Dominica octava post Pentecosten

Sermo I

Vocavit illum et ait illi: Quid hoc audio de te? Redde ralionem villicationis tuae, Lucae decimo sexto. ul aedificaretur domus nomini sanclo tuo, demunu tua est, et tua sunt oninia; ad Ronianos decimo: Voluntas cordis mei et obsecratio ad Deuni /it pro iUis in salutem. — Opuienta, id est dono gratiae repleta, per multiformis virtutis thesaurum; ad Philippenses secundo: Deus est, qui operatur in vobis et velle et perficere pro bona voluntate.

Skr.mo III.

Item, sermo fratris Bonaventurao apud Lngdunum Dominica octava post Pentecosten.

Non polest arbor bona malos fruclus facere, Matthaei septimo.

In verbis istis describit Salvator hominem conflguratum sibi per conformitatem voluntatis et vitae a tribus, scilicet a securitate animi, ibi: Non polesl; a stabilitate voti, ibi: arbor bona;Ah utilitale facti, ibi: fructus malos facere; quasi dicat: immo, semper bonos.

Circa totum nota, quod bonus homo metaphorice dicitur esse vere bona arbor, si ad modum arboris radicatus in fide, elevatus in spe, expansus in caritate, floridus in desideriorum aviditate, habel ad modum arboris flrmae, procerae, umbrosae, floridae fructum operationis in alimentum, secundum illud Levitici vigesiino sexto: Et pomis arbores replebunlur. Et comedetis panem vestrum in saturitale. Habet, inquain, et reddit /i-Mcftw): sttmmi per bonam intentionem; ad Romanos sexto: Habetis fructum vestrum in sanciificationem, finem vero vitam aelernam. — Sapidum per devotionem internam; Ecclesiastici trigesimo nono: Obaudite me, divind fruclus, et quasi rosa plantata super rivos aquarum fructificate. — Floridum per conversationem honestam; Ecclesiastici vigesimo quarto: Flores mei, fructus honoris el honestatis. — Indecidivum per continuationem firmam; leremiae decimo septimo: Nec aliquando desinet facere fructum.

Dominus noster, iustus iudex vivorum el mortuorum, in punitione cuiuslibet peccatoris, qui nomine illius viilici potest designari, eo quod peccator est dissipator bonorum Dei, more cuiuslibet iusti iudicis tria proponit in verbo proposito. Primo praemittit

cUationem; deinde insinuat incusatmiem; poslvemo exigit satisfactionem.. Primo in verbo proposito notatur citalionis praemissio, cuin dicit: Vocavit illum et ait illi; secundo, incusationis insinuatio, cum subdit: Quid hoc audio de /e? tertio, satisfaclionis postulatio, cum subinfert: Redde rationem villicalionis tuae.

I. Dicit ergo: Vocavit illum et ait iUi, ubi praemittit cUalionem. Citat sive vocat nos Deus, ut ad suam curiam caelestis patriae ire debeauius, tripliciter: primo, wrfto sanctae jumerficawnw, rationalem informantis; secundo, beneficio continuae administrationis, concupiscibilem allicientis; tertio, flagello correptionis poenitentiae irascibilem deterrentis, ut sic, qui insensibiles sunt et nolunt erudiri per docamenta nec allici per beneficia, sicut sensibiles deterreantur per flagella.

Primo vocat sive citat nos Deus verbo evange- Hcae praedicationis, ut illuminet; unde Matthaei vigggjjjjQ secundo: fte ad exitus viarum, et quoscumque inveneritis, vocate ad nuptias. Per istas nuptias secundum Glossam significatur « sacramentum incarnationis », « per quod Deus Pater Filio sno Ecclesiam tanquam sponsam copulavit »; ad quas nos vocat, dum suos praedicatores mittit, dicens: Ite, tanquam evangelici praedicatores, ad exitus viarum, ubi sunt « errores gentium » et « defectus actionum», secundum quod dicit Glossa; et quoscumque inveneritis, id est cuiuscumque conditionis, quia nulla est acceptio personarum apud Deum, sed in omni gente et in omni populo et in omni conditione beneplacitum est illi; vocate, tuba evangelicae praedicationis, ad nuptias, id est ad mysterium fidei.

Secundo vocat nos Deus beneficio continuae administralionis, ut alliciat; unde lob decimo quarto: Vocabis me, el ego respondebo tibi; operi manuum tuarum porriges dexteram. — « Vocat Deus, cum muneribus praevenit, cum collatis beneficiis quasi emissis vocibus ad se ducere studet. Respondet ei homo, quando digna opera iuxta percepta munera reddere festinat », eo quod misericors Deus operi manuum suarum, id est hoinini forniato inanu suae potentiae, porrigit dexteram, suorum beneficiorum. Nam caeluin fecit ad dandam ei lucem in die, ut ibi operaretur; tenebras in nocte, ut quiesceret; et utilem vicissitudinem temporum. Aerem fecit, ut praeberet ei utilem calorem et omne genus avinm ad suum servilium ministraret. Aquam fecit, ut potum sibi tribueret et sordes sibi purgaret, arentia irrigaret et diversitatem piscium ad suum esum nutriret. Terram fecit, ut eum portaret, pane confortaret et vino laetificaret. Totus muiidus servit homini, quia factus est pro homine, ut ipse serviat ei qui fecit mundum et hominem. Ergo (si) sentis beneficium continuae administrationis, redde debitum bonae operationis, alioquin de ingralitudine iuste poteris argui. vias el sepes et compelle intrare, ut impleatur domus mea. Dico autem vobis, quod nemo virorum illorum, qui vocati sunt, gustabit coenam meam. — Exi in vias, ubi sunt «diaboli tentainenta», secunduni Glossain; el sepes, ubi sunt inutilia incitamenta vitiorum; et compelle intrare, infirmitatibus et calamitatibos praesentis vitae. Et hoc est quod dicit Glossa: « Qui eniin huius innndi adversitatibus fracli ad amorem Dei redeunt atque a praesentis vitae desideriis corriguntur, quid isti, nisi compelluntur, ut intrent »? Ut impleatur domus mea, caelestis patriae. Dico autem vobis, quod nemo virorum illorum, qui vocati sunt, gustabit coenam meam; Glossa: « Quidam vocantur et contemnunt, quia donum intellectus accipiunt, sed opere non implent »; et talibus, qui insensibiles sunt ad documenta et beneficia, bonum est, ut frangantur infirmitatibus, adversitatibus et huiusmodi, « ut quos praesens vita, sive Aegyptus, secundum Gregorium, oppressit blandiens, adiuvet premens, et dum Deus vocat, in cruciatus impellit, quia, dum aftligit, expedit. Nam dum violentiani ingerit, festinare ad superna compellit. Unde dum populus Israeliticus a Moyse vocabatur, a Pharaone affligebatur, ut alter vocando traheret, alius saeviendo irapelleret ». «Felix, inquam, talis necessitas, quae ad meliora compellit », secundum beatum Augustinum.

II. Secundo in verbo proposilo notatur incusationis insmuatio, cum subdit: Qmd hoc aucho de te? quasi dicat: valde graviter incusatus es mihi. Nam audio de te, priino arrogantiam detestabilis inobedientiae, contemnentis celsitudinem immensae potentiae; secundo, malevoknliam impietatis et invidiae effnndentis sanguinem humanae naturae; tertio, demulcentiam carnalis lasciviae, subvertentis imaginem divinae essentiae.

Primo igitur audio de le arrogantiam deteslabilis inobedientiae, contemnentis celsitudinem immensae potentiae; unde in Psalmo: Averterunt se et non servaverunt pactum, quemadmodum. palres eorum conversi sunl in arcum pravum. Jn iram C07icitaverunl eum in CoUibus suis et in sculptilibus suis ad aemidalionem eum provocaverunt.

AuiUoU Deus et sprevit et ad nihilum redegit valde Israel. Ecce, quod isti maiigni et inobedienles ad nihilum redacti sunt, in conspectu Dei; timentes aiUem Domiimm et oiiedientes eius praeceptis tanqoam amicos glorificat oi exaltat ad magnificentiain amicitiae et amoris in praesenli quantum ad dona gratiae, in futuro quantum ad dona gloriae. Unde iiomo, nisi obediat Deo luuuiliter, nunqunm dignus est ab eo honorari, immo pro niliilo tanquam stercus roputari. 0 amabilis virlus am:iiHl;u obcdirnlino, iiiiao humiles ad tantam nominis rxcellenliani sustullil, ut potius Dei amici quam famuli denominentur! Et o delestabile vitium arrogantiae et inobedientiae, quae de angelo fecit diabolum, de innocente peccatorem!

Secundo audio de te malevoleiUiam impielalis o-et invidiae elTundentis sanguinem luimanac iialnrae; *'unde Matlhaei vigesimo secundo: ReUqiii vero lenuerunt servos eius et contumeliis affectos occiderunt. Rex autem, cum audisset, iratus est, et missis exercitibus suis, perdidit homicidas illos et civitatem illormn succendil. — Reliqui non tantum contempserunt venire ad fidem, immo tenuerunt servos Dei,.postolos, et contumeliis affectos occiderunl. Rex autem, cum audisset, vocem sanguinis ad se clamantis de terra; iratus est, id est, secundum Glossam, « cum tranquillitate iudicans», in ultionem exarsit; et missis exercitibus suis, « Romanis sub Tito et Vespasiano», sicut dicit Glossa, perdidit homicidas illos et civitatem illorum, scilicet « lerusalem », succendit; « cum lerusalem modo sit conslructa extra porlam, ubi Dominus crucifi.KUS ruit, apparrt, illam lerusalem ex toto fuisse incensam et (lostruclam », secundum quod dicit Glossa super illud Lucae decimo nono: Non relinquent in te lapidem super lapidem; vel missis exercitibus suis, « id est,ngeUs», secundum Glossam, « per quos iudicium exercebit; perdidit homicidas, id esl sanctos persequentes, et civilalem succendit, id est carnem, in qua habilaverunt, cum anima in gehcnna creiuabit».

Tertio audio de te demulcentiam carnalis la-!- scioiae, subvertentis imaginem divinae essentiae; unde in Psalmo=: Tenlaverunl Deum in cordibus suis, ul pclercnt eseas (iiiiiuobus suis; etsequitur: Ideo audioit Dorniinis ei (li.siuHl; et ignis accensus esl in Jacob, ei ira <o<i'ii(lit in Israel. ludaei carnales et gulosi statim, ut passi sunt faraem, appetierunt esse in terra Aegypti super ollas carnium; nec adhuc suffecit eis peccare peccato gulae concupiseentis carnalia delectamenta.egypti, immo apposuerunt adhuc peccare ei peccato difQdentiae et hlasphemiae, male loquentes de Deo, quod non posset eis parat'e mensam in deserto. Ideo audivit Dominus hanc vocem, et disphcuit, sed tanquam misericors distulil, disponens omnia suaviter, quousque cscae essent in ore ipsorum, ut experirentur, nihil esse irapossibile apud Deum; et postea lanquam iustus punivit eos, cum ira Dei descendit super eos. Unde Glossa: Vere gulosi, quorum Deus venter est, tanto impelu ad cibum bestialiter feruntur, ut nihil cogitent de Deo, sed tantummodo, quomodo possent suum ventreni colere etadimplere; quorum.torm in confusione esl propler rationis subversionem.

III. Tertio in verbo proposito notatur satisfactionis poslulati,o, cnm subinfert: Redde ralionem villicationis tuae. Postulat Deus satisfactionem, ut quilibet reddat rationem principaliter de tribus: primo, de immundis cogilationibus cordis; secundo, de vanis et duris sermonibus oris; tertio, de malis et pravis maleficiis operis.

Primo homo tenetur reddere rationem de immundis et perversis cogilaiionibus cordis; unde ad Romanos decimo quarto: Omnes stabimus ante tribunal Ch7'isti. Scriptum est enim: Vioo ego, dicit Dominus, quoniam mihi ftectetur omne genu, el omnis lingua confitebilur Deo. Haque unusquisque noslrum pro se rationem reddet Deo. — Quis enini non timebit stare ante tribunal istius iudicis, qui scrutatur cogitationes, ponderat alfectiones, examinat intentiones et quaerit rationem de perversis cogitalionibus, immundis aflectionibus et malis intentionibus, eo quod nulla ipsum latet cogitatio? « Certe tunc latere erit impossibile, apparere intolerabile»..— Carissimi, si nolumus timere stare ante tribunal tanli iudicis, habeamus cor nostrum mundum et purum, ut sit absque tumore superbiae, absque livore invidiae, absque ardore avaritiae, absque torpore accidiae et, ut brevius dicam, absque omni voluntate peccandi.

Secundo reddere debel homo rationem de otiosis et criminosis verbis oris; unde Malthaei duodecimo: De omni verbo olioso, quod locuti fuerint homines, reddent rationem de eo in die iudicii. Ex verbis enim tuis iuslificaberis et ex verbis tuis condemnaberis. « iilud est verbum otiosum, secundum Glossam, quod sine utilitate loquentis dicitur aut audientis, ut de frivolis et fabulis». — Unde si de verbo otioso reddet rationem, quanto magis de verbis criminosis! Certe, ex m'&M « bonis » homo iustificabitur, et ex verbis « malis » homo condemnabitur.