Dominica decima quinta post Pentecosten

Sermo I

Resedit qui erat morluus, et coepit bqui; et (redit illum matri suae. Accepit autem omnes timor, et magnificabant Deum, Lucae septimo.

Miserator et misericors Dominus noster, ad cuius benignitatera perlinet atBictos et desolatos consolari, videns hodierna die oculo divinae pietatis mulierem viduam dolentem et flentem de morle unigeniti filii sui, ut omnes alios exemplo suo ad pietatera subventionis provocaret, dignatus est eara dulciter alloqui et consolari, cum ei reddidit filium unicum a mortuis resuscitatum, secundum quod dicitur in verbo proposito: Resedit qui erat mortuus. In quo quidem verbo primo notatur stipendiatio peccali secundum exigentiam ordinis iustitiae; secundo, suscitatio mortui quantum ad notitiam approbationis loquelae; tertio, promotio fidei quantum ad reverentiam creatricis Sapientiae. Primo ergo in verbo proposito notatur stipendiatio peccati secundum exigentiam ordinis iustitiae, cum dicit: qui erat mortuus. Ordo enim divinae iuslitiae exigit, ut peccatum morte stipendietur; nara slipemlia peccali, mors, secundum Apostolum. Secundo notatur suscitatio mortui quantum ad notitiam approbationis loqneiae, cum subdit: resedit et coepit loqui, ut eius resuscilatio nota esset assistentibus. Nam vila corporalis dupliciter dignoscitur, scilicet sensu et motu. Tertio notatur promolio fi.dei quantum ad reverentiam creatricis Sapientiae, cum subinfert: Accepit autem omnes timor, et magnifi.cabant Deum, qui mortuum hominem, quem creaveral, vivificatum interius in anima et exterius in corpore recreavit. Nam nullum curavit Deus exterius corporaliter, quem primo non curaret interius spiritualiler.

I. Dicit ergo: qui erat mortuus, xh notatur stipendiatio peccati secundum exigentiam ordinis iustitiae. Ordo enim divinae iustitiae exigit, ut peccatum Iriplici poenali stipendio punialur. Et primum est poenalitas praesentis miseriae, humanum genus multipliciter affligentis; secundum est calamitas mortis naturae aniniam a corpore crudeliter separanlis; tertium est acerbitas infernalis gehennae, animam cum corpore aeternaliter cruciantis.

Primo peccatum stipendiatur poenalitate prae- sentis miseriae, humanum genus raultipliciter affli- gentis; unde Ecclesiastici trigesimo: Melior est mors quam vita amara, et requies aeterna quam languor perseverans. — Vere mors melior est quam Ex Valicana el CDEF. vita amara, propter multiplices poenalitates nobis ratione peccati originalis a Deo inflictas, quae nihil aliud est quam languor perseverans. Unde Gregorius: « Quotidianus defectus corruptionis quid est aliud quam quaedara prolixitas mortis >? Et propter hoc dicebat Apostolus secundae ad Corinthios quinto: Quaradiu sumus in hoc tabernaculo, ingemiscimus gravali, eo quod nolumus exspoliari, sed supervestiri, donec absorbeatur quod mortale est a vita. Sed certe, quamdiu sumus in hoc misero tabernaculo corporis, ingemiscimus; nmc gravati paupertate, modo oppressi nuditate, aliquando aftlicti siti, saepe cruciati fame. Huius calaraitosae vitae poenalitatem considerans, dicebat ille: Laudavi magis mortuos quam viventes.

Secundo peccatum stipendiatur calamitate mortis naturae animam a corpore crudeliter separantis; unde Ecclesiastici quadragesimo primo: ludicium mortis a Domino omni carni. Licet mors sit a Deo inflicta tanquam a iusto iudice, tamen origo et imraediata causa non est Deus, qui est summe ens et indeficiens, cura mors sit maximus defectus inter omnes defectus poenales, sed hbertas arbitrii cadens a stabilitate et perpetuitate iustitiae; unde Sapientiae primo: Deus mortem non fecit; iustitia enim perpetuaesl et immortalis; sed iniustitia acquisitio est niortis. Unde radix et origo mortis est elatio mentis mulieris, cum voluit comparari Deo in sapientia, secundum quod dicitur Ecclesiastici vigesimo quinto: A muliere initium factum est peccati, et per illam omnes morimur.

Tertio peccatum slipendiatur acerbitate infernalis gehennae animam cum corpore cruciantis; unde Apocalypsis vigesimo: ludicatum est de singulis secmidum operd ipsorum, et infernus et mors missi sunl in stagnum ignis. Haec est secunda mors, aeternae damnationis, qua cruciatur homo peccator in igne infernali, quae est valde metuenda et per luctum poenitentiae praecavenda, eo quod, perpetuo dolorosa, non potest declinari ad modicam moruiam; unde lob decirao: D*'- mitte me, ut plangam paululum dolorem meum, antequam vadam et non revertar ad terram tenebrosam et opertam mortis caligine; terram miseriae el tenebrarum, ubi umbra mortis et nullus ordo, sed sempiternus horror inhabitat.

II. Secundo in verbo proposito notatur suseita- tio mortui quantum ad notitiam approbationis locum subdit: resedit et coepit loqui. Invenimus

autem, Dorainum resuscitasse triplicem mortmim, scilicet puellam, Lazarum et lumc adolescentem; et cuiuslibet horum suscitatio sna aiiprobatione ilignoscitur. Nam primo suscitatio pueUae probatur inanducatione; secundo suscitatio Lazari probatur ambulatione; tertio suscitatio adolescentis probatur locutione. iManducatio respicit actum vegetabilis; ambulatio, actura sensibilis; locutio, actum rationalis.

Ut autem triplici probatione ostendatur Dominus dator vitae et salutis animae secundum trinam sui potentiain et virlutem, primo suscitatio p(,/e'//ae probalur manducalione, quae respicit actnin vegelabiiis; unde Lucae octavo: Jpse au/ein, tenem manum eius, clamavit, dicens: Puella, surge; et reuersus est spirilus eius, cl surrexit continuo. Et iussit illi dari manducare. El slupueru.nl parentes eius. — Jpse autem, Cliristus, tenens nianum eius, ecce, virtulis a.dmloT'mm; clamavit, dicens: Puella, surge, ecce, maiestatis imperium; e/ reversus est spiritus eius, per intimam coniunctionem; et surrexit continuo, per vitalem operationem; nam surgere operatio est viventis. hissil illi dari manducare, quantum ad vitalem manifestationera, ut non phantastica, sed vera suscitatio probaretur. Iluiusmodi aulem signum verae suscitationis ideo dat sensibus, ut mentes elevel in excelsum admirationis; uiideseqnitur: Et stupuerunt parentes eius.

Secundo suscitatio Lazari probatur ambulatione, quae respicitactum sensibilis; undeloannis undecimo- /esus voce magna clamavit: Lazare, veni foras. Et statim prodiit qui fuerat morluus, ligatus pedes et manus insiitis. Unde dicit Glossa: « Sicut potenliae Dei est, quod surgit, sic quod ligalus adhuc prodiit et ambulabat. — Lesus, in quo caro coniuncta est Verbo aeterno, voce magna clamavit, interius operando et exlerius excitando: Lazare, veni foras, tuis propriis pedibus, ut tua suscitatio innotescat populo, qui circumstat, utcredat, quia eg o snm principium humanae conditionis et reparationis, qui loquor tibi. Et statim prodiit qui fuerat mortuus, et hoc est quod dicitur secundum Augustinum: « Nemo tanta facilitate excitat dormienteni de somnn, sicut Chrislus mortuum revocat desepulcroD.

Tertio suscitatio adolesceniis probatur locutione, quae respicit actum rationalis; unde in hodierno Evangelio: Resedit qui erat mortuus, et coepit loqui; et dedit illum matri suae. Non est dubium, quin iste adolescens suscitatus loqueretur verba laudis divinae, quod non est mortuorum, sed viventium. In quo apparet manifeste, quod vivebat, eo quod vita dignoscilur et per motum et per sensum. Sed quia istum suscitaverat ad raatris consolationem, ideo dedit illum matri suae. Non enim vacat a raysterio, quod pueila in sua suscitatione dicitur surrexisse, adolescens ille i-esedisse, Lazarus vero ligalus mamis el pedes prodiisse. — Nam per puellam mortuam in domo intelligilur peccatum cogitationis; per adolescentem in porta, peccatum operationis; per Lazarum in sepulcro, peccatum consueludinis. — Et secundum quod peccata sunt gravioi'a, maiores relinquunt sequelas. Ideo qui solum cogitatione peccavit vivificatus continuo surgit, quia parva remanet difficultas; qui vero opere peccavit vivificalus sedet, quia adhuc pronitas reraanet; qui autem in consuetudine peccavit viviflcatus ligatus est, quia magis habet pronilatem ad malura et difficultatem ad bonura.

III. Tertio in verbo proposito notatur laudis ampli/icatio quantum ad reverentiam creatricis Sapientiae, cum subinfert: Accepit aulem omnes timor, et magnificabant Deum. Est enim reverenter magniflcandus Deus de opere recreationis, eo quod est primo declaralivum polentiae in deiectione hostis antiqui; secundo, manifestativum sapienliae in relevatione hominis prostrati; tertio, expressivum misericordiae in missione Spiritus sancli. Et propter hoc debemus laudare Deum de opere recreationis, quod in reformatione et resuscitatione illius adolescentis significatur, tum quia sua virtuositate potentiae deiecit crudelem tyrannura, tum quia sua sagacitate sapientiae relevavit horainem prostratura, tum quia sua benignitate clemenliae misit ad nos Spiritum sanctum.

Primo magnilicabant Deuin de opere recrealionis propter virtuosilatem potenliae in deiectione hostis antiqui; et hoc est quod dicit beata Virgo Lucae primo: Magnificat anima niea Dominum; et sequitur: Fecit potentiam in brachio suo, dispersit superbos menle cordis sui. — Virgo gloriosa toto affectu ostendit, se laudare divinam virtutem de beneflcio incarnationis, cum dicit: Magnificat anima mea Dominum; deinde reddit rationem, cura subdit: Fecit potentiam in brachio suo, id est in Filio; disper.sit superbos mente cordis sui, id est diabolum et eius sequaces, qui mente cordis sui superbiunl, in intellectu per praesumtionem et in affectu per ambitionera; vel: dispersit superbos menle cordis sui, cum ex definitione consilii sui daemones superbientes deiecit. Ista autem deiectio diabolicae crudelitatis, propter quam tenemur ad raagnificationera divinae virtuositatis, fuit flgurata in deiectione Aegyptiacae potestatis, secundura quod dicitur Exodi decimo quinto: Dextera tua, Domine, magnificata est in fortitudine; dextera lua, Domine, percussil inimicum, et in multitudine gloriae tuae deposuisli adversarios tuos.

Secundo raagniflcabant Deura de opere recreationis propter sagacitatem sapientiae in relevatione hominis prostrati; unde in Psalmo: Magnificate

Dominum mecum, el exaltemus nomen eius in id ipsum. Exquisivi Dominum, et exaudivit me et ex omnibus Iribuiationibus meis eripuit me. — Propheta David, magnus praeco et ampliator divinae laudis, considerans, quoniam sagaciter divina Sapientia, secundum quod « ordo nostrae salutis et relevationis deposcebat, sua multiformi arte fefellit artem proditoris, inde medelam ferendo, hostis unde laeserat »; ut, sicut de ligno deiectio mortis oriebatur, ita de ligno relevatio vitae resurgeret; invitat omnem homineni ad gratiarum actionem, cum dicit: Magnificate Dominum mecum, corde, ore, opere; et exaltemus nomen eius in id ipsum, sibi soli honorem et gloriam attribuendo. Post laudis ampliflcationem adiungit landandi rationem, dicens in persona sanctorum Patrum: Exquisivi Dominum, devota precum instantia petendo, accelerari illud beneficium nostrae relevationis; et exaudivit me, aures suae misericordiae ad preces nostrae humihlatis inclinando. lusiurandum, quod iuravit ad Abrahani, palrem nostrum, daturum se no6z; cuius donatione et beneficio ex omnibus tiibulalionibus, quibus opprimebar ab Aegyptiaca crudelitate, eripuit me, transferendo, de Aegypto peccati, in regnum Filii dilectionis suae. De hoc similiter potest intelligi illud Danielis quarto: Magnifico Begem caeli, quia omnia opera eius vera, et viae eius iudicia.

Tertio magnificabant Deum de opere recreatioia- nis propter benignitatem misericordiae in missione Spiritus sancti; unde Ecclesiastici quadragesimo tertio: Glorificate Dominum, quantumcumque potueritis; supervalebit enim adhuc et admirabilis magnificenlia eius. Benedicentes Dominum, exaltate illum, quantum potestis; maior enim est omni laude. Exaltantes illum, replebimini virtule, ne laboretis; non enim comprehendetis. Quis videbit eum et narrabit? Et quis magnificabit eum, sicut est ab inilio? — Unde debemus benedicere et exallare Dominum iuxta modulum nostrae possibilitatis de tanto beneficio, scilicet de missione Spiritus sancti, quanivis maior sit omni laude humana. Nam sic exaltantes, verbo et opere, replebimini virtute, Spiritus sancti, ne laborelis, curiose scrutando eius inscrutabilem originem; non enim cornprehendetis. Nam omnes philosophi, magi et Christiani defecerunt, eius scrutantes originem scrutinio « in hoc tertio signo ». Nam quis videbit eum, cognoscendo eius originem humana investigatione; et narrabit et magnificabit eum, sicut est a principio, penuria humani sermonis? Certe nullus, quia Spiritus, ubi vult,spirat. et vocem eius audis, sed nescis, unde veniat, aut quo vadat. Rogemus ergo etc.

Propheta magnus surrexit in nobis, et quia Deus visitavit plebem suam, Lucae septimo Commendant in his verbis Christum turbae a tribus: ab auctoritate doctrinae, ibi: Prophela magnus; a pietate vitae, ibi: surrexit in nobis; a virtute efficaciae, ibi: et quia Deus etc.

I. Circa primum nota, quod vere dicitur Pi-opheta magnus Christus vel aliquis sanctus eius: propter excellentiam mm'torMwi; Lucae primo: Et puer, Propliela AUissimi vocaberis; praeibis enim ante faciem Domini parare vias eius, ad dandam scientiam scUutis plebi eius in remissionem peccatorum eorum etc. — Propter intelligentiam mysteriorum; Ecclesiastici quadragesimo octavo: Isaias, Propheta magnus et fidelis in conspectu Dei etc. Spirilu magno vidit ultima et consolatus est lugentes in Sion. — Propter efficaciam miraculorum; Ecclesiastici quadragesimo sexto: Fortis in bello Lesus Nave, succes.sor Moysi in Prophelis, qui fuit magnus secundum nomen suum etc. Et sequitur, quomodo magna fecit.

II. Circa secundura nota, quod surrexit Christus in nobis: ad poenitentiam renovandam; Ecdesiastici quadragesimo octavo: Surrexit Elias Propheta quasi ignis, et verbum ipsius quasi facida ardebat. — Ad indulgentiam impetrandam; Proverbiorum ultimo: De nocte surrexit deditque praedam domesticis suis etc. — Ad petulantiam prosternendam; Ecclesiastici quadragesimoseptimo: Surrexit Nathan Propheta in diebus David, et quasi adeps separatus a carne, sic David a filiis Israel etc.

Vel surrexit: sicut sol in firmamento ad universalem illuminationem et inflammationem; sicut fons in paradiso ad universalem mundationem vel inundationem et recreationem; sicut speculum in universo ad universalem directionem et mundificationem.

III. Circa tertium nota, quod visitavit Deus in eo plebem suam, id est Ecclesiam, ipsam fecundando per exempla virtutum; Genesis vigesimo primo: Visitavit Deus Saram, sicut promiserat,-et implevit quae locutus est etc. — Illustrando per documenta veritatum; Lucae primo: Visitavit. nos oriens ex alto illuminare his qui in tenebris et in umbra morlis sedent etc. — Pi-otegendo per suffragia precum; Genesis ultimo: Deus visitabit vos, asportate ossa mea vobiscum de loco isto.

Ex. fol. 1 43 V. et B fol. 66. Vers. 1 6.

Sermo III

Item, seruio fratris BoiiaTenturae torum de Bononia

Prophela magnm surrexu in nobis, Lucae septimo.

In his verbis magisteriuai sive ministerium Domini nostri Iesu commenclalur a Iribus, et primo, a verilatis notitia; secunilo, a poieslaiis eminenlia; tertio, a sanetilaiis excellentia..

I. Quantum ergo atl primum dicitur Prophela; circa quod nota, quod ipsius admiranda notitia ostenditur quantum ad quatuor, quae eum probant Prophetam. Fuit eiiim Propheta: intimissimus, quia cor- "dium cognosceixit occulta; Ecclesiaslici, vigesimo quarto: Penetrabo omnes inferiores partes lerrae el inspiciam omnes dormietues et iUuminabo omnes speranies in Domino. Adhuc doctrinam quasi prophetiam efjundam. — Expertissimus, quia ipse praevidebat et praedicebat futura; leremiae primo: Antequam exires de vulva, sanctificavi ie et Prophelam in gentibus dedi ie. — Elevaiissimus, quia divinae Maiestatis lucide specuiabatur arcana; Numerorum duodecimo: Si quis fuit inter vos Propheta Domini, in visione apparebo ei, vel per somnium loquar ad ilhim. — Penetrantissimus, quia locorum intuebatur absentiam; quarti Regum quinto: Dixit Eliseus Propheta: i'onne cor meum inpraesenii erat, quand.o reversus est homo de curru suo in occursum iui etc.

II. Quantum ad secundum dicitur magnus. Fuit autem Dominus Lesus magnus: primo respectu creaiiirue non unibilis in daemonum expulsione; Ecclesiastici quadragesimo sexto: Fuit magnus secundum nomen suum, maximus in salulem electorum Dei, expugnare insurgcntes hosles, ut consequereiur hereditaten Israel. — Secundo, respeclu creaturae unibilis in mortuorum suscitatione; Ecclesiastici quadragesimo octavo: Amplipcatus est Elias in mirabilibus suis. Et quis potest similiter sic gloriari tibi? Qui sustulisti mortuum ab inferis de forte mortis in verbo Domini Dei. — Terlio, respectu creaturae sensibilis in animalium subiectione seu mansuetudine; Danielis quarto: Sensus meus 7'edditus est mihi eic. — Quarto, respectu creaturae insensibilis in naturarum transmutatione; Sapientiae ultimo: In omnibus magnificasti populum tuum etc. Et loquilur de bae materia.

HI.-Quantum ad tertium sequitur: surrexit in nobis. Surrexit, inquam, ad nostram laetificationem: per munditiam casiiialis integerrimae; Ecclesiastici quadragesimo septimo: Surrexit Nalhan Propheta in diebus David; ei quasi adeps separatus a carne, sic David a filiis Israel. — Per emineniiam pauperlatis altissimae; iMattbaei nono: Vocavit Matthaeum Lesus; el surgens, secutus est eum. — Per obedientiam humilitatis promptissimae; Lucae decimo quinto: Surgam et ibo ad patrem meum ei dicam ei: Pater, fac me sicut unum de mercenariis tuis. — Per flammam cariiaiis latissimae; Ecclesiastici quadragesimo octavo: Surrexit Elias Propheta quasi ignis, ei verbum ipsius quasi facula ardebai.

SEIiMO IV 1».

Item, sermo fratris Bonaventurae in domo Pratrum.

Propheta magnus surrexit in nobis, Lucae septimo.

In verbis his commendanl turbae Christum a tribus, scilicet a doctrinae claritale pei'spicua; ab efficaciae polestale mirifica, et a vitae sanctitate dignissima.

L et 11. Circa primum et secundum nola, quod Dominus Lesus fuit Prophela magnus gnus es iu et faciens mirabilia. — Veritalis aeternae ad documenta seminanda; leremiae decimo: Magnus es iu, et magnum nomen tuum in fortitudine. Pariter insipientes et faiui probabuntur, doctrina vanilatis eorum lignum esi. — Bonitatis summae ad suffragia impartienda; Psalmus: Magnus Dominus ei laudabilis nimis. — Suavitatis intimae ad solatia communicanda; Lucae primo: Eritmagnus coram Domino et Spirilu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae. — Sanctitatis praeclarae ad exempla tribuenda; Ecclesiaslici quadragesimo sexto: Fuit magnus secundum nomen sumn, maximus in salutem electorum Dei etc. — Claritalis famae ad divina praeconia excitanda; Malachiae primo: Magnum esl nomen meum in gentibus. — Aeternitatis gloriae ad bona merita retribuenda sive remuneranda; Lucae primo: Ilic erit magnus et Filius Altissimi vocabitur, et dabit illi Dominus Deus sedem DCivid patris eius, et regnabii in domo lacob in aeternum.

III. Circa tertium nola, quod surrexit Dominus in mundo ad aediflcationem septiformiter. Surrexit enim sicut slella radiantissima ad illuminandum mundum caecum; facula ardenlissima ad inflammandum mundum tepidum; rosa fragrantissima ad recreandum