Caput XXII

Honorius, Cyri Alexandrini et Sergii constantinopolitani scripta dogmatica, in sexta synodo condemnata, directe probat : Sophronii hierosolymitani ab eadem sexta synodo, atque ab omnibus orthodoxis comprobata, improbat : ejus Legatos à veritate deterret : consultus à tribus patriarchis prava rescribit : ejus litteræ toto Oriente vulgatæ : his Monothelitæ præcipue nitebantur : an hæc pro privato doctore scripserit ? eæ epistolæ dogmaticæ habentur, hoc est, decretales : dogmatis nomen explicatur : confutantur effugia.

Anno igitur 633, primus omnium Cyrus patriarcha alexandrinus, edito decreto, unam in Christo operationem Dei-virilem prædicavit. Sic sub ipso habita Synodus alexandrina, anathematismo vii.¹ Hæc Cyrus edidit specie pacis, tanquam eo dogmate Eutychianos Ecclesiæ conciliaturus esset. Hanc doctrinam Sergius constantinopolitanus Patriarcha statim suscipit, nec mirum, quippe qui occultus instigator esset. At Sophronius, vir sanctissimus ac doctissimus, tum monachus, sed paulo post ad sedem Hierosolymitanam evectus, hæc ut nova et impia detestatur. Neque Sergium Cyro opitulantem audit, aut ullam in fidei negotio [52] compositionem admittit ; petitque plane à Sergio unius operationis vocem in Synodi alexandrinæ decretis aboleri. Tam hierosolymitanus Patriarcha factus, edita synodica epistola, hanc vocem eò pertinere docet, ut duæ Christi naturæ confundantur, cum unicuique naturæ suam operationem adesse necesse sit.

At Sergius, cum intellexisset arrectos catholicos, neque pacis licet nomine obtrusam unam operationem admissurus*, ad fraudem hæreticorum more se contulit ; et ad Gyrum scripsit : ut neque unam, neque duas operationes dici permitteret, cum una operatio aliquos conturbaret, duæ à Patrum sententiis abhorrerent. Hæc igitur omnia cum Sophronio et Cyro à se gesta perscribit ad Honorium, extatque epistola actione xii Synodi sextæ.² Ea Sergii epistola, ut hæretica, à sancta synodo sexta condemnatur ; neque quisquam excusat. Videamus ergo, an ejus epistolæ vehementissimus approbator excusari possit Honorius.

Eadem actione xii, refertur Honorii prima ad Sergium epistola, qua Sergio respondet, hoc initio : « Scripta Fraternitatis vestræ suscepimus per quæ contentiones quasdam, et novas vocum quæstiones cognovimus introductas per Sophronium quemdam, adversus fratrem nostrum Gyrum Alexandriæ antistitem, unam operationem Domini nostri Jesu Christi conversis ex hæresi prædicantem.³ » Ibi commemorat à se visas, quas Sergius ad Sophronium, satis provide circumspectèque scripsisset epistolas ( satis, hoc est valde, stylo ea ætate ac superioribus quoque sæculis nolo), collaudatque Sergium refutantem novas voces, quæ scandalum noscuntur Ecclesiis generare. Scriptum est in fine : « Hæc nobiscum vestra Fraternitas prædicet, sicut et nos ea vobiscum unanimiter prædicamus. » Hæc prædicatio quid sit, adversarii edicant : nos ex totius antiquitatis more, ipsum dogma, fidem ipsam tota firmitate constantem contineri ea voce contendimus. Honorium vero eadem cum Sergio hæretico, atque hæresiarcha unanimiter prædicare, ipse jactat Honorius ; ut vel absolvi Sergii, vel condemnari Honorii epistolam omnino necesse sit . [53]

Alteram Honorii ad Sergium epistolam insertam habemus Actis sextæ Synodi, actione xiii.⁴ Primum se testatur scripsisse, « ad Cyrum alexandrinæ civitatis præsulem, quatenus novæ adinventionis, unius vel duarum operationum vocabulum refutaret. » Et iterum : « Ut unius vel geminæ operationis vocabulum noviter introductum à prædicatione fidei eximatur. » Et infra : « Unius autem operationis, vel duarum, esse vel fuisse Dominum Mediatorem, sentire vel promere, satis ineptum est : » hoc est valde ineptum,⁵ ut supra monuimus.

Pergit Honorius : « Quantum ad dogma ecclesiasticum pertinet, quæ tenere vel prædicare debemus, propter simplicitatem hominum, et amputandas inextricabiles quæstionum ambages, sicut supra diximus : non unam vel duas operationes, sed utrasque naturas, cum alterius communione operantes atque operatrices, confiteri debemus : et divinam quidem, quæ Dei sunt operantem, et humanam, quæ carnis sunt exequentem. » Et infra : « Duas naturas, inconfuse, indivise et inconvertibiliter propria operantes.⁶ » Quæ ut ut orthodoxa esse maxime videantur, haud tamen facile est ea secernere à Monothelitarum simillimis dictis ; tantæ ambages, tantus in verbis perniciosissimæ hæreseos dolus fuit. Paria enim Honorio proferebat Sergius in epistola ad Cyrum, et in Ecthesi Heraclius, et in Typo Constans, et alii Monothelitæ passim.⁷ Verum hæc ad fastidium usque disputantur in scholis : nos quæ certa sint figere laboramus.

Ac primum ; illud certum est, Honorium, à tribus patriarchis consultum, hoc rescriptum edidisse. Quo enim sensu ad Sergium constantinopolitanum, eodem ad Cyrum alexandrinum se scripsisse testatur. His duobus patriarchis addamus tertium Sophronium hierosolymitanum, recte de duabus operationibus sentientem, et ideo à sexta œcumenica synodo comprobatum, de quo hæc Honorius epistola ii ad Sergium ; « Hos quos prædictus frater et coepiscopus noster Sophronius misit, instruximus, ne [54] duarum operationum vocabulum, deinceps prædicare nitatur : quod instantissime promiserunt prædictum virum esse facturum, si etiam Cyrus frater noster ab unius operationis vocabulo discesserit.⁸ »

Hæc quidem Legati Sophronii promittebant : at Sophronium in recta sententia perseverasse, ejusque tantum Legatos ab Honorio, quem rite consulturi venerant, pessime instructos , prava ac fidei adversa promisisse constat.

Objiciunt in Honorii epistolis, nullam synodi à se habitæ fieri mentionem , nullum anathematismum fuisse interpositum.

At Synodi quidem habitæ nulla mentio ; sicut neque in Cœlestini ad Cyrillum ; neque in Leonis ad Flavianum ; neque in Innocentii ad Synodos africanas respondentis, epistolis ; neque in aliis multis, quas nihilo secius pro veris apostolicæ Sedis decretis habeamus.

Nullus certe anathematismus : quid tum ? Nullus in apostolico Hierosolymitano decreto, Act. xv : nullus in Sophronii epistola, quam tamen ipse synodicam vocat⁹ : nullus in permultis Sedis apostolicæ decretalibus, etiam de fido editis : neque enim in Gregorii II primis epistolis ad Leonem Isaurum, aut in aliis bene multis, statim stringuntur anathemata. Doctrina præcedit simplici veritate nixa : anathematismi sequuntur adversus contumaces. Neque tantum erratur cum damnantur vera, sed cum falsa comprobantur : quod fecisse Honorium, cum Sergium ac Cyrum eorumque perversas suscepit epistolas, procul omni dubio est. Atque omnino certum hæc rescripsisse Honorium de fide consultum à tribus patriarchis, Sergio, Cyro et Sophronio ad hoc Legatos mittente, ut instrueretur : nec minus certum, hæc Honorii dogmata perlata ad ecclesias totoque Oriente vulgata . Hinc editas Ectheses, hinc Typos, quæ unam vel duas operationes ex æquo prohiberent : hinc Macarium Patriarcham Antiochenum Monothelitarum obstinatissimum in sexta Synodo in hæc verba confessum : « Consentimus tam quinque synodis, quam Honorio à Deo erudito, Sergio , Paulo atque Petro ; » atque iterum : « Rejicio [55] et Maximum et impium divisionis ejus dogma : quod et olim nostri Patres respuerunt, idest, Honorius, Sergius, Cyrus et reliqui Ecclesiarum antistites¹⁰ ; » præmisso semper Honorii nomine.

Quid autem illud est Honorii ad Sergium : « Hæc prædicet nobiscum vestra Fraternitas, » nisi declaratio fidei per Sergium populis prædicandæ ? Quid illud ejusdem Honorii suscipientis Gyrum, « unam operationem Domini nostri Jesu Christi conversis ab hæresi prædicantem¹¹ ? » Quid, inquam, illud est, nisi hæreseos quam Cyrus prædicabat, hæreticæque professionis, quam tradebat, comprobatio ? Sic Cyrum confirmat, non quidem in fide, quemadmodum jubebatur, sed in ipsa hæresi, quam Cyrus animis instillabat.

Hæc vero scripta Sergii, Honorii, Sophronii, quæ memoravimus, in sexta synodo, dogmatica seu synodica appellantur ; eoque nomine à sancta synodo, prævio examine, collaudantur vel condemnantur.¹² Quid sint autem hic dogmatica scripta facile intelligit, qui adverterit, id quod nos decretum dicimus, à Græcis appellari dogma. Hinc passim apud auctores ecclesiasticos, decreta fidei ecclesiastica auctoritate edita vocantur dogmata. Quæ locutio ab ipsis Apostolorum Actis deprompta videatur¹³ ; ubi ea, quæ in apostolici concilii litteris statuuntur, vocantur dogmata quæ ab apostolis judicata essent, δόγματα τὰ κεχριμένα. Certe ipsa Nicæna fides, seu symbolum Nicænum plerumque apud Sozomenum et alios vocatur dogma Nicænum.¹⁴ Ac ne ab hoc negotio recedamus, sancti Agathonis authenticæ litteræ, apostolicæ Sedis ac totius synodi occidentalis conscriptæ nomine, à tota sexta synodo, dogma,¹⁵ et à Leone II, hujus synodi Acta ad Hispanos probanda mittente, tomus dogmaticus appellantur.¹⁶ Eodem nomine appellat Theophanes missam à Gregorio II ad Leonem Isaurum de fide decretalem, seu dogmaticam epistolam : ut has Honorii à Patriarchis consulti epistolas pro responso apostolicæ Sedis fuisse habitas, dubitari non possit. [56]

Footnotes

1. Conciliab. Alex. retat. in Conc. vi, act. xiii ; tom. VI Conc., col. 956. ↩

2. Vid. Epist. Maxim. ad Petr., tom. ii oper. Max., ex editione Pat. Comb., p. 75. Vid. etiam Epist. Serg. ad Honor., act. xii Conc. vi, col. 917 et seq. Vid. etiam Epist. Sophr. ad Serg., act. xi ; col. 852 et seq . ↩

3. Epist. i Honor. ad Serg., ibid., col. 928 et seq. ↩

4. Epist. ii Honor. ad Serg., ibid. act. xiii, col. 968. ↩

5. Sic in Græco πανὺ ματαίον. (Edit. Leroy.) ↩

6. Ibid., et col. 969. ↩

7. Vid. Epist. Serg. ad Cyr., in Conc. Later., an. 649 ; secret. in. tom . VI, col. 175 et seq . Typ., secret. iv, col. 231 et seq. ↩

8. Vid. Epist. Honor., loc. jam cit. ↩

9. Vid. Epist. Soph., act. x Conc. vi ; col. 852 et seq. ↩

10. Vid. Epist. Sophr., act. viii, col. 741 ; et in exp. Macar., ibid., col 749. ↩

11. Epist. i Honor. ad Serg., act. xii ; col. 928 . ↩

12. Ibid., act. xii, col. 933 ; et act. xiii, col. 944, 945. ↩

13. Act. xvi, 4 . ↩

14. Sozom . , passim. ↩

15. Conc. vi, act. xviii ; Serm. acclam. ad Imper., col. 1053. ↩

16. Ep. ii Leon. ii, tom. VI Conc., vol. 1246. ↩