Caput XLIV. Joannis XXII Extravagant Cum inter nonnullos ; ea Decretalis Exiit, doctrinam de Christi et apostolorum paupertate hæreseos damnat : à Romanis Pontificibus erronea d…
Joannis XXII Extravagant Cum inter nonnullos ; ea Decretalis Exiit, doctrinam de Christi et apostolorum paupertate hæreseos damnat : à Romanis Pontificibus erronea definiri posse demonstrat ; Franciscani appellantes in materia fidei à Papa ad concilium, ejus rei gratia nullam censuram ferunt.
Supererat illud à Fratribus prædicatum, à Nicolao III approbatum in Christo et apostolis per simplicem usum facti, altissimæ, ut putabant, paupertatis exemplum. Id Joannes XXII omnino subruit, edita Extravagante Cum inter nonnullos, anno pontificatus nono, Christi 1325, qua propositiones duas examinat : alteram, « quod Christus et apostoli in speciali non habuerint aliqua, nec in communi ; » alteram, « quod in iis, quæ ipsos habuisse Scriptura testatur, nequaquam in ipsis jus utendi competierit.1 » [252] Has rite examinâtes, erroneas et hæreticas judicavit, hanc vero postremam, doctrinæ catholicæ eo maxime inimicam, quod Redemptori tribuat usum et gesta non justa : usum scilicet, sine jure utendi, ut erat expositum superiore Decretali Ad conditorem.
At Minores id gravissime tulere. Itaque ioanni XXII Nicolai Decretalem objiciunt : illum etiam aperte hæreticum inclamant, quod illa, quæ « per clavem scientiæ in fide ac moribus, à summis Pontificibus semel definita sunt, eorum successoribus revocare non licet in dubium.2 » Hos ut motus compesceret Joannes XXII aliam eodem anno edidit Extravagantem Quia quorumdam ; qua quidem Nicolaum excusat, ut potest, negatque aut ab ipso, aut ab aliis prædecessoribus definita, quæ Fratres tanto studio de facti usu simplice asserebant : ac si vel maxime definissent, « constitutiones illas fore invalidas, erroneas et infirmas, » Neque vero, quod nunc somniant, id per impossibile dixit, aut omnino negavit evenire posse, ut à Romano Pontifice talia definiantur ; sed duntaxat hæc scribit : « Quod usura talem non justum conditor canonis Fratribus intellexit reservare, probabile non videtur. » Profecto non putat rem esse impossibilem, qui id causatur tantum, probabilem non videri.
Et quidem Joannes ad Nicolaum excusandum hæc scripsit : « Non apparet ipsum dixisse, sustentationem Christi et apostolorum ejus in solo et nudo simplici consistere usu facti. » Verum id nihil est ; nam etiamsi verum esset concessisse Nicolaum Christo et apostolis non modo usum facti simplicem, sed etiam aliquando ipsum jus utendi ; tamen asserebat interim, usum illum simplicem, non modo esse justum, sed etiam perfectum, et in Christo præluxisse, atque ex ejus exemplo ad fratres propagatum ; cum Joannes usum illum, et injustum esse universim definiret, et in Christo admittere hæreticum judicaret.
Quam profecto sententiam, Decretali Quia quorumdam, luculentissime confirmavit.3 Ibi enim docuit, illam expropriationem, quam in usu facti simplice absque jure collocabant, neque a Christo observatam , neque apostolis impositam, neque sub voto [253] ab ipsis fuisse receptam. Id enim in evangelica historia non fuisse traditum ; atque hæc Christo tribuere, cum per se justa non sint, hæreticam, damnatam, blasphemam, pestiferam esse doctrinam. Ergo satis constat Nicolaum, edita Decretali, ut perfecta laudasse, ac præscripsisse Fratribus, quæ Joannes XXII injusta ; de Christo dixisse, quæ idem Pontifex, non modo nova et in Scripturis inaudita, sed etiam blasphema atque hæretica declararit.
Quæ cum ita sint, omnes, credo, intellexerunt, id egisse Joannem, ut Nicolai Decretalem tanto apparatu conditam, tanta auctoritate promulgatam, honestissime quidem ac modestissime quoad fieri posset, sed tamen efficacissime hac in parte subrueret.
Huc accedit Michaëlem Cæsenatem fratrum Minorum generalem, ejusque socios, à tribus Joannis Decretalibus, conceptis verbis, ad sanctam Romanam Ecclesiam, et ad generale concilium universalis Ecclesiæ publice et solemniter appellasse, et appellationem Joanni transmisisse. Id et testantur acta,4 et Rainaldus confitetur5 neque adversarii negant, has duas Decretales, Cum inter nonnullos, et Quia quorumdam, quibus duæ propositiones declarantur hæreticæ, ad fidei definitionem omnino pertinere. Jam vero doceant, Minores, qui ab eis appellarint, qui professi sint Papam de fide pronuntiantem errare potuisse, eo certe nomine à Joanne fuisse damnatos. Nihil reperient tot inter apostolicas litteras, quibus eos coercuit ; cum nihil prætermiserit, quo impudentissimos atque ineptissimos sycophantas argueret.
Footnotes
Chapter 331 of 396