Dominica decima tertia post Pentecosten

omnibus ad caeli milites ut ad speculum suum (oculum) habeant. — iudices et notarios et consiliarios, quomodo veritati faveant, falsitatem odio habeant, oculum ad Deum praemittant. — Mercutores et artifices, quoniodo sinl fldeles in animo, veraces in verbo, sobrii in lucrando, propitii in eleemosynas faciendo. — DivUes, ut pro Deo eleemosynas faciant et a Deo recognoscantur. — Pauperes, ut patientiara habeant et ad voluntatem Dei attendant. — Dominos, ut modeste agant. — Subditos, ut fideliter subiaceant. — Servos, ut humiliter subministrent. — Viros, ut ordinate convivant. — Uxores, ut obe-

Sermo I

Steterunt a longe et levaverunt vocem, dicentes: Iesu, praeceptor, miserere nostri, Lucae decirao septimo.

Quia solent reges et iudices peliliones indiscrete formatas refellere nec effectui mancipare; hinc est, quod isti leprosi, gerentes typum petentium,ne reprehensibiles invenirentur coram Maiestate magni regis et iusti iudicis Iesu Christi, ostenduntur in verbo proposito discrete et prudenter suas petitiones porrexisse. Nam primo in verbo proposito ostenduntur religiosissimi quantum ad gestnm circumspectionis per distantiam positionis, quia perfusi limore humiliationis; secundo ostenduntur deuotissimi quantum ad praeconiura laudationis, quia invocabant Principiura humanue salvationis; tertio ostenduntur prudentissimi, quantum ad intentum petitionis, quia versabantur circa defectum propriae infectionis. Primo namque habuerunt religiosum gestum circumspectionis per distantiam positionis, quia perfusi erant timore hurailiationis. Non enim accesserunt tanquam superbi praesumtuose, sed tanquara humiles reverenter steterunt a longe. Secundo habuerunt deootum praeconium laudationis, quia invocabant Principium humanae salvationis cum veheraentia claraoris; unde levaverunt vocem, exiraio cura desiderio proferendo: Iesu, quod interpretatur salus. Tertio habuerunt dis- C7-ctum intentum petitionis, quia versabantur circa defectum propriae infectionis sine verecundia propalationis; et ob hoc subiunxerunt: miserere nostri, scilicel quia suraus infecti raorbo leprae. Non enim verecundati sunt suura defectum coram omnibus propalare.

I. Dicit ergo: Steterunt a longe; ubi commen- 'l cpianluni ad religiosum gestum circumspectionis. Unde illa aniraa habet religiosura gestura circumspectionis, quae primo stat humiliter ad deplodienter se habeant. — Virgines, ut se mundas custodiant. — Viduas, ut devotioni se iungant. — Medicos, ut condescendant. — infirmos, ut ad peccata sua et caelestia praemia oculum habeant. — Sanos, ut statum suum recognoscant. — De quibus omnibus et pro quibus omnibus scribitur Isaiae quadragesimo octavo: Ego Dominus Deus luus, docens ie utilia, guhernans te in via, qua ambulas; et loannis tertio: Rabbi, scimus, quia a Deo venisti magister; et Matthaei vigesirao secundo: Magisler, scimus, quia verax es et viam Dei in veritate doces etc. randum commissa peccata; secnndo stat viriliter z.A superandnm diabolica tentamenta; tertio stat perseveranter ad obtinenda aeterna praemia. randum sua peccata; unde Lucae decirao octavo: Publicanus, a longe stans, nolebat nec oculos ad caelum levare, sed percutiebal pectus suum, dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori. Unde Glossa: « A longe stat, sicut humilis non audet appropinquare, ut ad eum Deus appropinquet; non aspicit, ut aspiciatur; premit conscientiam, sed spem sublevat, percutit pectus, poenas de se exigit, ut Deus parcat; confitetur, ut Deus ignoscat; ignoscit Deus quod ille agnoscit». Intellexerat enim ille publicanns. illud quod dicitur Ecclesiastici secundo: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in iustitia et timore. Hoc modo stabat etiam Maria Magdalena, secundum quod dicitur Lucae septimo: Stans retro secus pedes eius, lacrymis coepit rigare pedes eius et capillis capitis sui tergebat et osculabatur pedes eius et unguento ungebat. Moraliler autem isla sex, quae dicuntur de ista peccatrice poenitente, debent esse in quohbet vere poenitente, scilicet pudor erubescentiae, quod notatur cura dicit: Stans retro; timor reverentiae, ibi: «ecw juerfes; rfotor poenitentiae, ibi: et lacrymis coepit rigare; amor pudicitiae, ibi: et capillis capitis sui tergebat; ardor benevolentiae, ibi: et osculabatur; et dulcor devotionis internae, ibi: et unguento ungebat.

Secundo illa anima habet religiosum gestura, quae stat viriliter ad superanda diabolica tentaraenta; unde ad Ephesios sexto: Induite vos armaturam Dei, ut possitis stare adversus imidias diaboli; et sequitur: Stale ergo succincti lumbos vestros in veritate et induti loricam iustiliae. — Ista armatura, qua deberaus iidui ad hoc, ut possiraus superare diabolica tentaraenta, est memoria passionis Christi;

quae si ad meraoriam affectuose reducatur, statim omnes daemones cum tremore effuganlur, secundum quod experienlia me docuit pluries. Nam semel, cum diabolus, fortiter me stringens in gutture, vellet strangulare, iam non valens prae nimia strictione gutturis clamare, ut a Fratribus adiutorium impetrarem; incipiebam cum ingenti dolore spiritum exbalare; sed habita dominicae passionis memoria, incepi in me compassione dominicae passionis singultus geminare et ignita suspiria loco vocis ab intimis cordis meduUis emittere; quo facto, virtute dominicae passionis ego servus crucis, Bonaventura qui volumen praesens sermonum ad laudem nominis Christi et sanctae crucis honorem compegi, tam crudeli nece profiteor me esse liberatum; fateor enim, secundura quod postea ex revelalione didici, quod exigentibus raeis peccatis, quamquam de peccato mortali mihi conscius non essem, boc raibi evenire divina iustitia permiltebat. Sed quia nullus potest istam armaturam dominicae passionis induere, nisi primo carnis luxuriam per carnis continentiam coarctet; ideo sequitur in praedicta auctoritate: succincli lumbos vestros in verilale, per refrenationem carnalium desideriorum. Et <t quia minus est mala non agere, nisi quisque studeat bonis operibus insudare »; ideo adiungitur: el induli loricam iustiliae, scilicet per irapletionem divinorura praeceptorura. Unde talis, qui est praecinclus lumbos suos, per castitatem, indutus loricam iuslitiae, per bonara operationem et armatus memoria dominicae passionis per continuam meditationera, redditur diabolo et eius satellitibus terribilis ul caslrorum acies ordinala.

Tertio illa aniraa habet religiosura gestura, quae s,ia,i perseveranter ad obtinendura aeterna praemia; unde loannis vigesimo: Abierunt ergo iterum discipuli ad semetipsos. Maria autem stabat ad monumentum foris, plorans. « Ecce, quod discipulis recedentibus, Maria, Christi amoris igne succensa, ad monumentum perseverabat, quia desideria dilatione non deficiebant, sed potius Maria sui cordis desideriis acquiescebat; et ideo ratione suae perseverantiae meruit primo videre gloriam Christi resurgentis », ut posteris per boc daretur intelligi, quod nullus potest esse particeps gloriae, nisi perseveret ad monumentura poenitentiae usque ad ultimum flnem vitae suae.

II. Secundo in verbo proposito commendantur Christus Lesus; unde: levaverunt vocem suam, dicentes: Iesu, praeceptor. El bene ille qui salus interpretatur, dignus est laudis praeconio. Nam per ipsum tria nobis donantur, in quibus perfecla salus humani generis consistit. Et primum est remissio oraniura peccalorum quantuni ad dona veniae; secundum est infusio charismatum divinorum quantura ad dona gratiae; tertium est consummatio mentaliura desideriorum quantura ad dona gloriae.

Prirao Lesus dignus est laudari invocationis praeconio, quia per ipsura tribuitur poenitentibus retiiissio oraniura peccatorum; unde Actuum secundo: Poenitentiam agile, et baptizetur unusquisque in nomine Iesu Christi in remissionem peccatorum. De hoc similiter dicit Apostolus Paulus primae ad Tiraotheura prirao: Fidelis sermo et omni dignus, quod Christus Lesus venit in hunc dum peccatores salvos facere. — Vere talis est dignus omni laude et acceptione, cura Filius Dei raira sua benignitate dignalus est venire in hunc mundum, per carnis assumtionem, ut homineni perditum morte propria de ore daemonum liberaret et eius vulnera suavi unguento proprii corporis et sanguinis liniret, vel sanaret.

Secundo Lesus dignus esl laudis praeconio, quia per ipsum tribuitur proflcientibus infusio charismatum divinorum; unde loannis primo: De plenitudine eius nos omnes accepimus et gratiam pro gralia, quia Lex per Moysen data est, gratia et veritas per lesum Christum facta est. — « Quia Divinitas fuit in Christo-hoiiiine, ex quo conceptus est, iraplevit illum, nullis praecedentibus raeritis, oinni plenitudine gratiae », secundura Glossam; ideo de eius plenitudine, redundante ab ipso capite, nos, eius niembra, accepimus. Nara oranis dulcedo gratiae est per lesura. Et propter boc Ecclesia oranes orationes terminat: Per Dominum nostrum lesum Christum. Et pro gratia, quae gratis et sine raerito datur, gratia, raeriti data est, cum in illa proflcimus. Unde Glossa: « Gratia simpliciter, quae non est meriti, in inceptione boni datur; sed postea, cum per illam operamur, in bonis consuescimus; tunc datur gratia pro gratia priori », quia Lex, id est salutis praenuntiatio et praeflguratio sive promissJo, per Moysen, « servum, data esl, gratia et veritas, id est salutis adimpletio », per lesum Christum facta est.

Tertio Lesus dignus est praeconio laudationis, quia per ipsum tribuitur perseverantibus consummatio mentalium desideriorum; unde ad Philippenses terlio: Salvatorem exspectamus Dominum nostrum lesum Christum, qui reformabit corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae; et hoc erit per manifestationem gloriae Christi, in cuius assimilatione et acceptione omnia desideria nostra complebuntur. In nullo enim alio possunt quietari et quiescere humana desideria nisi in Christo

Iesu. Nam si ab ipso declinaverint, non plena, immo vacua erunt. 0 Deus, quanta aviditate appetendus est Lesus, unica salus hominum, totum bonum Christianorum, plenum gaudium Beatorum, in quo totahter habitat plenitudo deificae voluptatis, in quo anima immersa et absorpta, perfecte omnia eius desideria consummantur!

III. Tertio in verbo proposito commendantur ilh D8 leprosi quantum ad discretum meritum petitionis, quia versabantur circa defectum propriae infectionis, cum subinfert: miserere nostri. Habebant enim triplicem defectum, ratione cuius interior et exterior homo gravabatur. Nam primo habebant infirmitatem corporalis miseriae; secundo habebant caecitatem intellectuaHs ignorantiae; tertio habebant iniquitatem affectualis malitiae. Ab isto enim triplici defectu discrete petebant liberari, cum dicebant: miserere nostri. Primo, inquam, miserere nostri relevando defectum corporalis miseriae per collationem exterioris sanitatis; secundo, miserere nostri reeYa,n6o (efectum intellectualis ignorantiae per illustrationem infallibilis veritatis; tertio, miserere noslri veeyz.wA(i defectum affectualis malitiae per donationem interioris sanctitatis.

Primo, miserere nostri relevando defectum miseriae corporalis collatione exlerioris sanitatis. Hunc defectum in se petebat lob relevari ab amicis, cum dolore eis calamitatem inflictam exponendo, secundum quod dicitur lob decimo nono: Miseremini mei, miseremini mei, saltem vos, amici mei, quia manus Domini tetigit me. Dicit enim bis: Miseremini, miseremini, ut ostendat, quod misericordia debet esse in affectu interius et in effectu exterius. Sed ubi deficiunt omnes amici mei humani, non deflcit verus amicus Christus, secundum quod patet in parabola vulnerati, Lucae decimo: Samaritanus autem quidam, iter faciens, misericordia motus est et appropians alligavit vulnera eius. — Samaritanus, qui custos interpretatur, tanquam verus medicus custodit et conservat animas et corpora in perfecta sanitate; iter faciens, visitando per condescensionem Maiestatis; misericordia motus est, miserando per affectum pietatis et vulnera eius sanando per virtutem Divinitatis. Ipse enim est medicus totius experientiae, qui sanat omnem languorem sine unguento, sine ferro, sine quocumque terreno medicamento, sed tantum solo verbo et suae voluntatis nutu et beneplacito.

Secundo, miserere nostri relevando defectum ignorantiae illustratione infallibilis veritatis; unde Lucae decimo octavo: Caecus multo magis clamabat: Fili David, miserere mei. Stans autem Lesus, iussit, illum adduci ad se. Sicut enim iste caecus non dimittebat propter turbae tumultum et increpationes, quin multo magis clamaret, ut himen corporale mereretur accipere; sic qui vult a Iesu illuminari spiritualiter, cum tumultus « carnalium vitiorum dissipant cogitationes hominis et perturbant vocem orationis, ne Lesus ad illuminandum venire possit cor hominis, sed iam credens, sentiens, se gravari phantasmate priorum vitiorum et vocem orationis suae impediri, ardentius clamet, quia, dum vehementius insistit orationi, ducitur ad lesum stantem et recipit lumen, eo quod Deus in corde firmo figitur, et sic lux amissa recuperatur», secundum quod dicit Glossa. Ad hoc similiter pertinet quod dicitur Ecclesiastici trigesimo %ex.o: Misererenostri, Deus, et respice nos et oslende nobis lucem miserationum tuarum, ut ipsa nos dirigat, ne in via morum praecipitio ruamur =, (et) adducat per cognitionem et amorem ad montem sanctum tuum, lesum Christum.

Tertio, miserere nostri relevando defectum af- 1 feclualis malitiae donatione interioris sanctitatis; unde Isaiae quinquagesimo quinto «: Derelinquat impius viam suam, et vir iniquus cogitationes suas et revertatur ad Dominum, et miserebitur eius; et ad Deum nostrmn, quoniam multus est ad ignoscendum. — Quia nullus polest sperare veniam peccatorum, nisi prius dimittat retrahens peccatum, ut possit toto corde redire ad Deum, ideo Propheta in praedicta auctoritate primo hortatur ad desertionem impedimenti retrahentis, mm Am: Derelinquat impius viam suam, id est peccatum operationis, et vir iniquus cogitationes suas, id est peccatum cordis. Unde homo non tantum debet relinquere peccatum in opere, sed etiam in corde evitare immundas cogitationes et inordinatas affectiones, ne eis consentiat, eo quod perversae cogitationes separant a Deo. Post desertionem impedimenti retrahentis inducit ad apprehensionem complementi expedientis, cum subdit: et 7'evertatur ad Dominum, cum timore, et ad Deum nostrum, cum amore. Postremo exprimit dulcedinem bonitatis omnem iniquitatem relaxantis, cum subinfert: et miserebitur eius, per condonationem omnium delictorum, quoniam multus est ad ignoscendum, eo quod tanta est offensa, quae relaxatur,- quantus est ipse qui offenditur. Rogemus Dominum etc.

Sermo II

Dominica decima tertia post Pentecosten. Sermo fratris Bonaventurae Parisius in Capitulo de mane.

Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius, ad Galatas tertio.

Cfr. Forcellini, Lexicon etc. — Deinde respicitur Ps. 43, 3.

In his verbis explicnt Apostolus duo, scilicet quibus lioiniijilins vita aeterrica repromittitur, et quantum et (inomodo de vita aeterna multiplicatae sunt promissiones, exprimitur.

Circa totuni nota, quod qui vult esse de semine Abrahae, cui vita aeterna repromittitur, oportet, quod instar Abrahae Patriarchae sit: fidelissimus, quia, ad Galatas tertio, qui ex fide sunt benedicuntur cim fideli Abraham. — Humillimus, secundum illud Genesis decimo octavo, cum Abraham loquendo ad Dominum se reputet cinerem et pulverem. — Obedienlissimus in relinquendo aflectus palrios, secundum illud Genesis duodecimo, et immolando sensus proprios — Devotissimus, ut cum Abraham plantet nemus et ibi invocet nomen Domini Dei aeterni et adoret Trinitatem in unitale, Genesis decimo octavo. -— Liberalissimus, ut cnm Abraham placeat Angelis hospitio receptis. — Piissimus, ut cum Abraham interpellet efficaciler Dominura es compassione pro sahite peccantium, Genesis decimo octavo.

Sermo III

Itein, sermo fratris Bonaveiiturae editus iu domo Praedicatorum Parisius.

Dum iret Lesus in lerusalem, transibat per mediani Samariam et Galilaeam. Et cum ingrederetur quoddam castellum, occurrerunt ei decem viri leprosi, Lucae decimo seplimo.

In verbis his mystice intellectis exprimitur niysteritim nostrae salutis, in quibus tria notantur, scilicet praemium aeternae beatitudinis per iter in lerusalem, quod significat processum animae in Deum vel in bonum; merilum perfectae virtulis, eum dicitur, quod tramihal per mediam Samariam et Galilaeam, nbi intelligitur duplex vita, scihcet activa et contemplativa; remedium humanae infirmitatis, cum subditur, quod cum ingrederetur quoddam caslellum, occurrenmt ei decem viri leprosi.

Oraissis autem primo et secundo, nota, quod secundum Augustinum, quod si lepra est haeresis inflciens radicem veritatis, supponitur, quod sit infectiva humorum radicalium materialiter sumta; per quod intelligiraus depravationem intentionis. Quoniam autem corpus hominis ex quatuor humoribus constat, scilicet sanguine, cholera, flemmate, melancholia, ex quibus infectis secundum eventum oriuntur qua- S leprae generalia correspondentia singulis 'humoribus infectis, scilicet Tyria, quae est ex corruptione sanguinis; leonina, quae est ex corruptione cholerae; alopecea, quae est ex corruptione flemmatis; elephantina, quae est ex corruptione melancholiae. tera spes, ex fleraraate dolor, ex melancholia timor. Quatuor autem haec genera leprae signifieata sunt in mysterio per illos quatuor leprosos, qui erant iuxta introitum portae Samariae, quarto Regum septimo. Geruntur in mysterio: quando homo inordinatur ex gaudio ad faciendum contra decalogum aliquid delecta,- bile, corrumpitur humor sanguinis et incurrit lepram Tyriam, quam habuit Naaman, quarti Regum quinto. — Quando quis inordinatur ex spe ad faciendum aliquid contra decalogum per praesumtionem impunitatis, corrurapitur humor cholerae, et incurritur lepra leonina, quara habuit in mysterio Ozias, secundi Paralipomenon vigesimo sexto. — Quando quis inordinatur ex dolore ad faciendum aliquid contra decalogum ex affectione malignilatis, corrumpitur humor flemmatis, et ineurritur lepra alopecea, quam habuit in mysterio Maria, Numerorum duodecimo. — Quando quis deordinatur ex timore ad faciendum aliquid contra deealogum ex desperatione salutis, tunc corrumpitur humor melancholiae, et incurritur lepra elephantina, quam habuit in mysterio Giezi, quarti Regum quinto.

Prima lepra curatur de facili per humilitatem contemplationis; secunda euratur, de difficili tamen, per veritatem confessionis; tertia curatur per pietatera satisfactionis; quarta curatur per virtutem gratiarum actionis. Haec enim quatuor remedia adhibentur his decem leprosis significantibus omnes praevaricationes decalogi. Nara in hoc Evangelio primae leprae datur curationis remedium, ut dicatur: Iesu, praeceplor, miserere nostri. De secunda vero dicitur: Ite et oslendile vos sacerdotibus. De tertia vero dicitur, quia, dum iteni, seilieet satisfaeientes, mundati sunt. De quarta vero additur, quia unus autem ex illis, ul vidit, quia mundatus est, regressus esl, cum magna voce magnificans Deum.

Serjio IV '-.

Unus aulem ex illis, ut vidit, quia mundatus est, regressus est, cum magna voce magnificans Deum, et cecidit in faciem ante pedes eius, gratias agens, Lucae decimo septimo

In verbis his tria nota spiritualiter, quae faciunt nos tendere ad nostrum Principium originale, Dominum

lesum, scilicet excellentia virlutis, intelligenlia veritatis et affluentia devotionis. Primum nota in vivifica vila, secundum in recognita gratia, tertium in humili pietate sive theosebia.

Circa totum nota, quod tunc est aniraa una sive homo unus, quando totaliter tendit in Deum, in *e ipsum et in proximum.

Quod ut fiat, converti deijet et tendere per unitatem virtutis primo in Deum secundum triformem virtutis; tendere enim debet in Deura et uniri: per fidei unitatem; Isaiae quinquagesimo prirao: Unum vocavi eum. et benedixi ei et multiplicaui eum; unum, id est ad unum radium veritatis aeternae. — Per confidentiae subliwitatem; Psalmus: Unam petii a Domino, hanerequiram; Lucae decimo: Porro unum est necessarium. — Per amoris caritatem; Canticorum sexto: Una est columba mea, perfecta mea etc.; loannis decimo septirao: Ut sint consummati in ununi etc.