pater, Verbum et Spiritus sanctus, et hi tres unum sunt. Et tres sunl, qui testimonium dant in terra: spiritus, aqua et sanguis, primae loannis quinto. vemus alienam. Qui eniin indiget misericordia debet alii misereri. Pleni enim sumus omni miseria, et ideo indigemus misericordia. Nam si creaturae nobis subtraherent sua beneflcia, non possemus vivere, ut si sol lumen et calorem, aqua humorem. Unde omnes creaturae reprehendunt homines imniisericordes: Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur. — De secundo patet lacobi secundo: Misericordia superexaltat iudicium. Defectus aliorum plus debemus caritative et misericorditer tolerare quam superbe et temere iudicare, quia « falsa iustitia habet dedignationem, vera compassionem ».

Tertio debemus ad invicem compati ut dominus servo, et hoc dupliciter: corrigendo quantum ad eautelam fulurorum et iniurias remittendo quantum ad offensam praeteritorum. Deprimo, Proverbiorum tertio: Misericordia et veritas te non deserant; circumda eas gutturi tuo et describe in tabulis cordis tui ei invenies gratiam bonam coram Deo et hominibus. — De secundo dicitur ad Ephesios quarto: Estote invicem benigni, misericordes, donantes invicem, sicut et Deus in Christo donavit vobis.

Quarto debemus invicem misereri, sicut magister miseretur discipulo, et hoc dupliciter: consulendo et orando. Consulendo, ut flant opera perfectionis; orando, ut sequatur effeclus consolationis. De primo, Ecclesiastici decimo octavo: Qui misericordiam habet doceret erudit quasi pastor gregem suum. Pius pastor agnos invalidos portat in sinum suum et validos sinit abire. Sic homo misericors, maxime praelatus Ecclesiae, debet docere misericorditer subditos, ut sic acquii'at fructum aniraarum et in futuro recipiat a Deo centuplum. — De secundo dicit Petrus: Omnes unanimes in oratione estote compatienles, fraternitatis amatores, misericordes etc. Si sic in praesenti misericordiam proximis exhibemus, in futuro Deum misericordem inveniemus. Quod nobis etc.

In his verbis declaratur nobis Trinitas beata quantum ad duo testimonia: et primo, quantum ad testimonia sursum agentia, per quae nobis manifestatur veraciter, cum dicitur: Tres sunt, qui

teslimonimn dant in caelo elc; secundo, quantum ad testimonia deorsum firmantia, per quae nianifestatur nobis utiliter, ibi: Et tres sunt, qui teslimonium dant in terra etc. Et per prima testimonia innotescit nobis tanquam in speculalione veritatis; per secunda vero, tanquam in exercitatione virtutis. _ Est autem baecTrinitas beala principium effectivum, exemplativum et terminativum omnium sive completivum, iuxta illud ad Romanos undecimo: Ex ipso ei per ipsum et in ipso sunt onmia. Et est summe unum, et ideo infinitum potentia, quia « omnis virtus unita plus est infmita, secundum philosophum, quam virtus multipUcata »; et summe vei-um, et ideo clarissiraum sapientia; summe bonum, et ideo completissimum finahtate, quia « bonum et flnis idem sunt )., ut dicit Philosophus. — Et secundum hoc habentur duodecim appropriata tanquam duodecim fundamenta, super quae fundatur tota caelestis lerusalem, ut dicitur Apocalypsis vigesimo primo, quod civitas ilia habet duodecim fundamenta secundum quadruplicem ternarium. Primus est unilas, aequalitas et connexio vel concordia; unde in hbro de Reguhs theologicis 5: « In Palre unilas, in Filio aequaUtas, in Spiritu sancto unitatis aequalitatisque connexio » sive concordia. Patri attribuitur unitas, quia « omnis multiplicatio esl ab unitate », sicut dicit Augustinus; sic a Patre sunt omnia. Aequalitas attribuitur Fiho, quia, cum ordine naturae prior sit origo Filii a Patre quam productiones aliae, et Fihus producatur de Patre, oportuit, quod aequalem sibi gigneret Filium; « omnis autem inaequalilas per aequalitatem cognoscitur », ut dicit Boethius libro secundo Arithmeticae. In Spiritu vero sancto est connexio unitatis et aequalitatis, quia est amor Patris et Filii, nexus scilicet amborum. — Secundus est potentia, sapientia et bonitas; et potentia Patri, sapientia Filio, bonilas Spiritui sancto attribuuntur. — Tertius cst maiostas, sanctitas et largilas; maiestas Patri, largitas Filio, sanctitas Spiritui sancto. — Quartus est aeternitas, formositas et iucunditas; aeternitas Patri, a quo omnia, sicut ab aeternitate descendunt aevum et tempus et aeviterna et temporalia.

I. Haec beata Trinitas se manifestat quadrupliciter iu caelo secundum diversas caeli acceptiones, sciUcet sicut iu vcstigio, sicut in imagine, sicut in siguaculo, sicut iu propria specie. Et secundum hoc coelum habet duodecim acceptiones. Dicitur enim caelum natura luminosa, tota mundialis machina, formalis speciositas; et in his tribus relucet beata Trinitas sicut in vestigio. — Dicilur etiam caelum vis cognoscitiva, mens praeventa gratia et mililans Ecclesia; et in his cognoscitur imi'm imagine. — Dicitur etiam caelum sacra Scriplura, hierarchia angelica, humana natura assumla; et in his apparet sicut in signaculo. — Dicitur etiam caelum aeterna Sapientia, originans omnium causa et tola Trinitas ipsa; et in his apparel sicut in propria specie.

Videamus igitur primo de repraesentatione beatae Trinitatis in caelo lanquam in vesligio. Hoc enim fit tripliciter: et primo dat testimonium in caelo, secundum quod est nalura luminosa, iuxta illud Genesis decimo quinto: Suspice caelmn et numera stellas, si potes. Vult Dominus, quod fldelis suus aspicial caelum, ut videat in eo refulgentiam Creatoris, scilicet beatae Trinitatis, et hoc quantum ad tria, scilicet consistenliam, influentiam et efficaciam. Consislentia Patri attestatur, influentia Filio et efficacia Spiritui sancto, et tamen in unoquoque beata pulcritudinem quantura ad Filiura et copiae diffusionem. quantuin ad Spiritum sanctum. Nam magnitudo caeli potenliae Patris attestatur; Sapientiae decimo tertio: A magnitudine speciei et creaturae cognoscibiliter poterit Creator horum videri. Pulcritudo eius attestatur sapienliae Filii; Ecclesiastici quadragesimo tertio: Allitudinis firmamentum pulcritudo eius est, species caeli in visione gloriae. Copia diffusionis, bonitati Spiritus sancti, qui diffundit abundantiam charismatum gratiarura. — In influentia est similiter tria considerare, scilicet lucem, a qua est splendor, et calor, qui est per diffusionem a splendore et luce; et sic in luce Pater, in splendore Filius a Patre genitus et in calore Spiritus sanctus ab utrisque procedens intelligitur. — In efficacia similiter in terrae nascentibus est tria considerare, scilicet ortum, venustatem et fructum; et quidera quod oritur attribuitur Patri; quod venustatur, Filio; quod fructiflcat, Spiritui sancto.

Secundo dat teslimonium in caelo, secundum quod caelum dicitur tota mundialis machina, ut Ecclesiastici vigesimo quarto: Gyrum caeli circuivi sola. Hoc non dicitur, quia solum contineat caelestem illam

naluram luminosaQ], quae sursum est, sed quia totam mundi raachinam, quae intra caelum clauditur, continet, cum dicatur leremiae vigesimo tertio: Caebim et terratn ego impleo. In lioc similiter caelo dat beata Trinitas testimonium de se ipsa, se ipsam aliquo modo manifestando lanquaui in vesligio, et lioc quanad tria, scilicet quantum ad fieri, quantum ad esse, quantum ad operari; et quidem fieri attribuitur Patri, esse F[o, operari vero Spiritui sancto, et in unoquoque horum relucet beata Trinitas. Nam in fieri est attendere tria, scilicet creationem, distincHonem et adornationem; et quidem creatio, cam sit ab infinita potentia, cuni sit de nihilo, attribuitur Patri; distinctio, quae est sapientiae, Filio; sed adornatio, quae est bonitatis, Spiritui sancto. — In esse vero est similiter tria considerare, scilicet materiam, formaiu et compositum; et quidem materia propter omnium formarum capacitatem, et quia ipsa a Philosopho dicitur « ingenita », suo modo designat Patrem at omnium causam, et qui a nullo; forma vero, per quam est omnis operatio, Filium; sed compositum propter sui connexionem cum materia et forma, Spiritum sanctum, qui est connexio utriusque, scilicet Patris et Filii. — In operari est similiter tria reperire, scilicet substanliam, virtutem et operationem; et quidem a substantia est virtus, et ab utraque est operatio, sicut a Patre Filius,, ab utroque Spiritus sanctus.

Tertio dat testimonium in caelo, secundum quod dicitur formalis speciositas. Quia enim caelum speciosum est prae aliis creatis corporibus, omne, quod speciosum est, caelum dicitur; Isaiae quadragesimo: Quis mensus est pugillo aquas et caelos palmo ponderavit? Quis appendit ti-ibus digitis molem terrael — Per aquas intelligitur fluxibilitas materiae in se ipsa, sicut Genesis primo dicitur: Spiritus Dei ferebatur super aquas. Has mensus est pugillo per superinductionem formarum eius fluxibilltatem terminantium, et dicitur eos metiri pugillo propter parvitatem ipsius respectu magnitudinis divinae, vel quia tota matrix terrae, in qua recollectae sunt aquae, non est comparatione immensitatis divinae nisi quidain pugillus. Caelos vero dicitur palmo ponderare, tum quia in locis suis stabiliti sunt, quod est ponderari, quia pondus est proprietas rei stabiliens eam in loco suo, tum quia extendit eos quantum ad nostrum aspectum ad modum tentorii, iuxta illud Psalmi: Extendens caelos sicut pellem. El in hoc notatur differentia mensurae aquarum et caelorum, quia aquae pugillo, sed caeli palmo mensurantur. Nam aquae intra viscera terrae videntur coarctari ad modum pugilli, sed caeli extendi videntur ad moduin palmi, quia pugillus est manus S. Bomv. — Toni. IX. coarctatae, palmus vero est manus extensae. Tribus vero digitis dc[nv appemlere molem terrae; hi tres digiti diversimode accipiuntur: aut secundum illa tria, quae ponuntur Sapientiae undecimo: Omnia in mensura et numero et pondere dispo.suisti; et quidem mensura respicit Patrem, ut a quo creatura deflcit propter Creatoris immensitatem. Impossibile enim est, aliquid esse immensum, quod habet esse post non esse; et ideo nulla creatura est immensa secundum durationem, sed mensurata. Numerus vero respicit Filium propter eius sapientiam omnia distinguentem et cognoseentem. Nam, ut dicitur in Psalmo, ipse numerat multitudinem slellarum, quia omnium distinctivam habet cognitionem; nam numero unaquaeque res ab alia distinguitur. Pondus vero respi-.citSpiritum sanctum propter sui bonitatem omnia terminantem, sicut pondere unumquodque suo loco constabilitur et terminatur. — Et istis tribus respondent alia tria, quae ponit Augustinus in libro de Natura boni, scilicet « modus, species et ordo », ita quod modus mensurae, species numero, sed ordo ponderi attribuunlur; et ita modus Patrem, species Filium et ordo Spiritum sanctum repraesentant. — Vel isti tres digiti sunt unitas, veritas et bonitas, ita quod unitas Patri, veritas Filio, bonitas Spiritui sancto attricundum fieri, sed illa Augustini est rerum secundum esse, tertia vero est rerum, secundum quod veniunt in usum: — Vel moraliter loquendo, tres digiti Dei, quibus molem nostrae terrenitatis sursum appendit ad caelum, sunt tres actus hierarcbici, quos operatur in anima, scilicet purgare, illuminare et perficere, et quideni purgat fide; Actuum decimo quinto: Fide purificans corda eorum; illuminat contemplatione, sed perficit amoris unitione.

Caelum ergo, in quo dat testimonium beata Trinitas de se ipsa, se ipsam in eo repraesentando pgj. modum vestigii, quidam differenter aspiciunl. Nam quidam delectantur in pulcritudine, qui tamen nihil intelligunt; quidam vero delectantur in intelligentia eorum quae legunt, sed ad mores vivendi non referunt; et quidam delectantur, quia quod legunt ad salutem aniinae referunt. Sic quidam delectantur in pulcritudine caeli et creaturarum, sed vim earum ignorant, ut pagani stolidi; quidam vero delectantur in intelligentia virtutis caelorum et stellarum, sed Creatorem in tali intelligentia non venerantur, sed sistunt in sua cognitione, ut philosophi; quidam vero contemplantur caelum, ut ibi venerentur beatani Trinitatem, iuxta illud Psalmi »: Quoniam videbo caelos tuos, opera digitorum tuorum, et sic intuentur caelum veri Christiani.

Vers. 21; sequitur Ps. 146,

Videamus secundo de repraeseiitatione beatae re- Trinitalis in caelo tanquam in imagine et lioc tripliciter: et primo, quod caelum dicitur vis cogno- Ecclcsiasliri vijiesim,),iiiarl,.: E„o f''ci in nitatis in memoria, intelligentia el volunkilc: unde super illud Ecclesiastici decimo sepliiiio: Secundum imaginem suam fecil illum; dicit Glossa: « Sicut ex Patre Filius, et ex utroque Spii'itus sanclus, sic ex memoria intelligeiili;, cl,'x ulraqui vulunlas ». — Quantum ad habilus iL'ini,'sciilalnr iii Iriplici l);ibitu, scilicet naturali, inlellcUrali cl iiiurali:,'l naturalis, qui est originaus et fuiidans alios, atteslatur Palri, intellectualis Filio, sed moralis Spii'itur sancto. — Quantum ad aclus vero esl similiter tripliciter considerare, scilicet quantum ad mentem, notitiam et amorem, sive secundum quod raeminit, noscit sive intelligit et amat.

Secundo dat testimoniuui in caelo, secundum quod dicitur anima gralia praevenla; de quo dicitur in Psalmo: Dominus in caelo sedes eius; nam, ut dicit.ugustinus, <f anima iusti sedes Dei est », et hoc quantum ad triplicem gratiam, scilicet sacramentalem, virlualem et universalem. Sacramenlalis autem triplex est, in qua dat triplex testiraonium, scilicet baptismalis, poenitentialis et finalis. Et quidera baplismalis attribuitur Patri tanquam Creatori sive initiatori; poenitentialis, Filio tanquam reparatori; flnalis, Spiritui sancto ut consummatori. — Virlualis gratia simililer triplex est, scilicel stabiliens in fide, snrsnm agens in spe, coniungens vel se diflundens in caritate; et sic prima competit Palri, secunda Filio, tertia Spiritui sancto. — Universalis simililer triplex est, scilicet corroborans in virlutibus, quae potentias corroborant ad eliciendos aclus virtuosos et meritorios; et expediens in donis, quae expediunt potentias; et consuraraans in bealitudinibus, quae reddunt animam consummatam in. gratia; et prima Patri, secunda Filio, tertia Spiritui sancto respondet.

Tertio dat testimonium in caelo, quod est sponsa de Cbcisti, miHtans Ecclesia; de quo Apocalypsis duodecinio: Fuctwn est proelium m.agnum in caelo; Michael et Angeli eius proeliabantur cum dracone, et draco pugnahat et angeli eius. Illud enim proelium faclum, non in caelo Sanctorum, quia illuc nunquam ascendit, poslquam inde deiectus est, sed in praesenti Ecclesia multa concitat proelia. In quo caelo dat testimonium quantum ad tria, scilicet ducatum, slatum et vivendi modum. Ducutus triplex est: patriarchalis scilicet, prophelalis et aposlolicus. Primus attribuitur Patri [lolcslativo; secundus, Filio veridico; tertius, Spiritui sanclo sandilicalivo. Et quidem proplietalis est ex patriarcliali, et aposlolicus ex utroque, sicut ex Patre Filius, et ex utroque Spiritus sanctus. — Status cst triplex, scilicet laicalis, qui deservit generaliuiii rl;illiilniitur Patri Creatori; clericalis, qui di'si'rvii i;rin'ralioni spirituali, quae fit per Sacrament;i ecclesiastica et attribuitur Filio; tertius monaslicus, qui attribuitur Spiritui sanclo sanctiflcatori. — Modus simililer viiviiili triplex est, scWicel p-aesidenlium iii praelatis, ini atlribnuntur Patri; lahoranlium in aclivis,qui;illi'iliiiuiitur Filio incarnato, qui multum laboravit pro salute nostra, sicut activi pro salute proxiini; et conlemplantiuni in contemplalivis, qui aftribunntur Spiritui sancto.

Videamus tertio de repraesentatione beatae Tri- nitatis in caelo tanquam in signaculo, et hoc tri-? pliciter: primo, in caelo, quod est sacra Scriptura; de quo Apocalypsis quarlo: Vidi, et ecce, ostium apertum in caelo. — Aperlio ostii est testatio sacrae Scripturae, in qua dat triplex testimonium beala Trinitas secundum triplicem legem, scilicet naturae, figurae et gratiae; et secundum intelligenliam, scilicet auctoritatis in Patriarchis, veritatis in Prophetis et sanctitatis in Apostohs; et secundum triplicem expositionera, scilicet litteralem, allegoricam et tropologicam.

Secundo dat testimonium beata Trinitas in hier- i archia angelica, quae dicitur caelum secundum, triplicem eius dispositionem; secundae ad Coi'inthios duodecimo: Raptus esl usque ad tertium caelum el uudicil arcana verba, quae non licet homini loqui. Et in lioc caelo dat testimonium tripliciter, scilicet secundum tripliceni hierarchiam €t triplicem ordinem et Triplicem dispositionem vel actum. Nam triplex est hierarchia scilicet suprema, media et inflma, el in unaquaque esl triplex ordo et triplex dispositio, secundum quam est triplex influentia, scilicet superioris in mediam, mediae in inferiorem et inferioris in Ecclesiam, secundum triplicem actura purgandi, illurainandi et perficiendi. Purgare attribuitur Patri, illuminare Filio, s.ed perficere Spiritui sanclo. Et hoc palet in superiori hierarchia, in qua est potestas iudieiaria in Tbronis, quae attestatur Patri; pleiiitudo scientiae in Cherubim, quae attestatur Filio; ardor amoris in Seraphim, qui attestatur Spiritui sancto.

Tertio dat testimonium in caelo beata Trinitas, quod est humana nafura a Verbo assumta; de

quo caelo Psalmus- lanuas caeli aperuit et phiit illis manna ad tnanducatidum. In hoc caelo dat triplex lestimonium, quia in Christo est triplex natura, triplex aucloritas el Iriplex gratia. Natura triplex est: corporalis, intellectualis et divina, scilicet corpus et anima et Divinitas. — Triplex auctoritas est: regalis, pontificalis et prophetalis; el regalis attestatur Patri; pontiGcalis, Filio; prophetalis, Spiritui sancto. — Tripiex est etiam in eo gratia, scilicet capitis, singularis hominis et unionis, et gratia capitis attestatur Patri; singularis hominis, Filio; unionis, Spiritui sancto.

'ideamus quarto de testinjonio, quod dat beata Trinilas in caelo tanquam in propria specie in se ipsa secundum triplicem considerationem, quia ibi est aeterna Sapientia, origo causans omnia et Trinitas ip.sa. Et quidem aeterna Sapientia est clara, placida et iucunda et est caelum, iuxta illud Ecclesiastici quadragesimo tertio: Species caeli, gloria stellarum, mundum iUuminans in excelsis Dominus. In cuius claritate est considerare tria, scilicet veritatis conceptionem, elocutionem et auditionem, ita quod veritatis conceptio attribuitur Patri; elocutio, Filio; auditio, Spiritui sancto. Nam de Patre dicitur ad Hebraeos primo: Locutus est nobis in Filio; Ecclesiastjci vigesimo quarto de Filio: Ego ex ore Altissimi prodivi; et Proverbiorum octavo: Nondum erant abyssi, el ego iam concepta eram; de Spiritu sancto, loannis decimo sexto: Quaecumque audiet, loquetur. — Est etiam ibi triplex amor placidus, scilicet graluitus et debitus et ex utroque permixtus. Et quidem gratuitus est in Patre respectu Filii et Spiritus sancti, qui sunt ab ipso, et ipse ab ipsis nihil accipit; debitus est in Spiritu sancto respectu Patris et Filii, quia procedit ab utroque; ex utroque permixtus est in Filio; nani amor Filii ad Patrem debitus est, sed ad Spiritum est gratuitus, quia Filius nihil accipit a Spiritu sanclo. — lucundus autem est iste amor, quia ibi est diligens Pater, dilectus Filius, condilectus Spiritus sanctus.

Secundo dat testiraonium beata Trinitas in caelo, quod est origo causans omnia; loannis tertio: Qui desursum venit super omnes est. Nam eflectus potissiraus, descendens ab origine causante omnia, fuit incarnatio Christi; et in hoc caelo dat testimonium beata Trinitas secundum triplicem considerationem, quia est fontalissima, sublimissima, diffusissiraa vel perfectissima.

II. Videamus secundo de testimoniis Trinitatis, quae dat in terra, et sunt ista testiraonia deorsum (irmanlia in exercitatione uirlulis et dat ista testimonia in terra, id est in humana natura;dequa Isaiae sexagesimo sexto: Caelum sedes mea, lerra autem scabellum pedum meorum; ubi ostendit Dominus suam excellentiam in hoc, quod praesidet et subiicit suis legibus caelestem illam et angelicam naturam; ostendit etiam suam dignilatem per hoc, quod condescendit ad terram nostrae inflrmitatis, in qua stat sicut in scabeUo pedum, (et) per hoc, quod etiam ipsam suis legibus subiicit et divinae naturae in Christo univit, iuxta illud lacobi ullimo: Caelum dedit pluviam, el terra dedil fructum suum. In hac terra dat beata Trinitas testimonium per tria, scihcet fluminis, flaminis, sanguinis, per baptismum, qui intelligitur per aquam, spiritum et sanguinem, cum dicitur: Tres sunt, qui testimonium dant in terra: Spiritus, aqua et.sanguis. Et quidem baptismus fluminis ostendit potentiara Patris; flaminis vero, sanctitatem Spiritus sancti; sed sanguinis, passionera Filii cruciflxi. Et in his tribus est animae fideli exercitatio virlutis primo, per baptismum fluminis; secundo, per baptismum flaminis; tertio, per baptismum sanguinis. Et sicut in beata Trinilate persona Patris non separatur a Fiho nec a Spiritu sancto, nec persona Filii a Patre et Spiritu sancto, nec persona Spiritus sancli a Patre et Filio; sic nec baptismus sanguinis et flarainis a baptismo fluminis, nec a baptismo flaminis separatur baptismus fluminis et sanguinis, nec a baptisrao sanguinis baptismus fluminis et flaminis. — In baptismo ergo fluminis tria operantur, scihcet aqua et Spiritus sanctus et sanguis Christi; loannis tertio: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, nonpotest introire in regnum Dei. Nam, ut dicit Isidorus, « Sacramentum est, in quo sub tegumenlo rerum visibihum divina virtus salutem secretius operatur ». Sanguis etiam Christi ibi operatur; unde de eius latere exivit sunguis et aqua, ioannis decimo nono; ubi dicil.ugustinus, quod « sicut de latere.dae dormientis formata est Eva, sic de latere Christi dormientis fluxerunt Sacramenta, unde formata est Ecclesia ». — In baptismo ergo sunt tria, scilicet sanctipcativwm, significativum et regenerativum. Nam regenerat ex se; ad Titum tertio: Pcr lavacrum regenerationis et renovationis Spiritus sancti; significat ex aqua, sanctiflcat ex Spiritus sancti gratia.

Ratio autem plena significandi in tribus consislit, ideo in baptismo est aliquid significans tantum, scilicet aqua, quae attestatur Patri; et significatum. tantura, scilicet Spiritus sanctus sive gratia Spiritus

sancti, iiiiae allestatur Spiritui sanclo; et.ngnificans et significatum, scilicet sanguis, qui altestalur Tilio, qui est signilicaiis et significatus. — Ratio similiter sanciificandi plena in tribus consistit; est enim ibi aliquicl, quod est sanctificans tanlum, scilicet Spiritus sanctus; aliquid sanctificatum tantum, scilicet aqua; et aliquid, quod est sanciificans et sanctificatum, scilicet sanguis. — iiitio similiter regcncrandi tria continet, quia ibi est aliquid dans lantum, scilicet Spiritus sanctus; et aliquid recipiens tantum, scilicet aqua; et aliquid dcms el accipiens, scilicet sanguis. Sic in Trinitate dans tantum est Pater, accipiens tantum est Spiritus sanctus, sed dans et accipiens est Filius.

Baptizatus vero humilians se sub his tribus, scilicet aqua, Spiritu et sanguine, mei'etur a peccato purgari el fieri dignus intrare in regnum Dei. Et quia baptismus aquae est mysterium Trinitatis, ideo datur in nomine Trinitatis; Malthaei ultimo: Baplizantes eos in nomine Patris et Filii et Spirilus sancti. Et in Ijaptismo Cliristi tota Trinilas apparuit, Matthaei lertio: Pater iii voce, JMlius in baplizato, Spiritus sanctus in coluniba.

Similiter in baptismo fimmnis tria sunl, sciliaut amoris-: viyoris.--l.;ibilieiilis, niloris splendentis et amoris concordantis. Et quidem sanguis pertinet ad vigorem, aqua ad nitorem, Spiritus ad amorem. Vigor attestatur Patri, nitor Filio, amor Spiritui sancto.

Est autem spiritus triplex. Primus est reclus, qui dat nosse; nam spiritus rectus est, qui recte facit diiudicare, qui non sinit exorbitare sive errare; Psalmus: Spirilum rectum innoua in visceribus meis. — Secundus est spiritus sanclus, qui facit velle, et in voluntate esl sanctificatio nostra; de quo Psalmus: Spiritum sanctum Immi ne auferas a me. — Tertius est spiritus principalis, qui facit perseverare sive impermutabiliter operari; de quo Psalmus: Spiritu principali confirma me. Et ista tria sunt ad virtutem necessaria, ut dicit Philosophus scilicet « scire, velle et impermutabiliter operari »; et ideo in uno Psalmo petit Propheta, istum triplicem Spiritum sibi dari. Et quidem spiritus principalis attestatur Patri; spiritus rectus, Filio; sed spiritus sanctus, Spiritui sanclo. Isle ergo triplex Spiritus rectificat in iudicio, ne erremus; conflrmat in facto, ne deficiamus; sanctificat in desiderio, ne inflciamur.

Est etiam triplex aqua. Prima est compunctio- Elfundam svper vos aquam mundam, et mundahimiii/ iih oiintihus intjuinamentis vestris; Psalmus: Exilii.s ai/uiiriii)i deduxerunt oculi mei, quia non custodicrunt legem tuam. — Secmida est compassionis de alienis malis, et maxime de passione Christi; leremiae nono: Quis dabit capiti meo aquam el oculis meis fontem lacrymarum? Et piorabo die ac nocte interfectos fi.liae populi nwi; lob trigesimo: Flebam quondam super eo qui afflictus eral, et compaii.ebalur anima mea pauperi. — Tertia est devotionis; Threnorum secundo: Consurge, lauda in nocte inprincipio vigiliarum, effunde sicut aquam cor tuum ante conspectum Domini; Isaiae duodecimo: Haurietis aquas in gaudio de fontibus Salvatoris. Et quidem aqua compunctionis attestatur Patri, compassionis Filio, devotionis Spiritui sancto.

Simililer est triplex sanguis. Primus est redempto7is; ad Colossenses primo: Pacificans per guinem crucis eius sive quae in terris, sive quae in caelis sunt. — Secundus est rcfectoris; loannis sexto: Sanguis meus vere est potus. — Tertius animatoris sive procuratoris; primi Machabaeorum sexlo: F.t 1'li'pliaiitis oslenderunt sanguinem uvae el mori ad acuendos eos in proelium. Primus atteslatur Filio, secundus Spiritui sancto, lertius Patri.

Similiter in baptismo sanguinis sunt tria, scili cet Spiritus, aqua et sanguis; sed Spiritus est tri plex, scilicet veritatis, honestatis et ultimatae et consummatae passionis. Sed veritas est triplex, scilicet vitae, iustitiae et doctrinae. — Honestas triplex, scilicet in affectionibus, in sermonibus et in operationibus. — In consummata passione sunt Iria, scilicet confldentia, patientia et perseverantia. — Et haec omnia beatae Trinitati attestantur, sicut patet recle inlelligenli. Ista sunt testimonia, de quibus Psalmus: Testimonia tua credibilia facta sunt nimis.

Et nota, quod non tanlum sunt credibilia fideli, sed etiam infldeli propter evidentem probationem septemplicem aliorum teslimoniorum, quae christianam fldem et beatam Trinitatem testificantur. Quorum primum est infallibililas oraculorum, quae facta sunt Prophetis et sanctis viris, quibus Deus multa infallibiliter revelavit, et sicut praedixerunt, ita evenerunl; secundae Petri primo i: Spiritu sancto inspirati, locuti sunt sancti Dei homines. — Secundum est virtuositas miraculorum, quae claruit etiam apud infldeles, ut quod mare rubrum divisuin est, quod Aegyptus plagis variis flagellata, quod sol stetit, quod sol retrocessit, et miracula Iesu Christi, unde eliam Mahomelus dicit, quod miracula facere datum est Iesu, Filio Mariae. Talia non sunt inter infideles ad