Caput XIV

Lingua, 1 ; bona conscientia, 2 ; avarus, invidus, stultus, sibique et aliis pessimus, 4, ad 22 ; quærenda sapientia, 22, ad finem.

VERSIO VULGATA.

1. Beatus vir, qui non est lapsus verbo ex ore suo, et non est stimulatus in tristitia delicti.

2. Felix, qui non habuit animi sui tristitiam, et non excidit a spe sua.

3. Viro cupido et tenaci sine ratione est substantia : et homini livido ad quid aurum ?

4. Qui acervat ex animo suo in- SIXTINA VERSIO.

Beatus vir, qui non est lapsus in ore suo, et non est stimulatus in tristitia delicti.

Beatus, quem non condemnavit animus suus, et qui non excidit a spe sua.

Viro minute rationes subducenti non est pulchra substantia : et homini livido ad quid pecuniæ ?

Qui acervat ex anima sua, aliis 1. Beatus vir : qui lingua non peccat, fere omnis peccati exsors : ut Jac., iii, 2. Stimulatus : compunctus peccati conscientia.

2. Felix : quem suus animus (sua conscientia) non cruciat.

3. Sine ratione : indecens. Livido : avaro, ut videtur, sibi omnia invidenti : ut infra, 6.

4. Ex animo suo : Græc. ex anima sua : ex victu suo, cui detrahit ad augendas opes. Injuste nihil ad rem, et Græc. deest. [96]

juste, aliis congregat, et in bonis illius alius luxuriabitur.

5. Qui sibi nequam est, cui alii bonus erit ? et non jucundabitur in bonis suis.

6. Qui sibi invidet, nihil est illo nequius : et hæc redditio est malitiæ illius :

7. Et si benefecerit, ignoranter et non volens facit : et in novissimo manifestat malitiam suam.

8. Nequam est oculus lividi : et avertens faciem suam, et despiciens animam suam.

9. Insatiabilis oculus cupidi in parte iniquitatis : non satiabitur, donec consumat arefaciens animam suam.

10. Oculus malus ad mala : et non satiabitur pane, sed indigens et in tristitia erit super mensam suam.

11. Fili, si habes, benefac tecum : et Deo dignas oblationes offer.

12. Memor esto quoniam mors non tardat, et testamentum inferorum quia demonstratum est tibi. Testamentum enim hujus mundi : Morte morietur.

13. Ante mortem benefac amico tuo, et secundum vires tuas exporrigens da pauperi.

14. Non defrauderis a die bono : congregat ; et in bonis illius alii luxuriabuntur.

Qui sibi nequam est, cui bonus erit ? et non jucundabitur in pecuniis suis.

Qui sibi invidet, nihil est illo nequius ; et hoc est redditio malitiæ illius :

Et si benefaciat, in oblivione facit, et in novissimis manifestat malitiam suam.

Nequam est invidens oculo, avertens faciem, et despiciens animas.

Cupidi oculus non satiabitur parte : et injustitia mala arefacit animam.

Oculus malus invidus in pane, et egenus super mensam suam.

Fili, sicut habes, benefac tecum : et Domino dignas oblationes offer.

Memor esto, quoniam mors non tardat ; et testamentum inferorum non est demonstratum tibi.

Ante mortem benefac amico, et secundum vires tuas porrigens da ei.

Non defraudes a die bono : et 7. In novissimo : facile ad ingenium redit.

8. Nequam est : perversus, iniquus, oculus lividi : cujuslibet, aut etiam, avari sibi et aliis invidentis, ex vers. 6, 7. Notum illud : An oculus tuus nequam est, etc. Matth., xx, 15. Despiciens animam : Græc. animas : non suam tantum animam' sed totum humanum genus vilifacit. Totus versus in Græc. planior et brevior.

9. In parte : portione : nunquam sorte sua contentus : ideo partem iniquitatis, sive iniquam vocat : quod tamen Græc. deest. Arefaciens animam : curis confidens.

10. Non satiabitur pane : sibi ipsi invidet. Vide Græc.

11. Testamentum inferorum : lex sepulcri : demonstratum est tibi ; quod nemo mortem effugere possit. At Græc. non est demonstratum, quod oblitus videaris. Testamentum : sic distingue : testamentum hujus mundi : Morte morietur : hoc est sempiterna lex, ut omne quod nascitur, intereat. Vide Græc. vers. 18. [97]

et, particula boni doni non te prætereat.

15. Nonne aliis relinques dolores, et labores tuos in divisione sortis ?

16. Da et accipe, et justifica animam tuam.

17. Ante obitum tuum operare justitiam : quoniam non est apud inferos invenire cibum.

18. Omnis caro, sicut fœnum, veterascet, et sicut folium fructificans in arbore viridi.

19. Alia generantur, et alia dejiciuntur : sic generatio carnis et sanguinis : alia finitur, et alia nascitur.

20. Omne opus corruptibile in fine deficiet : et qui illud operatur, ibit cum illo.

21. Et omne opus electum iustificabitur : et qui operatur illud, honorabitur in illo.

22. Beatus vir, qui in sapientia morabitur, et qui in justitia sua meditabitur, et in sensu cogitabit circumspectionem Dei.

23. Qui excogitat vias illius in corde suo, et in absconditis suis intelligens, vadens post illam quasi investigator, et in viis illius consistens : pars boni desiderii non te prætereat.

Nonne alii relinques dolores tuos, et labores tuos in divisionem sortis ?

Da et accipe ; et falle animam tuam :

Quoniam non est apud inferos quærere delicias.

Omnis caro, sicut vestis, veterascit : testamentum enim a sæculo : Morte morietur. Sicut folium germinans in arbore densa.

Alia quidem dejicit, alia autem generat : sic generatio carnis, et sanguinis ; alia quidem finitur, alia vero nascitur.

Omne opus corruptibile deficit ; et qui illud operatur, abibit cum illo.

Beatus vir, qui in sapientia morietur, et qui in sensu suo disserat.

Qui excogitat vias illius in corde suo, et in absconditis ejus intelliget. Vade post illam quasi investigator, et in ingressibus ejus insidiare. 15. Nonne aliis ; imo hæc erit para tua, cætera transibunt ad hæredes.

16. Da et accipe : da eleemosynam, et accipe veniam. Et justifica animam tuam, a peccatis : quod sequenti congruit. At Græc. Da et accipe (hoc est, ut videtur, utere bonis potius quam te inedia per avaritiam excrucies) et falle animam tuam ; quo sensu dicimur fallere, ac velut consopire curas : subditque statim :

17. Quoniam non est apud inferos invenire cibum : Græc. delicias : quæ quomodo accipienda sint, ad similes locos Ecclesiastæ diximus.

18. Omnis caro sicut fœnum : vide Græc.

19. Alia generantur : sicut folia, alia enascuntur, alia dejiciuntur, decidunt : sic est hominum generatio : qua comparatione Homerus utitur. Græc. dejicit, generat, refert ad arborem.

20. Opus electum : bonum, probatum : justificabitur : justa mercede donabitur.

21. Morabitur : Græc. morietur. [98]

22. Qui respicit per fenestras illius, et in januis illius audiens :

23. Qui requiescit juxta domum illius, et in parietibus illius figens palum, statuet casulam suam ad manus illius, et requiescent in casula illius bona per ævum :

24. Statuet filios suos sub tegmine illius, et sub ramis ejus morabitur.

25. Protegetur sub tegmine illius a fervore, et in gloria ejus requiescet. Qui respicit per fenestras illius, et in januis illius audiet ;

Qui requiescit juxta domum illius, et in parietibus illius figet palum ; statuet casulam suam ad manus illius, et requiescet in casula bonorum.

Statuet filios suos sub tegmine illius, et sub ramis ejus morabitur.

Protegetur sub ea a fervore, et in gloria ejus requiescet. 24. Per fenestras ... in januis : curiosus explorator per quasvis rimulas inspicit ; ad januam adstat, si quis forte susurrus elabitur, : ita sapientiæ attendamus.