Dominica vigesima tertia post Pentecosten

Sermo I

Confide, filia, fides liia lc salvam fecit, Mallliaei nono.

Protheiiia. Quam pulcri sunt gressus lui in calceamentis, filia principis!

Religiosae cuiuslibet aniniae excellentia et causatur et colligitur ex honestatis pulcriludine et ex veritatis promptiludine et ex caritatis magnitudino. Unde in verbis ultinio propositis, quae sumuntur ex Canticorum septimo, quantum ad excellentiam cuiuslibet animae christianae, quae filia summi principis, Chrisli, dicitur, Imgllur mmo honestatis pulcriliidu, cuin (licilur: Quam pulc?i; secmdo, veritd.iis proiiiplitudo, cum sequitur: gressus in-calceamentis; per pedes praedicatores et doctores intelliguntur, per calceamenta Scripturae testimonia significantur; sicut enim calceamenta muniunt pedes, ita Scripturarum teslimonia praedicatores et doclores; unde dicitur ad Ephesios ultimo: Calceaii pedes in praeparatione Evangelii pacis. Tertio, carilatis magnitudo subiungitur, ibi: filia principis. Anima cuiuslibet fidelis Christiani flia est summi principis per imitationem paupertatis contra avaritiam; per imitationem castitatis vel calceamenti contra concupiscentiam; et per imitationem ohedientiue sive huniilitatis contra superbiam. HoneslAh pidcriiudo obnubilati;?) sive deformat conferentem (?); enla.ls promptiiudo ducit negligentem; caritatis magnitudo arguit odienlem; et idcirco in principio nostri sermonis prece petendus est Deus, ut sua gratia et pietate in hac praesente collatione participem me faciat pulcritudinis (honestatis) in opere, promptitudinis veritatis in ore et magnitu- -dinis caritatis in corde, ut tandem possim aliquid dicere, quod sit ad laudem et gloriam Iesu Christi benedicti et consolationem cuiuslibet audientis.

Confide, filia etc.

Quia consueludo boni medici esl ad confortalioiiem infirmi acceptalae mediciiiae efficaciam multipliciter extollendo praedicare; hinc est, quod Doniinus noster Lesus Christus, medicus corporum et animarum, ad confortalionem istius mulieris infirmae, appetentis ab ipso sanari, dignatus est efficaciam spiritualis mediciiiae, scilicel fidei curantis omnem languorem, ulililer praeostendere, cum dicil in verbo proposito: Confide, filiaclc; ubi primo notatur divina dignatio gratuilae adoptionis, cum dicit: Filia; secundo, pia compassio virtuosae animationis, cum additur: confide; tertio, liecessaria instructio suae curationis, cum subiungitur: fdes tua te -mlvam fecit.

Piolhcma ex C liabcuir Cain. 7, 1.

I. Dicit ergo: Filia, ubi primo notatur divina dignatio gratuilae adoptionis; dignatur enim Domi- 1 nus gratis adoplare quamlibet animara in filiam propler tria, ratione quorum habet assimilari beatae Trinilati. Primuin esl splendor caeleslis intelligentiae; secundum est decor castitatis et munditiae; tertium est timor humiHtaiis et reverentiae.

Primo adoptat Deus animam in filiam propten splendorem caeleslis inteUigentiae; unde dicitur in Psalmo: Audi, fdia, et vide et inclina aurem tuam et ohlivisceru populum tuum el domum patris tui; et concupiscet rex decorem iuum. — Loquitur Propheta in persona Patris aeterni cuilibet animae in eius nomine credenti, cum dicit: Filia, per adoplionis benevolentiain; audi, per mansuetudinis reverentiam; et vi.de, per cordis intelligentiam; el inclina aurem luam, per operis diligentiam; et ohliviscere populum tuum, id est carnales parentes, maxime quando sunt viae Dei parentes contrarii; et domum. palris tui, temporalis opulentiae; et merito, quia ista duo, scilicet inordinatus amor carnalium parentum et deordinatus ardor temporalium rerum, consueverunt elongare animam a Deo; quia sine dubio tunc Christus, rex, per honoris excellentiam, concupiscet, per acceptionis complacentiam, decorem tuum, quod est per fidei forraatae i"efnlgentiam. 0 deifica virtus fidei et omni acceptione digna! certe, quibus te laudibus efferam, nescio. Tu enim pro certo es, quae indignos servos in lantum excessive exaltas, ut Dei filios efficias, iuxla illud loaimis priino: Dedit eis polestatem filios Iki fert, his qui credunt in nomine eius.

Secundo adoptat Deus animara in tiliam propler decorem caslilatis et munditiae; et de hoc dicitur in Psalino: Omnis gloria eius filiae regis ab inlus, in fimhriis aureis circumamicla va7-ietaiihus; quasi dicat: Omnis gloria, id est perfecta gloria per virtutis existentiam, non vana per pompositaiis iactantiam, cuiuslibet animae christianae, quae est filia Regis aeterni, debel esse non de foris respectu generositatis carnalis, aut pulcritudinis corporalis vel ornatus exterioris, sed ab intus, per cordis ordinationera perfectain; in fimbriis aureis, quantum ad triplicem virtulem Iheologicam, fidei scilicet in credendo veraciter, spei in exspeclando firmiter et caritatis in diligendo ferventer. Et bene virtutes theologicae fi.mbriis aureis assimilantur, quia, sicut illae sunt in perfectum ornamentum totius vestiraenti materialis, sic illae virtutes sunt ornamentura et complementura cuiuslibet virtutis sive indumenli spiritualis.

Circumamicla varielalibus, quantum ad virtutum cardinalium quadriforraem difTerentiam, scilicet prudentiae in eligendo vera, iustitiae in operando bona, temperantiae in reprimendo illicita, et fortitudinis in suslinendo mala.

Tertio adoptat Deus aniraara in filiam propter timorein humilitalis et reverentiae; unde dicitur Canticorum septimo: Quam pulcri sunt gressus tui in calceanienlis, filia principis. — Iste princeps regum terrae est Christus Lesus, cuius fiHa dicitur quaelibet anima propter timorem humilitatis et subiacentiae; pedes autem eius sunt potentia intellecliva, amativa et operativa; sed gressus dicuntur cogitationes, afllectiones et operationes, quibus animus graditur et procedit; postremo per « calceamenta, quae fiunt de pellibus morticinis, intelliguntur exempla Sanctorum», qni dormierunt. Unde tunc dicuntur )»w/- crigressus cuiuslibet animae in calceamentis, quando quasi calceata et inforraata exemplis Sanctorum provocatur ad pie cogilandum, recte loquendum et bene operandum; et talibus itineribus pervenitur ad salutem. Dicit igitur: Filia.

II. Sequitur: confide, ubi secundo notatur pia compassio virtuosae animalionis ex pietate compassionis. Animabat enira istam Dominus nosler Lesus Christus, dicendo ei: coH/?rfe, primo scilicet in Filii sapienlia, ut illuraineris ab errore infidelitatis et ignorantiae; secundo, in Spiritus sancti clementia, ut purgeris a foetore deforraitatis culpae; tertio, in Patris polentia, ut saneris a languore poenalitatis raiseriae. Et haec tria necessario sic se habent per ordinem; nam nullus sanatur ab infirmitate poenae, nisi qui primo illuminatur ab infidelilate ignorantiae et secundo purgatur a foeditate culpae.

Primo ergo dicit: confide in Filii sapientia, ut illumineris ab errore infldelitatis et ignorantiae; et de hoc dicitur Sapientiae tertio: Qui confidunt in illum inlelligent veritalem; et fideles in dilectione acquiescent illi, quoniam donum et pax est electis eius, inquil Spiritus sanctus. — Qui confidunt in illum, scilicet Deura, per spei fRlnciani in exspectando certitudinaliter; intclligenl veritatem, per fidei luculentiara in credendo fideliter; el fideles in dilectione, per caritatis benevolentiam in araando filialiter; acquiescent illi, per oppris efficaciam in serviendo liberaliter; quoniam donum el pax est electis Dei, per reiiuinerationis abundanliam in recipiendo delectabiliter. Huic convenit quod dicebat Psalmus: Qui confidunl in Domino, sicut mons Sion; non commovebilur in aelernum qui habitat in leru-.lalem. cilur ad Philippenses primo: Confidens in Domino, quia qui coepit in vobis opus bonum perficiet usque in diem Chrisli Iesu; quasi dicat Apostolus: non diffido intuitu meae fragilitatis, immo confldo in Domino consideratione divinae virtutis, quia qui coepit in nobis bonum propositum per aspirationera gratiae praevenientis; opus bonum perficiet, per reraotionem culpae inflcienlis, ratione cuius nullum opus est bonura in genere gratuiti nec rerauneratione dignum in conspectu Dei; perficiet usque in diem Christi Iesu, per adiutorium gratiae.sidjsequentis. Unde tanta est humana fragililas, quod nequaquara potest per se in aliquod bonuin opus meritorium exire, nisi divina gratia humana vota inspiret praeveniendo et prosequatur adiuvando. accipi illud Psalmi: Ad (e, Domine, levavi animam meani; Deus meus, in te eovfi.do, non erubescam. Neque irrideant me inimici mei, etenim universi, qui sustinent te, non confundentur. Confundantur omnes iniqua agenlcs supervacue. Vias tuas, Domine, demonslra mihi, et semitas tuas edoce me. — Inquit Propheta: Ad te, Doniine, levavi animam meam, per raentis devotionem; Deus meus, in te confido, quantum ad petitionis exauditionem;?iO)? erubescam, propter subventionis denegationem. Neque irrideanl me inimici mei, id est daemones, per impatientiae 1'urentis deraonstrationem; etenim univer.si, qui sustinent te, per tribulationis toleralioiiem; non confundentur, per desperationis illaquealionem; imrao confundentur, per tentalionis superationera, omnes daemones; iniqua agentes supervacue, per suggestionis immissionem. Unde Ainbrosius: Daemonum infestatio velut latronum obsidet multitudo, qui per omnes vias supplantatores irivisi animarum laqueos tendnnt. Diabolus nititur retiocare quasi tendendo laqueum a posteriori, voluptatem praeteritara ad mentera reducendo; nititur etiam imped.ire quasi tendendo laqueura ab anteriori, futurorum prosperitatera et delectabilitatem promiltendo; nilitur inficere lendendo laqueum adexleris, vaiiilatem mundi ofTerendo; nititur etiam capere teniiendo laqiieuiii a sinistris, austeritatem poeniteiitiae ostendendo, ut in his omnibus tanquam per laqueos capiat; quos laqueos potest anima evadere, cum tota devotione ad Deum se convertit ore humiliter supplicando: Vius tuas, divinorum praeceptorum; Domine, qui es Veritas; demonstra mihi, per septiformis sapientiae donationem; ut mecum sit et mecum luborol, ul sciam, quicl acceplum sit apud te oinni tempore; et semilas tuus, tain consiliorum quara exemplorum; edoce me, per mulliformis gratiae infusionem. Unde

Gregorius: « Nisi niisericors Deus noslris viribus tenlanienta inoiiilioet, nullus esl, (ui malignorum iiisidias evitare possit ». Dicit ergo: Filia, confide.

111. Sequilur tertio: fides tua le salvam fecit, De ubi nolatur necessaria inslructio suae curationis. Ad hoc autem, ut aliquis salvelur, instruitur, ut necessario Gdes sua sil prinio solida in credendo vera fideliter; secundo, devota in exspectando )romissa certitudinaliter; lerlio, magna in operando ardua viriliter.

Primo debet esse fides solida in credendo vera fideliter; et de hoc dicitur Actuum deciino quinto: Nihil discrevit inter nos et illos, fide piirificans corda eorum, quasi dicat Apostohis: Non est acceplio personarum apud Deum, et hoc est nihil discej-nere, quia nullam distinctionem fecit inler nos ludaeos el illos ienlilcs, immo purifical corda omnium creilciUiiiiii:ili oinni tenebrositate infidelilatis et defnrinitalc viliosilatis, et hoc fidei formatae credulitate, quae operatur per dilectionem; quia non est distinctio fudaei et Graeci, sed in omnibus beneplacitnm est illi. llnde Gregorius super illud lob: Qui irrigal aquis universa: « Universa Deus aquis irrigat, qni dono sancti Spiritus ex omni genere hominum ad suam cognilionem vocat. Cuin divites sibi subiicit, pauperes non repellit; cuin fortes humiliat, venire ad se debiles non recusat; cnm nobiles colligit, siinul et ignobiles apprehendit; cuin sapientes suscipit, imperilorum stullitiam non contemnit ».

Secundo debet es.se fides devota in exspectando promissa certitudinaliter; unde dicilur ad Hebraeos undecimo: Esl autem fides sperandarum substantia rerum, avgumentum non apparentiitm. — Dicitur fides substantia rerum sperandarum, quia, sicut fnndamenlnm ratione suae forlitudinis sustentat fabricam malerialem, sic in fidei substantia et.soliditate collocatur et snstentatur aedificinm spirituale; et quemadmodum corpus non polest susteiitari sine anima quantum ad esse naturae, ita nec anima sine fide quantum ad esse gratiae, quoniam sine fide impossibile esl placere Deo; et propler hoc dicitur Habacuc secundo: fusius au.tem in fule sua vivet. El propter hoc fides dicitur substantia sive hypostasis, quia ratione suae soliditatis suslentat et ratione suae virlnosilatis conservat. DiciLur nihilominus fides argummtum non apparentium, quia, sicut argumentum arguit menlem et illuminat ad hoc, ul homo consenliat probatae conclusioni, ita fides illuminat mentem ad assentienduin in onniibus primae Veritati. Unde sicut mens dirigitur pci argumentum et caput per oculum, ila anima per fidei habitum.

Tertio debet esse fldes magna in operando ardua viriliter; ideo dicilur ad Hebraeos undecimo: Sancli per fidem vicerunl regna, operati sunt iustitiam, adepti sunt repromissiones. — Unde Sancti vicenint regna, caelestia per fidem confirmanlem affectuin in passionis sive tribnlalioiiis toleratione; et merito, qm pej- muUas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei; et operati simt iuslitiam, per lidcm calcanteni mundum terrenitatis despectione. Nisi enim terrena substantia despiciatur, nunquain iustitiam operatur; unde primae loannis quinto: flaec est vicloria, quae vincit mundum, fides nostra. Et Augustinus dicit: « Qui verara fidem habet de Christo non quaerit iii liis miseriis fieri dives ». Insuper, a.depli siinl repronmsiones, per fidem remunerantem in deiformitalis gloriae assimilatione. Rogemus etc.

SKnMO II.

Item, sermo fratris Bonaveiiturae Fratribus Parisius, in Capitulo.

Confide, filia, fides lua te.mlvam fecit, Matthaei nono.

In his verbis spiritualiter intellectis duo facit clemens Salvator noster: primo, da.t fiduciam infallibilem reconciliationis; secundo, relaxat iniuriam universalis ofTensionis.

I. Circa primum nota, quod confidere vere debemus ut filii de Dei indenegabili misericordia: propter prelium redemptionis eflusum; loannis decimo sexto: Confidite, ego vici wif.ra/Mm; Marci sexto: Confidile, ego sum; nolite timere. — Propler donum sanctificationis infusum; leremiae deciino septinio: Benediclus vir, qui confidit in Domino, et erit Domimis fiducia eius. Et erit quasi li.gnum, quod transplunlatitr super aquas, quod ad huniorem miliil radices suas. — Propter lavacrum regenerationis superinfusum; Matlhaei nono: Confide, fili, remiUuntur tibi peccata tua.

De Dei iustitia inohligahili: per fidelitatem animi quoad Deum; Sapientiae tertio: Qui confidunt in iUo inteUigent veritalem, el fidele.s in dilectione acquiescent illi, quuniam ilonum cl pax est electis eius. — Per securitalem iuilicii quoad proprium aimnum; Isaiae quadragesimo: Qiii sperant

in Domino mutabunt forliludinem, asmmenl pennas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulahunt et non defi.cient. — Per liberalitatem beneficii quoad proximuiii; Tobiae quarlo: Fiducia magna erit coram summo Deo eleemosyna omnibus facientibus eani.

II. Circa secundum nota, quod fides salval hominem per remissionem universalium peccaminum; Actuum deciuio quioto: Fide purificans corda eorum. — Per immissionem sapientialiuiii luminum; Lucae decimo octavo: Respice; fides lua le salvum fecit. Et confestim vidit. — Per infusionem spiritualium charismatum; ad Hebraeos decimo: Accedamus cum vero corde in plenitudine fidei, aspersi corda a conscienlia mala et abluti corpus aqua munda. — Per d.irectionem irreprebensibiiium operum; Habacuc secundo: luslus in fide sua vivit.

Skbmo 111 ''.

Sermo fratris BonaTeiiturae Fratribus in Capitulo Lugdunensi.

Ciem eiecta esset Inrha, inlravit el tenuit manum eius, Matthaei nono.

In verbis his mystice inteilectis tria notantur necessaria peccatori. Primum est expulsio culpae, ibi: Cum eiecla essel turba; secundum esl infusio gratiae, ibi: inlravit; lertium esi exercitatio iustitiae, ibi: et tenuit manum eius.

I. Circa primura nota, quod ad hoc, quod Deus justificet hominem et inlirt ad animam et dirigat vitam, oportet eiicere de homine «((rfeam: inordinalarum ajfectionum; oa.mi qmnXo: Lesus enim d.eclinavil a turba eonstituta in loco. — Indisciplinatarum locutionum; Matthaei decimo quarto: Dimissa turba, ascendit in montem solus orare. — Superfluarum curiositatum sive occupalionum; Exodi vigesimo lertio: Non sequeris lurbam. ad faciend.um malum.

li. Secundo nota, quod, sic eiecta turba, inlrat in-animam: virtulum et gratiarum redundantia; Apocalypsis tertio: Inlrabo ad ilium et coenaho cum illo, et ipse mecum. — ScrjutJrarum intelligentia; Sapientiae octavo: Intrans in domum meam, conquiescam cum illa etc. — Aeternorum memoria; Sapientiae decimo: Inlravit in aniniam,'iervi Deielc.

III. Circa lertiura nota, quod lenet Deus manum talis animae reddendo vitam eius religiosam: per morum elegantiam; Psalmus: Tenebit me dextera lua. — Pei exemplorum fragranliam; Canticorum tertio: Inveni quem diligit anima mea, tenui eum nec dimittam elc. — Per meritorum exceUentiam; Psalmus: Tenuisti manum dexteram meam et in voluntate tua deduxisti me et cum gloria suscepisti me.

Sermo II

Item, sermo fratris Bonaventurae Pratribus de Yienna(?).

Gloria in confusione ipsorum, qui terrena sapiunt, ad Philippenses terlio.

In verbis his allegat Apostolus opprobrium ini- quorum, quod habet tria annexa, scilicet memor-iam dignitatis amissae, verecundiam iniquitatis commissae et miseriam poenalilatis inflictae. Secundum quae tria priino ponitur dignitas commendabilis, ibi: Gloria; secundo, poenalitas vituperabilis, ibi: in confusione ipsorum; tertio, fatuitas exsecrahil.is, ibi: qui terrena sapiunt.

I. Circa primum nota, quod gloria hominis vera et non vana esl in tribus: m attestatione puritulis; secundae ad Corinthios primo: Gloria nostra haec esl, testimonium conscienliae nostrae. — In ostensione honestatis extrinsecae; Isaiae trigesimo quinto: Gloria Lihani data est ei, decor Carmeli et Saron. — In visione Maiestatis aeternae; Ecclesiastici quadragesimo secundo: Et quis satiahitur, videns gloriam eius?

II. Circa secundum nota, quod vera confusio accidit horaini ex tribus, scilicet ex respectu duplicitatis in anima; leremiae undecimo: Secundum numerum viarum lerusalem posuisti aras confusionis. — Ex defectu sanctitatis in vita; Osee decimo: Confusio Ephraim capiet, et confundelur Israel in volwniute sua. — Ex descensu acerhitatis ad terram; Psalmus: Confu.n sunt, quoniam Deus sprevit eos.

III. Circa tertium nota, quod terrena sapientes ierunl propter suum imipientiam.; Matthaei decimo sexto: Vade post me, satana, scandalum es mihi, quia non sapis ea qnue Dei sant, sed ca quae hominum; ad Romanos xmAmmo: Noli altum sapere, sed time. — CMrwA perscrutanles profunda; ad Romanos duodecimo: Non pius sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrieialem. — Otiosi negligentes utilia; Deuteronomii trigesimo secundo: Ulinam saperent et inteUigerenir ac nouissima provid.ereni 1