Caput XXXVII. Idem ex Græcorum in Basileensi et Florentina synodis doctrina Eugeniique Papæ ac Latinorum consensu ostenditur

Idem ex Græcorum in Basileensi et Florentina synodis doctrina Eugeniique Papæ ac Latinorum consensu ostenditur.

Libet hic reminisci ea, quæ de Græcorum sententia ex Actis Basileensibus et Florentinis ostendimus : « Non posse unionem fieri, nisi in synodo universali, in qua occidentalis orientalisque ecclesia conveniant, Ecclesiam in unum congregatam de rebus dubiis judicare, communi consensu sententiam ferre, communiter hæc agi, et quæ communia sunt communi consensu terminari oportere, plurimorum sententiam prævalere, sanctam Ecclesiam in sacris dogmatibus nullo modo posse errare communi quidem ac synodica consideratione utentem.¹ »

Hæc Græci profitentur, quæ usque adeo ipsi Eugenio IV prolata erant, ut hæc ad Græcos loqueretur ; « Proferatur libere veritas per sacramentum, et quod pluribus videbitur, hoc amplectamur et nos et vos.² » Quæ neque Græci, neque Eugenius dicerent, si Papam vel solum infallibili judicio quæstiones definiri, jam inde à lugdunensis concilii tempore constitisset.

Quid hic adversarii respondebunt ? An Græcos fidem Lugduni professos, tribuisse Papæ, vel soli, infallibile judicium : Florentiæ congregatos ab ea sententia recessisse : aut ab eis plura Lugduni quam Florentiæ fuisse postulata ? Quo quid absurdius ?

Quid quod constantiensia decreta, quæ tuemur, in concilio florentino confirmata fuisse ostendimus³ ? Revolvantur ea quæ de Decretali Moyses, in eo concilio comprobata, deque decreto unionis ibidem condito, suo loco dicta sunt : et quandoquidem florentini concilii mentio semel incidit, attexamus ea quæ ad illud spectant. Etsi enim nondum huc nos temporum series, rerum tamen ratio nexusque deducit. In ea ergo synodo Georgius Scholarius, vir doctissimus atque unus Græcorum omnium ad [94] pacem propensissimus, ad eam assectandam, suos ita adhortatur : « Si effeceritis ut vere œcumenica synodus habeatur, ex quo etiam fiet, ut firma sint quæ à vobis fuerint decreta, nemo quidquam de rebus definitis in dubium vocans, fieri unquam auctor schismatis voluerit, et Ecclesiam sciens id animadversuram, et pœnas ab œcumenica synodo constitutas reformidans, toto terrarum orbe idem sentiente.⁴ » Et alia oratione ad eosdem habita, dura adhuc de pace ageretur ait, peracta œcumenica synodo, fore omnino ut qui sapiant hæc dicant dissidentibus : « Omnis christianorum Ecclesia de rebus antea controversis consentit, et præter vos, hujus œcumenicæ synodi decreta omnes honorant, existimantes impossibile illam errasse. » Ac paulo post : « Universam vero simul errare Ecclesiam et veritatis lumine defici impossibile est.⁵ » En in quo rerum robur et invictam firmitudinem collocarent, in Ecclesia nempe catholica et ejus concilio œcumenico, non profecto in solo romano Pontifice : quos talia sentientes Eugenius IV et Latini suscipiunt.

At enim objiciunt duos viros præstantissimos in eadem synodo disserentes, Rhodium archiepiscopum et Iulianum cardinalem. Et Rhodius quidem pro additamento ; Filioque, certans ait : « Latinorum Patres id multa cum reverentia suscepisse, quod explanavit romana Ecclesia... Sedem Petri solam esse in qua potestas sit explicandi fidem :... ab hac ipsa Ecclesia cujus est explicare omnes fidei veritates, susceptam esse hanc (de Spiritus sancti processione) veritatem.⁶ » Quæ omnia eo pertinent, ut Sedi apostolicæ id incumbat officii, neque sine ejus auctoritate fidei veritates definiri possint. Quod tamen officium, si sola præstare posset, seclusa Ecclesiæ catholicæ consensione et auctoritate, non erat cur Eugenius florentinam synodum convocaret, in eaque testaretur valituram eam fidem, ipso etiam præsente, quæ frequentis synodi sententia ac testimonio vinceret.

Quod autem etiam Iulianum cardinalem objiciunt, hinc factum quod Binianæ editionis interpretationem secuti pessimam,⁷ [95] græca non consuluerint. At si sequamur eam, quam in editione romana ex Græcis expressam habemus interpretationem, quid erit quod objiciant ? Nempe hæc Juliani verba sunt : « Suborta fidei quæstione, romanum Pontificem debere ac teneri eam declarare. » Quis enim hoc nesciat ? « Si error emerserit, Papæ necessitatem incumbere docendi populos catholicam veritatem. » Quis non amplectatur ? « Illo docente, omnes synodos et Ecclesiam universam debere hujusmodi veritatem sequi : » veritatem certe, quam in ejus definitionibus recognoscant, ut in Leonis Magni epistola factum vidimus . Quo quid est certius ? Summa ergo doctrinæ, quam Julianus tradidit, hæc est : officium esse romani Pontificis docere veritatem ; conciliorum officium, eo maxime præeunte ; veritatem sequi, eumque in Ecclesia consuetum esse ordinem docendae veritatis ; quod et Parisienses ubique, et Ecclesia gallicana maxime prædicant.⁸

Nihil agit, inquies, si ad tantum velit. Imo vero id agit, ut constet Latinos nihil novi molitos, qui romanum Pontificem rite officio functum, ac de Spiritus sancti processione vera et antiquitus tradita prædicantem, pro ecclesiastico more, auctorem secuti sint . Quid si officio non fungatur, nec veritatem doceat ? Etiamne aberrantem sequi tenerentur ? Id fieri nequit, inquies ? Jam id tu quidem dicis, non ipse Julianus.

At enim Julianus, inquis, sancti Agathonis verba refert asserentis, omnes synodos ( romanorum Pontificum) doctrinam secutas.⁹ Indiscussamne, an examinatam, et facta demum discussione firmatam ? Examinatam certe, ut vidimus ; atque hinc in ipsa sexta synodo, susceptum Agathonem, damnatum Honorium.¹⁰ Quæ si ab Juliano contempta aut ignorata fingis, id sane efficis, ut ne audiendus quidem esse videatur.

Meminerimus sane Julianum cardinalem esse eum, quo præside, constantienses canones Basileæ toties innoventur ; qui eorum auctoritate Eugenium perpulerit ad revocandam basileensis synodi dissolutionem ; qui proinde crederet ac vehementissime assereret, [96] Papam etiam in fidei causis subesse concilio : non ergo per se infallibilem. Atque à posterioribus quidem Basileensibus gestis post translationem, ab anterioribus vero, ipso auctore, gestis recessisse unquam, non ipse ; non ullus alius testis memoravit

Atque ut jam omittamus doctissimum quidem, sed tamen unum hominem Julianum, non aliter sensit græcorum ac latinorum Patrum multitudo, à quibus quippe vidimus, definiendas catholicæ veritatis auctoritatem et vim in communi deliberatione et consensione collocatam.

Et Marcus quidem Ephesius, aliique in synodo Florentina ineundæ initæque pacis inimici, de Papa quidem multa, illud vero nunquam objecerunt, quod cum infallibilem conciliisque omnibus superiorem fecissent, aut in ipso solo vim omnem reponerent ; adeo hæc nemo cogitabat.

Ergo fixum illud, Græcorum Latinorumque, simulque Lugdunensis atque Florentini concilii collatis sententiis, à Papa veritatem defendi, et quæstiones definiri oportere, præ cæteris quidem, ut est in Lugdunensi concilio positum, ita ut ipse præeat, etiam in conciliis œcumenicis : cæterum stare omnia invicto robore, si Patrum condecernentium et conjudicantium consensus accesserit. Quo et gallicana Ecclesia et omnis nostra disputatio collimavit.

Footnotes

1. Sup., lib. VI, cap. v et seq. conc. Basil., sess xxiv, n. ii ; tom. xii, col. 567 et seq. Conc. Flor., sess. xxv, tom. XIII, col. 382 et seq. Aug. Patr. Hist., ibid., cap. lv et seq., col. 1542 et seq. ↩

2. Ibid., c. xi. Conc. Flor., sess. xxv, col. 387. ↩

3. Sup., ibid., cap. ix et x. ↩

4. Georgii Scholar. orat. i, in app. conc. Florent., tom. XIII. col. 575. ↩

5. Ibid., orat. ii, col. 614, 615. ↩

6. Conc. Florent., sess. vii, ibid., col. 128, 129. ↩

7. Hunc locum, quanta potui diligentia contuli in utraque editione, neque apicem unum immutatum vidi, (Edit. Leroy.) ↩

8. Conc. Florent., sess. vii ; in edit. Rom., tom . IV, p. 372, 373 ; in edit. Bin. Paris., 1636, tom. VIII, p. 622, 623 ; in edit. Lab., tom, XIII, col . 130. ↩

9. Vid. ibid., et Epist. Agath. in Conc. vi, act. iv, tom. VI, col. 636. ↩

10. Vid. sup., cap. xxi et seq. ; Diss. præv., n. liv et seq. ↩