Dominica septima post Pentecosten

scilicet caritatis; loannis decimo tertio: Mandalum novum do vohis, ut diligatis invicem etc. In hoc cognoscent omnes, quia discipuli mei estis, si dileclionem hahueritis ad invicem. — Nova praeconia, scilicet divinae laudis; Psalmus r Cantale Domino canticum novum etc. — Nova certamina, scilicet virilitatis; ludicum quinto: Nova hella elegit Dominus, eL portas hostium ipse subvertit. — Nova charismala, scilicel suavitatis; Sapientiae decimo sexto: Novam guslavenmt escam.

Sermo I

Itein, sermo fratris Bonaventurae in domo Fratrum Turonis.

Accipiens Lesus septem panes, gratias agens, fregit et dabat discipulis suis, ul apponerent, et apposuerunt turbae. Et habebant piscieulos paucos, et ipsos benedixit et iussit apponi, Marci oclavo.

Septem hi panes morales sunt, quos quidem Christus f7-egit suo exemplo prius et postea documento, et tradidit doctoribus seu praedicatoribus

Sermo II

Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur, Matlhaei septimo.

Volens Dominus nosler populum ludaicum rudem et animalem retrahere a malo, sub simililudine arboris non producentis fruclum bonum, quae ratione suae sterilitatis exciditur et in ignem mittitur, cuilibet raalo non nalura, sed affectu voluntatis praenuntiat decisioneni et combustionem aeternae damnationis, cum dicit in verbo proposito: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur etc. In quo quidem verbo ordinate proceditur. Nam primo describitur peccatum quantum ad interiorem originem, quam habet ex arrogantia mentis; secundo, quantum ad exteriorem consummationem, quam habel in coraplacentia operis; tertio, quantum ad finalem ordinationem, quam habel in gehenna ignis. Et sic peccatum, licet occasionem habuerit a fraudulentia hostis, originem tamen habuit ab arrogantia mentis, consummalionera in complacentia operis sive in concupiscentia carnis et ordinationem in gehennam ignis. Prirao igitur describitur peccatum quantum ad interiorem originem, quam habet ex arrogantia mentis, cum dicit: OHJms arftor, scilicet mala Evangelii, ut mundo apponerent ad salutem et eorum pascerent omnem aiiimam.

Primus panis est MitoiZw caelica; Ecclesiastae nono: Vade el comede in laetitia panem tuum etc. — Secundus est conscientia munda; primi Regum vigesimo primo: Non habeo laicos panes ad manum, sed tantum panem sanclum etc. — Tertius est intelligentia sapida; Deuteronomii octavo: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo, quod egreditur de ore Dei. — Quartus est vita bona; Psalraus «: Panis, id est vita sancta, cor hominis confirmat et facit securuin. — Quintus est fama odorifera; Isaiae quinquagesimo octavo: Frange esurienli panem tuum. — Sextus est lingua evangelica; Isaiae trigesimo tertio: Panis ei dalus est, aquae eius fideles sunt. — Septiraus est vitae aeternae memoria frequentata; Sapientiae decimo sexto: Paxilum panem de caelo praestilisti eis sine labore.

Pauci autem pisciculi, condientes et saporantes hos praemissos evangelicos panes, sunt: continuus ocuhis ad exempla Verbi incarnati, ardens desiderium paradisi, gemens suspirium circa crucem Chrisli, flrmum propositum in gratia perseverandi. non natura, sed mentis arrogantia. Unde Glossai: « Voluntas uniuscuiusque est arbor bona, vej raala, et sicut arbor radicatur in terra, sic voluntas in anima; et aniraa, nianente integra natura, affectu voluntatis corrunipitur, vel in raelius rautatur». Secundo describitur peccatum quantum ad exteriorem consummationem, quam habet in coraplacentia operis sive concupiscentia carnis, cum subdit: quae non facit fructum bonum. Glossa: « Fructus arboris malae sunt opera carnis, scilicet fornicatio, luxuria, avaritia » etc, quos fructus non nisi mala voluntas facit. Terlio describitur peccatum quantum ad finalem ordinalionem, quam habet in gehenna ignis, cura subinfert: excidetur et in ignem mitletur. bet ex arrogantia mentis. Illa enim arbor affectu voluntatis corrupta est, quae est causa et origo malorura operura: primo, quae est adulterina, quia non inserta divino nutu in horto Ecclesiae; secundo, quae est arida, quia non perfusa superno fluxu sive stillicidio gratiae; tertio, quae est infecunda, quia non humano proraota cultu in exercitio iustitiae.

in horto Ecclesiae; unde Malthaei septimo, et est de hodierno Evangelio: Nunquid coUigunt de spinis uvas, aut de tribulis /icus? Sic omnis arbor bona fructus bonos facit, mala aulein arbor malos fruclus facit. — Nunquid coUigunt de spinis, intidelitatis, uvas, scilicet veritalis fidei, quas Christus in nobis sitivit? Certe non; quia, sicut uvae noD suDt de spiDis, sed de vite, sic veritas fidei non est de spinositate infideliuui, sed de veravile, quae est Christus. Aut de tribulis, paternae traditionis, coUigunt ficus, id est duicediDem sanctae conversationis? quasi dicat: non; et ista expositio extrahitur de Glossa, quae dicit: « Spinae et trihuli sunt haeretici, a quibus nullus sapieutum veritatem vel saoctitatem poterit ioveDire, sed coDscindunt et cruentant approximantes ». Sic munis arbor bona, quae est inserta a Deo per fldem corpori Ecclesiae, frucluni houorum operum facit. Mala autem arbor propter vitiositatem degeneralionis, quam accepit a primo parente, nisi inseratur corpori mystico Christi, malos fructus facit, quia inutiles nec digni re- Dmneratione. Nam sine fide impossibile est placere Deo. El de hoc similiter potest exponi illud -quod dicitur lob decimo nono: Destruxit me undique,et pereo, et quasi evulsae arbori abstulit spem meam.

Secundo illa arbor est origo malorum operum, quae cst arida, quia non perfusa caelesli influxu sive stilhcidio gratiae; Matlhaei vigesimo primo: Videns Ckristus fici arborem unani secus viam, venit ad eam et nihil inuenit in ea nisi folia tantum; et ait iUi: Nunquam ex te fructus nascalur in sempiternum; et arefacta est continuo ficidnea. — Per fici arborem potest intelligi homo deditus dulcedioi mundanae, qui dicitur esse secus viam sive in via carnis, et non in via spiritus; ad quam. veniens, Lesus pedibus Evangelii, et nihil boni operis invenit in ea nisi folia tantum, id est vanas traditiones philosophorum sine fructu iustitiae; et aii ad illam: Nunquam ex le, obstinata in malitia, nascatur fructus boni operis in sempiternum, immo propter duritiam et impoenitens cor tuum, te damno aeternae sterihtati, subtraheDclo aquam caelestis gratiae; et arefacta est continuo ficulnea.

Tertio illa arbor est origo mali operis, quae est fici habebat quidam plantatam in vinea sua, et venit, quaerens fructum in illa, et non invenit. Dixit aulem ad cuUorem. vineae: Ecce, anni tres sunt, ex quo venio, quaerens fructum in ficulnea hac, et non invenio; suceide ergo tuam; ut quid terram occupatf Al iUe respondens, dicit illi: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam et miltam stercora, et siquidem fecerit fructum; sin autem, in futurum succides eam. — Per arborem illara potest intelligi quilibet, qui in operibus virtutis dod se exercet, cui minatur Dominus succisioneDi: Succide ergo illam; ut quid terram occupat? Ubi Glossa: « Terram occupat, qni locuDi, quem tenet, bonis operibus non exercet, qui exemplo pravitatis praestat impedimentum ceteris, ne calore solis calescant »..4/ ille respondens, dicit illi: Domine, dimitte illam et hoc anno, patienter eam exspectando, usque dum fodiam, apostolicis ligonibus, circa tuam, exterius excitando, et mittam stercora, id est, « mala et abomiDatioDes, quas fecit, reducam ad meDioriaui», ut de superbia iD humilitatem revocetur. Et siquidem fecerit fructum, bonae operatioDis gratia couipunctionis quasi de putredine stercoris excitatum, bene quideDi. Sin autem, succides eam in futurum, per aeternam damnationem. Unde Glossa: « Peccata carnis stercora sunt, quae mittuDtur ad radicem arboris, quando pravitatis conscientia tangitur cogitationis memoria, et dum inde poenitet, quasi per tactum stercoris redit ad fecunditatem operis ».

It. Secundo in verbo proposilo describitur peccatura quantum ad exteriorem consummationem, quam habet in coraplacentia operis, cum subditur: quae non facit fructum bonum. Ut autem melius deveniamus in notitiara fructus raali, primo videamus conditiones fructus boDi, quia postea per oppositas coDditiones faciliter cognosceDnis fruclus mali operis, eo quod « opposita iuxta se posita raagis elucescuDt ». Ille auteni ImmaDus fructus est bonus priDio, qui habet pulcritudinem sive speciositatem puritatis et munditiae delectanlis visum; secundo, qui habet suavitatem raansuetudinis et patientiae dulcorantis guslum; tertio, qui habet utilitatem caritatis et benevolentiae informantis affectum. Ita per opposituDi omDe peccatura habet coDsumDiationem exterius in complaceDtia operis, quando humanus fructus sive opus ad similitudinem mali fructus arboris malae habet prirao putredinem sive foeditatem carnalis lasciviae, coDtristaDtis visuDi; secundo habel acerbitatem furoris et iracundiae amaricaDtis gustuui; tertio habet venenositatem cordialis iovidiae, deformantis affectum. conlristantis visura; unde Ezechielis decimo nono: Ventus urens siccavit fructum eius, marcuerunl

e( arefactae sunt virgae roboris eius; ignis comedit eam, et nunc trans-planlata est in desertum in terra invia et sitienti. — Ventus urens, carnalis lasciviae, siccavit fructum eius, venustatis et nranditiae; marcuerunt et arefactae sunt virgae, id est pnllulationes, roboris et virtutis eius. Nihil enim inter omnia peccata tantum reddit hominera enervalum et putridum sicut peccatum luxuriae. Unde luxnriosi immundis aniraalibus, sicut sunt porci et iumenta putrefacta in stercore suo et huiusmodi, assimilantur. Et laus planta merito transplanlata esl in desertum, spinositatis vitiorum, et m terra invia, carnis, in qua non potest producere nisi fructus putridos et carnales, quorum aspectum ila abominatur Deus et purissimi eius Angeli et sancti horaines, sicut aliqui homines naturaliter generosi et nobiles alDhorrent aspectum pomi sive fructus putridi et verminosi.

Secundo ille fructus humanus esl malus, qui habet acerbitatem fnroris et iracundiae, amaricantis ggjjjjj. Sapientiae quarto: Fructus illorum inutiles et acerbi ad manducandum et ad nihilum apti. — Fructus illorum, scilicet qui sunt iracundi, sunt et inutiles ipsis propter subversionem rationis, et acerbi aliis ad manducandnm propter furorem, ad nihilum apti, nisi ad subversionein aniraarum ipsorum, vel aliorum. Unde Glossa super illud: Vir iracundus provocat rixas, dicit sic: « lanua omDium vitiorum est iracundia, qua clausa, virtutibus intrinsecus dabitur requies; aperta, ad omne facinus armabitur animus ».

Tertio fructus humani operis est malus, qui habet venenositatem cordialis invidiae, deformantis affectum; unde Amos sexto: Convertistis in amariludinem iudicium. et fruclum. iustitiae in absinthium. — Convertistis in amariludinem, dolositalis et malitiae, iudicium, discretionis rectae, ei fructum iustitiae et pietatis in ahsinthium et venenum mahgnitatis et invidiae. Ad occidendnm humanum genus nullum absinthium, nullum fel amarius et nullum venenum peius raalignitate invidiae. Nam ex venenoso fructu invidiae ludaeorum occisus est Filius Dei, multi Sancti et homines iusti.

III. Tertio in verbo proposito describitur peccatum quantum ad finalem ordinationem, quam habet in gehenna ignis, cum subinfert: excidelur et in ignem mitletur. Iste ignis ad hoc, ut perfecte. ordinetur peccatum per punitionem, primo est inexstinguibilis propter continuationis perpetuitatem; secundo, intolerabilis propter vehementissimi doloris acerbitalem; tertio, inevitabilis propter divini rigoris severitatem. Et sic ista poena, in qua deformilas peccati ordinabitur, est suraraa et perfecta ut nulla alia, eo quod perpetua, dolorosa, nec poterit declinari ad modicara morulam.

Primo ignis, in quo deformitas ordinabitur, est inexstinguibilis propter continuationis perpetuitatem; unde Matthaei vigesirao quinto: Tunc dicet et his qui a sinistris sunt: Discedite a me, maledicti, in ignem aelernum. Dignura et instura est, ut peccatores, qui « a sinistris sunt, qui praesentia, quamdiu vixerunt, ardenter araaverunt», secundum quod exponit Glossa, poena aeterna puniantnr. Nam tanta est offensa, quantus est ille qui offenditur; sicut patet, quod maiorem offensara committit qui iniuriatur regi, quam qui iniuriam facit alteri homini. Cum igitur Deus offensus sit inflnitus et aeternus, ergo et poena el punitio respondens tali offensioni debet esse aeterna.

Secundo ille ignis, in qno deformitas culpae ordinabitur, est intolerabilis propter vehemenlissimi doloris acerbitatem; unde in Psalmo: Ignis, grando, nix, glacies, spiritus proceUarum, pars calicis eorum; quoniam iustus Dominus etiustitias dilexit, aequitatem vidit vultus eius. iusto enim iudicio, secundum quod colligitur ex Scriptura, quatuor elementa, non distincta, sed confusa, creduntur in inferno esse ad perfectam punitionem damnatorum, ut omnis creatura exardescat in tormentum adversus iniuslos, et armetur in idlionem Creatoris, et per eadem puniantur, ex quibus constituuntur. Nec talis confusio poenam minuit, sed auget, pro eo quod actio elementorum mutua post resurrectionem cessabit, cum cesset generatio et corruptio, et numerus electorum sit completus; manebit tamen eorum actio in corpora damnatorum, quia ad hoc omnis virtus eorum dirigetur, non ut intendat multiplicare speciem, sed ut secundum imperiura Creatoris vindicent divinam iniuriam, quod quidem fit affligendo humanam naturara. ritatem; unde Deuteronomii trigesimo secundo: Ignis succensus est in furore meo et ardebit usque ad inferni novissima. Rigor divinae iustitiae, ad quem pertinet raalefactores punire, accendetur in die iudicii ad ultionem peccatorum, quia ignis indissolubihter alligabitur animae peccatrici, et in eo anima tanquam in carcere includetur; et propter boc, ad quemcumque locum inferni anima declinaverit, poenam ignis sentiet, quia iste ignis ardebit usque ad inferni novissima. Rogemus etc.

Ser.mo II

Item, senno fratris BonaTentiirae in domo Praedicatorum de Mediolano, Dominica octava post Pentecosten.

Qui facit voluntatem Patris mei, qui iii caelis est, ipse inlrabit in regmim caelorum, Matthaei septinio.

In verbis his nota duo, quae horaineni salvant, scilicet conformilas affectus et eflectus ad Dominum, et felicitas ingressus in paradisum.

Circa totuni nota, quod, ut possit sciri, qualis debet esse voluntas hominis conformari Deo.oportel scire, quale sit regnum caelorum, quod debetur facienti voluntatem Dei.

Est autem illud regnmn gloriosum propter praecellentiam dignitatis; Psalmus: Gloriam regni tui dicent. — Speciosum propter refuigentiam claritatis; Sapientiae quinto: Accipiml regnum decoris et diadcma speciei de manu Domini. — Deliciosum propter affluentiam iucunditatis sive suavitatis; Lucae vigesimo secundo: Ego dispono vobis, sicut disposuit mihi Pater meus, regnum, ut edatis et hibatis super mensam meam in regno meo etc. — Opulentum propter redundantiam ubertatis; Matthaei quinto: Beati, pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum.

Voluntas ergo hominis ad hoc instar illius regni sic Deo conformis requiritur, quod sit gloriosa, id est nobilis, per solius beatitudinis aeternitatis desiderium; secundi Machabaeorum primo: Detvobis eor omnibus, ut colatis eum el faciatis eius voiwntatem corde magno et animo volenli. — Speciosa, id est munda, per solius pulcriformitatis internae studium; primi Paralipomenon vigesimo secundo: Fili mi, volunlatis meae fuit, ut aedificarem domum nomini Domini Dei mei. — Deliciosa, id est affectuosa et amoena, per solius divinae suavitatis participationem; primi Paralipomenon ultimo: Domine Deus noster, omnis haec copia, quam paravimus.