Caput XXVI. Actio falsi intentata synodalibus gestis, ac duabus Leonis II epistolis, temeraria et absurda ; repugnantibus omnibus scriptoribus Actisque publicis

Actio falsi intentata synodalibus gestis, ac duabus Leonis II epistolis, temeraria et absurda ; repugnantibus omnibus scriptoribus Actisque publicis.

Tot acta adulterari et corrumpi à Græcis potuisse, Bellarminus et Baronius.¹ aliique jactant : neque tantum hæc, sed alia multa, quæ ex his secuta sunt.

Hac enim synodi œcumenicæ semel prolata sententia, romani Pontifices non jam licere sibi putarunt Honorio parcere ; sed Synodi auctoritatem secutus Leo II, successor Agathonis, ad quem, [63] antecessore mortuo, Acta sextæ Synodi firmanda transmissa sunt, damnat Monothelitas et inter eos Honorium, qui hanc, inquit, apostolicam Sedem, non apostolicæ traditionis doctrina lustravit, sed profana proditione immaculatam fidem subvertere conatus est.² » Quam sane epistolam bene latinam habemus, et ita nativis scriptam sententiis, ut vel ipso gustu Græcis intactum sentias.

Hinc Anastasius Bibliothecarius, qui ex scriniis apostolicæ Sedis romanorum Pontificum scripsit historiam, in Leone II hæc habet : « Hic suscepit sanctam sextam synodum, quæ per Dei providentiam nuper in regia urbe celebrata est, in qua condemnati sunt, Cyrus, Sergius, Honorius ac Pyrrhus.³ » Hæc ille, ab his temporibus haud multum remotus, ex scriniis scripsit : quæ si omnia falsa et adultera sunt, nihil est in omni antiquitate quod integrum esse constet.

Neque ita multo post, idem Leo II, data epistola, dilectissimis Fratribus universis, ecclesiarum Christi præsulibus per Hispaniam constitutis⁴ ; Acta sextæ synodi recipienda transmittit ad Hispanos, qui occidentali sub Agathone Synodo non adfuerant. De gestis autem sextæ synodi sic habet : « Qua in synodo, inquit, æterna damnatione mulctati sunt Theodorus, Cyrus, Sergius, Pyrrhus, Paulus, Petrus constantinopolitani, cum Honorio, qui flammam hæretici dogmatis, non, ut decuit apostolicam auctoritatem, incipientem extinxit, sed negligendo confovit. » Quæ nec nota Græcis, nedum falsata fuerint.

Quare sequens ætas, et septima synodus et octava, et synodi deinde omnes et omnes Pontifices Acta sextæ synodi, et condemnationem Honorii suscepere. Hanc iterat Tarasius Patriarcha constantinopolitanus, synodi septimæ tempore, ad Adrianum Papam I scribens⁵ : hanc septima et octava synodus, dum anteriorum synodorum, pro more, anathemata repetunt⁶ ; idque romanis Pontificibus nihil repugnantibus, imo ultro attinentibus. Nam ipse Adrianus II, nonnihil ab Honorii exemplo metuens Sedis [64] suæ auctoritati, damnatum quidem eum confitetur à sexta synodo, sed post mortem, sed propter hæresim, sed consentiente romano Pontifice.⁷ Hæc multis et sollicite exequitur, cæterum de falsitate nulla suspicio. Anastasius vero bibliothecarius, non modo in Leonis II vita scripsit, quæ statim memorata sunt ; sed etiam libris pro Honorio editis, cum eum vel maxime tuendum susciperet, immeritò quidem, sed à sexta synodo vere damnatum fatebatur⁸ : adeo nihil de fraude suboluit. Quin etiam extat in Diurno libro romanorum Pontificum ea, quam electi edere consueverant, fidei professio : ea in professione inter cæteros anathemate condemnatos Honorius recensetur . Quem Diurnum librum doctis viris visum pridem et agnitum, Petrus Garnerius vir doctissimus atque optimus, è Societate Jesu, theologiæ Professor, ex optimis manuscriptis vulgavit. Idem etiam in vetustis romanis Breviariis, usque ad nostrum sæculum, in sancti Leonis II vita legebatur.⁹ At enim Diurnum, ut possunt, premunt ; in Breviario romano hæc eraserunt. An ideo occultarunt ? Undique erumpit veritas ; tantoque hæc magis comparent, quanto studiosius eraduntur.

Quid ergo, tot romani Pontifices, tot synodi, adulteratis codicibus in errorem abrepti sunt ? Adeone pronum fuit tanta in re, toti Ecclesiæ ipsisque adeo romanis Pontificibus illudere ?

Atqui in eam rem vel maxime intentos fuisse constat : nam et Joannes IV Pontifex, Honorium, quoad poterat, excusabat ; et Martinum et Agathonem antecessori suo, occultius licet, patrocinatos esse, etiam adversarii volunt. Nullus interim falsitatem suspicatur : ac post mille annos primus Bellarminus flagitium detegit ; hunc sequitur Baronius. Qua tam digna ratione ? Nulla, nisi quod ad tuendam eam quam Romanis Pontificibus tribuunt infallibilitatem, illis falsata sexta Synodo, quoquo modo, opus erat.

Quod enim objiciunt hæc Acta falsa esse ideo, quia alioquin Patres inique, inconsulto ac præcipitanter de Honorio [65] statuissent¹⁰ ; quis non videat ad falsi actionem, quam lata sit janua, si hæc admittantur ?

Quid autem iniqui est in decreto synodali ? Nempe, inquiunt, Honorius non erat monothelita. Quid tum postea ? Quasi hæretici tantum, ac non etiam hæreticorum fautores defensoresque damnentur.

At Patres Honorium excusare potuissent¹¹ : debuissent quærere bonone animo, an malo scripserit : denique an non hæc qualiacumque recantarit.

Quid autem ? An ut illi parcerent, ejus epistolas intactas relinquerent, quarum auctoritate novas subinde fraudes hæretici molirentur ? Nempe Patres sextæ synodi tenebant epistolas toto Oriente vulgatas, quibus se hæretici maxime tuerentur : videbant rectam fidem, una cum errore proscriptam ; de palinodiâ autem quid cogitarent, de qua nihil audierant ; nihil ad provincias commeaverat : nihil Romani etiam memorabant ; et erat quod adhuc de Honorio quæreretur.

Nempe sexti concilii Patres, Bellarmini ac Baronii more, in Honorii epistolis reconditos sensus quærerent : faventem Sergio, ac veritati per Sophronium prædicatæ obstrepentem, exquisitis distinctiunculis excusarent : si infallibilem cogitassent.

Jam ut strictius de falsitate agamus, Græcos hujus auctores esse volunt ; scilicet, ut tot inter à synodo damnatos patriarchas suos, vel unum Papam cernerent, id fuisse solatio ; atque hujus rei gratia, non tantum eos, qui in Oriente erant, sed omnes quotquot per orbem vulgati, libros corrupere, atque Honorii infarsere nomen. Hæc quidem probari, non autem jactari oportebat. Sed esto ; admittamus fabulam. Leonis II duas epistolas latine conscriptas totoque Occidente vulgatas, quis confinxit Græcus ? quis Honorii nomen inseruit ? quis ad hoc flagitium perpetrandum, Italiam atque Hispaniam ex ultima Græcia penetravit ? An Latini quoque ad eam falsitatem cum Græcis consensere ? Ludibria quidem, non responsa ista sunt : prorsusque conclamata causa est, quam talibus figmentis defensam oporteat. An forte Leo II ipse deceptus est, falsaque ad eum synodi [66] sextæ Acta perlata sunt ; neque à Legatis didicit quid rerum in tanta synodo super Honorii nomine gestum esset ? Quis insula commenta, ac male cohærentem fabulam ferre possit ?

Jam rogo faisane omnia in sexta synodo, quæ de Honorio memorantur ; neque Maracius Antiochenus Monothelitarum princeps, patrocinantem sibi jactavit Honorium actione viii ; neque Honorii lectæ sunt epistolæ actione xii et xiii ; neque de his quæsitum aut judicatum quidquam, actione xiii et xviii. Cui autem falsario adversus œcumenicam synodum in totius orbis conspectu tanta licuere ? Si autem Honorii epistolæ, vere ab hæreticis laudatæ in sancta synodo vere lectæ, vere examinatae sunt et in gesta relatæ, quid egisse finges synodum ? Tacuisse, neque quidquam decrevisse post tantos apparatus ? Absurdum. Probavisse ? Absurdius. Quis enim id unquam somniavit ? Condemnavit ergo eas synodus, neque ullum effugium est.

Vide autem adultera manus quid potuisse visa sit Baronio. Nempe si ei credimus,¹² Theodorus ille Constantinopolitanus in sexta synodo est condemnatus, cum hujus in Actis synodi nulla sit mentio. Damnatione Honorii oppleta omnis pagina est : at Daremus eum condemnatum negat. Theodorus ille et contra se gesta erasit, et contra Honorium gesta inseruit : quidquid libuit, sustulit ; quidquid libuit, infarsit : Leonis quoque II credo corrupit epistolas : omnia successere ; fraudis vestigium nullum. Et quidem Baronius tanquam scelere deprehenso, annum falsationis assignat eum, qui post synodum consequatur¹³ : pertractum in sceleris consortium Imperatorem ipsum, catholicum licet, ut synodum, se auctore ac defensore gestam, ipse corruperit . Idem Baronius (mirum) de falsanda synodo ad Imperatorem habitam artificis orationem refert integram, quæ duas impleat paginas : quasi Theodorus res in tantæ synodis luce gestas, recente memoria, post annum vix expletum, obstupefactis Patribus et Legatis atque emortuo orbe, æterno silentio sepelire se posse confideret ? Hæc Baronius : quo teste, quo indice ? Nullo : nisi quòd non aliis suffulta machinis, concepta sententia stare possit. Grave quidem nobis est, hæc de Baronio, viro maximo, [67] memorare ; sed potior veritas : atque Annales Ecclesiasticos, tantum opus, ab ipso auctore, dum partium studiis abripitur, his figmentis dehonestatos esse nemo non doleat. Neque nos hæc primi memoramus : alii viri doctissimi præiverunt, ac nuperrime Christianus Lupus¹⁴ totam falsi suspicionem tot argumentis elisit, ut nullus dubitationi supersit locus. Verum alibi memorata¹⁵ hic praetermittimus.

At enim ex synodo sexta constat corruptam fuisse à Monothelitis synodum quintam et Acta Vigilii et Patrum libros.¹⁶ Factum : at constat etiam falsitatem statim fuisse convictam ; Patresque orthodoxos adversus impostores omnino vigilasse. At post tantam falsitatem, quantam comminisceris, novem sæcula dormierunt.

Quid autem Bellarmino prodest,¹⁷ Leonis Magni epistolas et alia multa à Græcis quibusdam fuisse corrupta, cum ea Acta ad nos haud minus integra pervenerint ? Aliud enim est à Græcis quibusdam , codices aliquot ; aliud, omnes codices, quotquot per orbem terrarum erant, communi consensu fuisse corruptos. At enim, inquit ille, teste Gregorio, « Latinorum codices veraciores sunt quam Græcorum : quoniam Romani, sicut non acumina, ita nec imposturas habent.¹⁸ » Esto : quid tandem respondebunt, cum ad latinos codices provocabimus ? Nempe in latinis codicibus, latinas Leonis II epistolas legimus, quæ Græcis quoque codicibus fidem præstent. Tantine igitur est , non errasse Honorium, ut ea gratia Latinorum æque ac Græcorum etiam fidem suspectam habeamus ?

Cæterum vir doctissimus ac religiosissimus Franciscus Combefis, è Prædicatorum Ordine, sacræ theologiæ professor, cum omnia Baronii argumenta invictis argumentis confutavit,¹⁹ tum vero ea gesta protulit, quæ si Baronio videre contigisset, haud equidem puto hanc falsi actionem tanta confidentia suscepturum fuisse.

Is igitur edidit Agathonis diaconi orationem scriptam triginta [68] fere annis post sextam synodum, Philippici Bardanis tyranni temporibus : cujus actionis hoc initium est : « Peccator ego, et omnium minimus Agatho, indignus diaconus ac sanctissimæ hujus magnæ ecclesiæ scriniorum custos, venerabilisque patriarchalis secreti protonotarius, et secundus cancellarius, ante duos et triginta plus minus annos juvenili adhuc ætate Lectorum ordini accensus ac inutilis notarius agens, sanctæ huic et universali sextæ synodo operam commodavi, universa in ea mota quæsitaque ordine assectatus... Omnes porro tomos Actorum præfatæ synodi mundo codice propria ipse manu, ecclesiasticis litteris²⁰ consignavi, qui et sub signaculis, una cum fidei definitione, quam sancta eadem synodus palam edidisset, Patrum subscriptione munita, in imperatoris palatio fuerunt repositi ac tuto servati : quin et quinque patriarchalibus sedibus tradita, definitionis ejusdem, eadem Patrum subscriptione munita exemplaria, eodem conscripsi modo, jubente piæ recordationis imperatore Constantino ac si fieri præcipiente ; quo fidei orthodoxæ sinceritas atque veritas nullis pateret insidiis.²¹ »

Cum postea memorasset, quid Philippicus Bardanes tyrannus pro Monothelitis molitus esset, addit : nec voluisse eum ingredi regiam, quoad sextæ synodi imago inde dejecta est ; subditque : « Id, inquit, sua auctoritate decernens, ut Sergii Honoriique, ac cæterorum pariter ab eadem sancta œcumenica synodo ejectorum, ac anathemati subiectorum nomina, in sacra sanctissimarum Ecclesiarum dyptica, præconio publico rursus referrentur, eorumque per loca imagines restituerentur.²² »

En pro Honorio quid hæretici faciant, quid catholici attestentur : en qui acta conscripserit testis adducitur. Quid plura desideramus ? An adhuc Græcos omnes, etiam pios et orthodoxos, et sextæ synodi studiosissimos, sextæ synodi falsatæ argui placet ? Nimium profecto hæc prava sunt ; sed tamen audiamus in quo Bellarminus et Baronius vim faciant. [69]

Footnotes

1. Vid. Bell. et Bar . , loc. cit., cap. xxiii. ↩

2. Ep. Leo. II ad Const. Imp. ; tom. VI Conc., col. 1117. ↩

3. Vit. Leon. II, per Anast., ibid., col. 1242. ↩

4. Epist. ii Leo I ad Hisp., ibid., col . 1246, 1247. ↩

5. Conc. Nic. ii, gen. vii, act . iii, tom. VII, col. 167. ↩

6. Ibid., act. vii, in defin., col. 535 ; et Conc. C. P. iv, gener. viii, in defin., tom. VIII, col. 1147. ↩

7. Conc. viii, act. vii, tom. VIII, col. 1091. ↩

8. Ep. Anast. Bibliot. ad Joan. Diac. ; tom. XII Bibl. Pat., p. 833. ↩

9. Vid. Brev. Rom. ante recog. Pii V et Clem. VIII, die xxviii junii. ↩

10. Baron., an. 681, tom. VIII. ↩

11. Ibid., p. 550. ↩

12. Baron., an. 681, tom. VIII, 551, 552. ↩

13. Ibid., an. 682, p. 665, 668. ↩

14. Christ. Lup., Diss. in vi syn. , c. vi, tom. II, p. 858. ↩

15. Vid. Diss. præv., n. lvi. ↩

16. Vid Baron., an. 681 ; et Conc. vi, act. viii, col. 753 ; et act. xii , col. 917. ↩

17. Bell. de R. P., lib. IV, c. xi. ↩

18. Greg. Mag., lib. VI, Epist. xiv, ad Nars. Comit., tom. II, col. 803. ↩

19. Vid. Hist. Monoth. P. Comb., edit. Paris, 1648, sub hoc tit. Auctuarium Bibl. Patrum , tom. II. ↩

20. Hic Agatho significare videtur scriptionis genua quoddam, elegantius et nitidius illo, quo in actis vulgaribus uti solebant desertores. ( Edit. Leroy.) ↩

21. Vid. Hist. Monoth. P. Comb., edit. Paris, 1648, sub hoc tit. Auctuarium Bibl. Patrum , tom. II, p. 199. ↩

22. Ibid., p. 203. ↩