Caput XXXIX. Lateranensis synodus sub Julio II : ex ea conciliorum necessitas et auctoritas

Lateranensis synodus sub Julio II : ex ea conciliorum necessitas et auctoritas.

Sequuntur concilia quatuor, Pisanum, Constantiense, Basileense, Florentinum ; in quibus eam quam tuemur sententiam, non modo ex antiqua traditione susceptam, sed etiam expresse judicatam fuisse salis ostendimus,¹ ut jam ne verbum quidem hic addere libeat.

De concilio Lateranensi sub Julio II et Leone X multa jam diximus,² quibus hoc etiam addi placet.

Primum quidem ad reformandam ecclesiasticam disciplinam, adeo visam esse necessariam concilii generalis auctoritatem, ut cardinales Julium II ad illud, post biennium à creatione sua, celebrandum juramento adigerent. [99]

Et ille quidem quominus id faceret, legitimo impedimento teneri se causabatur.³ At Maximilianus imperator et Ludovicus XII Francorum rex, qui cum eo bellum gererent, quosdam cardinales instigarunt, qui quidem fœdis ludificationibus irrideri christianum orbem quæsti, concilium indixerunt ; Pisis inchoarunt ; paucissimis cum episcopis pulsi fatigatique omnibus locis, ac Maximiliano ad pontificias partes transeunte, laceram ac miserabilem synodum Lugdunum transtulerunt ; atque improspero eventu agitarunt ; quo tempore Julius II concilium Lateranense convocavit, « ad Ecclesiæ exaltationem, unitatem et reformationem, schismatum vero et hæresum totalem extirpationem⁴ : » invitavitque omnes ut ad tam laudabile ac necessarium opus accederent. Itaque concilio convocato, viri tota Italia celeberrimi coram ipso Julio orationes habuere, quibus conciliorum generalium utilitatem ac necessitatem mirifice commendarent.

Ægidius Viterbiensis Augustiniani ordinis generalis, in ipsis concilii initiis dicturum se profitetur « de synodo, et quam Ecclesiæ commoda semper sit, et quam nostris temporibus necessaria : » tum mira eloquentia prædicat : « Sancti Spiritus lucem synodis omissis extingui, habitis accendi et recuperari. » Mox : « Absque fide Deo placere non possumus, atqui sine synodis stare non potest fides, absque synodis igitur salvi esse non possumus.⁵ » Falsum et nimium, si, absque synodis et consensione Ecclesiæ, fides valeat. Addit exempla, cum tribus maximis coortis hæresibus, quæ tres rerum credendarum radices evellere conarentur : Nulla, inquit, effugiendi, nulla evadendi inventa est via, nisi Nicæna synodus. Deinde : « Jam de fide dixi, quæ utique nulla esset, si synodi institutio non fuisset.⁶ » Tum illud ; « Per synodos, inquit, redit ad mortales Deus. Nam si dixerat : Ubi duo vel tres meo nomine convenerint, ad eos venio interque eos sum, quanto huc lubentiùs se conferet, quo non duo tantum vel tres, sed tot Ecclesiæ capita proficiscuntur⁷ ! » Denique moribus in deterrima quæque prolapsis, tot infaustos eventus ipsamque ravennatem cladem voces esse « monentis Dei, ac præcipientis ut, inquit, ad Pontificem [100] sermone converso, synodum habeas, ut Ecclesiam emendes, etc. ; ut denique post tot mala, tot incommoda totque calamitates, Principem Christum audias, Petro posterisque synodum ostendentem, ut unicam omnium malorum medicinam, singularem periclitantis naviculae portum, solam reipublicæ confirmandæ rationem.

Cæteri qui in eadem synodo perorarunt, dispari eloquentia, eodem fere sensu, concilia necessaria demonstrarunt. Alexius episcopus Melphitanus : « De rebus ponderosis et dubiis summum caput (Romanus scilicet Pontifex), ut communis omnium magister et doctor, consulebatur : quo fiebat, ut si quando hæresis vel alia res gravis et perniciosi exempli alicubi oriretur, præsertim quæ religionem et publice leges offenderet, ad illam è vestigio reprimendam Patres undique, præcipue tamen probatissimi, eruditissimi ac integerrimi quique accersebantur, et ad locum tempusque aptum à capite deiectum, et ab ipsis approbatum conveniebant⁸ : » adeo etiam in loco designando Patrum approbationem requirebat. In quo autem vis esset exponit his verbis : « Omnia simul prospicientes et singula sedulo scrutantes et ponderantes, ut quæ ad omnes pertinerent ab omnibus reciperentur vel eliminarentur. » Hac igitur ratione, hac consentientis Ecclesiæ auctoritate extinctas hæreses, canones conditos, « quibus non minor fides et auctoritas, quam ipsis Evangeliis attributa est ; et quorum si quæ à nobis ratio curavè haberetur, ad has sordes fœditatemque morum, ad quas per eorum contemptum et conciliorum intermissionem devenimus, non utique deventum fuisset. »

Unus Cajetanus ita peroravit, ut nihil de conciliorum necessitate diceret⁹ ; quippe qui unus, ut videtur, in una Romani Pontificis potestate et fidem et mores et omnia collocaret. [101]

Footnotes

1. Sup., lib. V et VI. ↩

2. Ibid., lib. VI, c. xviii. ↩

3. Bull. Jul. II, convoc. Conc. later., sess. i, tom. XIV, col. 33. ↩

4. Ibid., col. 38. ↩

5. Ibid ., col. 20, 21. ↩

6. Ibid., col. 22, 23, 24. ↩

7. Ibid., col. 26. ↩

8. Conc. Later., sess. iii, col. 87. ↩

9. Vid. Orat. Caj. , ibid., sess. ii, col. 68 et seq. ↩