Caput primum

Adhortatio ad sapientiam : ejus dignitas : cum Dei timore conjungitur.

VERSIO VULGATA.

1. Omnis sapientia a Domino Deo est, et cum illo fuit semper, et est ante ævum.

2. Arenam maris, et pluviæ guttas, et dies sæculi quis dinumeravit ? Altitudinem cœli, et latitudinem terræ, et profundum abyssi quis dimensus est ?

3. Sapientiam Dei præcedentem omnia quis investigavit ?

4. Prior omnium creata est sapientia, et intellectus prudentiæ ab ævo.

5. Fons sapientiæ verbum Dei in excelsis : et ingressus illius mandata æterna.

6. Radix sapientiæ cui revelata est, et astutias illius quis agnovit ?

7. Disciplina sapientiæ cui revelata est et manifestata ? et multiplicationem ingressus illius quis intellexit ?

8. Unus est altissimus Creator omnipotens, et Rex potens, et metuendus nimis, sedens super thronum illius et dominans Deus.

9. Ipse creavit illam in Spiritu SIXTINA VERSIO.

Omnis sapientia a Domino est, et cum illo est in ævum.

Arenam maris et pluviæ guttas, et dies sæculi quis dinumerabit ? Altitudinem cœli et latitudinem terræ, et abyssum,

Et sapientiam quis investigabit ?

Prior omnium creata est sapientia, et intellectus prudentiæ ab ævo.

Radix sapientiæ, cui revelata est ? et astutias illius quis agnovit ?

Unus est sapiens metuendus nimis, sedens super thronum suum.

Dominus ipse creavit eam, et 1. Ante ævum : ante omnia sæcula : Græc. in ævum, in æternum.

2, 3. Altitudinem cœli... sapientiam Dei : Græc. Altitudinem cœli, et latitudinem terræ, et abyssum, et sapientiam quis investigabit ? hoc est, sapientia tam est impenetrabilis, quam ista tria.

4. Creata est : ἔ κτισται, genita est, constituta est, ordinata est, et omnibus Dei operibus praeposita est sapientia ; hæc enim omnia, græca vox sonat, ut notant Athanasius, Eusebius, et alii passim. Veritas autem hebraica in Proverbiis, unde ista deducta sunt, clare habet generationem, ut notavimus, Prov., viii, 22, sive, creata est in hominum cordibus, et effusa super omnia opera Dei : infra, 10.

5. Verbum Dei : verbum illud, illa Sapientia apud Deum, origo est sapientiæ in nos derivatæ. Ingressus illius : viæ : consilia : opera. Deest in multis codicibus græcis.

6. Astutias illius : varia et arcana consilia.

7. Unus est : addit Græc. sapiens. Super thronum illius : Græc. suum.

8. In Spiritu sancto : per creatorem illum spiritum, quo mundum cor, veraque [58]

sancto, et vidit, et dinumeravit, et mensus est.

10. Et effudit illam super omnia opera sua, et super omnem carnem secundum datum suum, et præbuit illam diligentibus se.

11. Timor Domini gloria, et gloriatio, et lætitia, et corona exultationis.

12. Timor Domini delectabit cor, et dabit lætitiam, et gaudium, et longitudinem dierum.

13. Timenti Dominum bene erit in extremis, et in die defunctionis suæ benedicetur.

14. Dilectio Dei honorabilis sapientia.

15. Quibus autem apparuerit in visu, diligunt eam in visione, et in agnitione magnalium suorum.

16. Initium sapientiæ, timor Domini, et cum fidelibus in vulva concreatus est, cum electis feminis graditur, et cum justis et fidelibus agnoscitur.

17. Timor Domini, scientiæ religiositas.

18. Religiositas custodiet et justificabit cor : jucunditatem atque gaudium dabit.

19. Timenti Dominum bene erit, et in diebus consummationis illius benedicetur. vidit, et dinumeravit eam,

Et effudit illam super omnia opera sua, cum omni carne secundum datum suum et præbuit illam diligentibus se.

Timor Domini, gloria, et gloriatio, et lætitia, et corona exultationis.

Timor Domini delectabit cor, et dabit lætitiam et gaudium, et longitudinem dierum.

Timenti Dominum bene erit in extremis, et in die defunctionis suæ inveniet gratiam.

Initium sapientiæ, timere Deum, et cum fidelibus in vulva concreatum est eis ; et cum hominibus fundamentum sæculi nidificavit, et cum semine eorum concredetur. sapientia creatur in nobis. Et dinumeravit : novit omnia, quæ Sapientia, numero, mensura, pondere disposuit. Sap., xi, 21.

10. Effudit illam : quod in omnibus Dei operibus ars opificis elucescat. Secundum datum suum : secundum voluntatem ac mensuram suam. I Cor., xii, 11 ; Ephes., iv, 7. Quisque habet quantum dederit.

11. In die defunctionis : mortis, cujus vocis alteram interpretationem habes 19.

12. Quibus apparuerit in visu : ut Salomoni, III Reg., iii, 3, diligunt eam : idem Salomon per somnum, sapientiam bonis omnibus anteponens, ejus magnifica dona suscepit. Ibid., 11 et seqq.

13. Cum electis fœminis : cujus loco Græc. Cum hominibus fundamentum sæculi (vitæ humanæ sustentaculum, virtutem ipsam scilicet) nidificavit : (quasi exclusis ovis peperit). Quibus ostendit, ab ipsa infantia insitam cum timore Domini sapientiam. [59]

14. Plenitudo sapientiæ est timere Deum, et plenitudo a fructibus illius.

15. Omnem domum illius implebit a generationibus, et receptacula a thesauris illius.

16. Corona sapientiæ, timor Domini, replens pacem, et salutis fructum :

17. Et vidit, et dinumeravit eam : utraque autem sunt dona Dei.

18. Scientiam, et intellectum prudentiæ sapientia compartietur : et gloriam tenentium se, exaltat.

19. Radix sapientiæ est timere Dominum : et rami illius longævi,

20. In thesauris sapientiæ intellectus, et scientiæ religiositas : execratio autem peccatoribus sapientia.

21. Timor Domini expellit peccatum.

22. Nam qui sine timore est, non poterit justificari : iracundia enim animositatis illius subversio illius est.

23. Usque in tempus sustinebit patiens : et postea redditio jucunditatis.

24. Bonus sensus usque in tempus abscondet verba illius, et labia multorum enarrabunt sensum illius.

25. In thesauris sapientiæ significatio disciplinæ : Plenitudo sapientiæ, timere Dominum : et inebriat eos de fructibus ejus.

Omnem domum illius implebit desideriis, et receptacula de generationibus ejus.

Corona sapientiæ, timor Domini, germinans pacem, et sanitatem incolumitatis : et vidit, et dinumeravit eam.

Scientiam, et cognitionem intellectus effudit, et gloriam tenentium ipsam exaltavit.

Radix sapientiæ est timere Dominum, et rami ejus longævitas.

Non poterit ira injusta justificari : impetus enim iræ ejus subversio est ejus.

Usque in tempus sustinebit patiens : et postea reddetur ei jucunditas.

Usque in tempus abscondet verba sua, et labia fidelium enarrabunt sensum ejus.

In thesauris sapientiæ, parabola scientiæ : execratio autem 20. Plenitudo a fructibus : ex fructibus.

21. Implebit a generationibus : implebit fructibus, sive proventibus. Præpositio redundat, ut in hac interpretatione passim : quod semel notandum : Græc. implebit desideriis, hoc est, cupitis bonis : receptacula : cellas, horrea.

22. Replens pacem : Græc. germinans. Salutis : sive incolumitatis : fructum.

23. Et vidit, et dinumeravit eam : pacem et incolumitatem suo numero ac mensura tribuit.

24. Compartietur : disperiet : Græc. effudit, impluit. Tenentium se : Græc. tenentium ipsam.

25. Rami illius longævi : Græc. longævitas, longitudo dierum.

26. Qui sine timore est. Vide Græc. Iracundia animositatis : Vide Græc.

27. Verba illius : Græc. sua ; de toto versu vide Græc. Sensus est : Hominis taciti atque ipso silentio venerandi, multi ultr6 sensa laudabunt ; quo fit, ut defensione sive excusatione non egeat.

28. Significatio disciplinæ : ex eo thesauro erumpunt sententiæ : sive ut habet Græc. parabola erudita. Vide 26, 27. [60]

29. Execratio autem peccatori, cultura Dei.

30. Fili, concupiscens sapientiam, conserva justitiam, et Deus præbebit illam tibi.

31. Sapientia enim et disciplina timor Domini, et quod beneplacitum est illi.

32. Fides et mansuetudo, et adimplebit thesauros illius.

33. Ne sis incredibilis timori Domini : et ne accesseris ad illum duplici corde.

34. Ne fueris hypocrita in conspectu hominum, et non scandalizeris in labiis tuis.

35. Attende in illis, ne forte cadas, et adducas animæ tuæ inhonorationem,

36. Et revelet Deus absconsa tua, et in medio synagogæ elidat te :

37. Quoniam accessisti maligne ad Dominum ; et cor tuum plenum est dolo et fallacia. peccatori, cultura Dei.

Concupisti sapientiam ? serva mandata ; et Dominus præbebit tibi eam.

Sapientia enim et disciplina, timor Domini, et quod beneplacitum est illi, fides et mansuetudo.

Non sis incredibilis timori Domini ; et ne accesseris ad eum duplici corde.

Ne fueris hypocrita in conspectu hominum ; et in labia tua intende.

Non exaltes te ipsum, ne cadas, et adducas animæ tuæ inhonorationem.

Et revelabit Dominus absconsa tua, et in medio synagogæ elidet te.

Quoniam non accessisti ad timorem Domini, et cor tuum plenum est dolo. 36. Incredibilis : incredulus.

37. Non scandalizeris : ne verbis tuis capiare. Vide Græc.

38. Revelet Deus absconsa tua : occulta flagitia tua. Jer., xiii ; Ezech., xxiii. In medio synagogæ : publice.