Caput XXVII

Inopia, avaritia, emptio et venditio, 1, 2, 3 ; cogitationum cribratio, 5 ; cultura animorum, 6 ; ex sermone quemvis explora, 8 ; quærenda justitia : veritas : juramenta, 15 ; maledicta : infida amicitia : arcanorum proditio, 17 et seqq. ; dissimulator sibi ipsi accersit pœnam, 25 et seqq.

VERSIO VULGATA.

1. Propter inopiam multi deliquerunt : et qui quærit locupletari, avertit oculum suum.

2. Sicut in medio compaginis lapidum palus figitur, sic et inter medium venditionis et emptionis angustiabitur peccatum.

3. Conteretur cum delinquente delictum.

4. Si non in timore Domini tenueris te instanter, cit6 subvertetur domus tua.

5. Sicut in percussura cribri re- SIXTINA VERSIO.

Propter indifferens multi deliquerunt : et qui quærit locupletari, avertet oculum.

In medio compaginis lapidum palus Agetur, et inter medium venditionis et emptionis angustiabitur peccatum.

Si non in timore Domini tenuerit se instanter, cito subvertetur domus ejus.

In percussura cribri remanet 1. Avertit oculum : a lege, sive a malis imminentibus, quorum avaritia radix est. I Tim., vi, 10.

2. Angustiabitur peccatum, συντριϐήσεται, constringetur, firmabitur.

3. Conteretur : alia versio. Cum delinquente : abest a Græc, neque ullum habet sensum.

4. Sicut in percussura (concussione) cribri remanet pulvis : lapilli, arena, sic [141]

manebit pulvis, sic aporia hominis in cogitatu illius.

6. Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis.

7. Sicut rusticatio de ligno ostendit fructum illius, sic verbum ex cogitatu cordis hominis.

8. Ante sermonem non laudes virum : hæc enim tentatio est hominum.

9. Si sequaris justitiam, apprehendes illam : et indues quasi poderem honoris, et inhabitabis cum ea, et proteget te in sempiternum, et in die agnitionis invenies firmamentum.

10. Volatilia ad sibi similia conveniunt : et veritas ad eos, qui operantur illam, revertetur.

11. Leo venationi insidiatur semper : sic peccata operantibus iniquitates.

12. Homo sanctus in sapientia manet sicut sol : nam stultus sicut luna mutatur.

13. In medio insensatorum serva verbum tempori : in medio autem cogitantium assiduus esto.

14. Narratio peccantium odiosa, et risus illorum in deliciis peccati.

15. Loquela multum jurans, horripilationem capiti statuet : et irreverentia ipsius obturatio aurium.

16. Effusio sanguinis in rixa su- fimus ; sic quisquiliæ hominis in cogitatione ejus.

Vasa figuli probat fornax, et tentatio hominis in sermocinatione ejus.

Culturam ligni ostendit fructus ipsius ; sic verbum excogitatum, hominis cor.

Ante sermonem non laudes virum ; hæc enim tentatio est hominum.

Si sequaris justitiam, apprehendes : et indues illam, quasi poderem honoris.

Volatilia ad sibi similia divertent ; et veritas ad eos, qui operantur ipsam, revertetur.

Leo venationi insidiatur : sic peccata operantibus iniqua.

Narratio pii semper sapientia : stultus autem ut luna mutatur.

In medio insensatorum serva tempus : in medio autem cogitantium assiduus esto.

Narratio fatuorum odiosa ; et risus eorum in deliciis peccati.

Loquela multum jurantis arriget capillos ; et jurgium eorum obturatio aurium.

Effusio sanguinis rixa superbo- aporia, dubitatio in cogitatu, ia ratiocinatione hominis : velut cribratione quidam bona malave consilia secernuntur.

7. Sicut rusticatio. Vide Græc, in quo tamen nonnihil desideres.

8. Poderem : illustrem vestem.

9. Veritas... qui operantur illam : tractant, meditantur, cum eaque assuescunt.

10. Leo venationi... sic peccata. Ubi consuetudinem peccandi feceris, repente tanquam ex occulto irruunt, et imparatos rapiunt.

11. In medio... serva verbum tempori : hebraismus, pro, serva tempus, sive opportunitatem, ut habet Græc, parce et cum tempus resque postulat, versare cum insipientibus : at, in medio cogitantium, intelligentium, assiduus esto.

12. Irreverentia : Græc. jurgium eorum : obturatio aurium : propter juramenta interserta. Vide seqq. [142]

perborum : et maledictio illorum auditus gravis.

17. Qui denudat arcana amici, fidem perdit : et non inveniet amicum ad animum suum.

18. Dilige proximum, et conjungere fide cum illo.

19. Quod si denudaveris absconsa illius, non persequeris post eum.

20. Sicut enim homo qui perdit amicum suum : sic et qui perdit amicitiam proximi sui.

21. Et sicut qui dimittit avem de manu sua, sic dereliquisti proximum tuum, et non eum capies.

22. Non illum sequaris, quoniam longe abest : effugit enim quasi caprea de laqueo, quoniam vulnerata est anima ejus.

23. Ultra eum non poteris colligare : et maledicti est concordatio :

24. Denudare autem amici mysteria, desperatio est animæ infelicis.

25. Annuens oculo fabricat iniqua, et nemo eum abjiciet :

26. In conspectu oculorum tuorum conculcabit os suum, et super sermones tuos admirabitur : novissime autem pervertet os suum, et in verbis tuis dabit scandalum.

27. Multa audiri, et non coaequavi ei : et Dominus odiet illum.

28. Qui in altum mittit lapidem, rum : et maledictio illorum auditus gravis.

Qui denudat arcana, fidem perdidit ; et non inveniet amicum ad animum suum.

Dilige amicum, et conjungere fide cum illo.

Si autem denudaveris absconsa illius, non persequaris post eum.

Sicut enim perdidit homo inimicum suum ; sic qui perdidit amicitiam proximi.

Et sicut qui dimisit avem de manu sua ; sic dimisisti proximum, et non eum capies.

Non illum sequaris, quoniam longe discessit ; et effugit quasi caprea de laqueo.

Quoniam vulnus est colligare : et maledicti est concordatio :

Qui autem denudavit mysteria, desperavit.

Annuens oculo fabricat iniqua ; et nemo ipsum removebit ab ipso.

In conspectu oculorum tuorum indulcabit os suum, et super sermones tuos admirabitur. Novissime autem pervertet os suum, et in verbis tuis dabit scandalum.

Multa odivi, et non coæquavi ei ; et Dominus odiet illum.

Qui in altum mittit lapidem, 19. Quod si denudaveris. Vide vers. 22.

20. Qui perdit amicum : qui cædit. Sensus est proditionem arcani cædem esse amicitiæ, nec magis resurgere cæsam ac mortuam, quam amicum (aut inimicum) neci deditum. Vide autem vers. 22, 23, 24.

21. Non poteris colligare : obligare vulnus. Vide Græc, cujus sensus est, ut obligari et sanari vulnus, ita maledictum resarciri posse ; at arcani proditione rem in desperationem adduci.

22. Annuens oculo. Hac phrasi designatur artifex plura nutibus quam verbis confidens : omnis malæ rei dissimulator, de quo supra, xix, 23, et Prov., vi, 13 ; X, 10. Nemo eum abjiciet : nemo declinat ictus tam caute concinnantis dolos,

23. Non coæquavi ei quemquam ; nihil æque odi atque ipsum. [143]

super caput ejus cadet : et plaga dolosa, dolosi dividet vulnera.

29. Et qui foveam fodit, incidet in eam : et qui statuit lapidem proximo, offendet in eo : et qui laqueum alii ponit, peribit in illo.

30. Facienti nequissimum consilium, super ipsum devolvetur : et non agnoscet unde adveniat illi.

31. Illusio, et improperium superborum, et vindicta sicut leo insidiabitur illi.

32. Laqueo peribunt qui oblectantur casu justorum : dolor autem consumet illos antequam moriantur.

33. Ira et furor, utraque execrabilia sunt, et vir peccator continens erit illorum. super caput suum mittit : et plaga dolosa dividet vulnera.

Qui foveam fodit, incidet in eam ; et qui statuit laqueum, in eo capietur.

Qui facit mala, super ipsum invocentur : et non agnoscet unde adveniant sibi.

Illusio, et improperium superborum, et vindicta sicut leo insidiabitur illi.

Laqueo capientur, qui oblectantur casu justorum ; et dolor consumet illos antequam moriantur.

Ira et furor, etiam hæc sunt abominationes, et vir peccator continens erit illorum. 28. Plaga dolosa : qui cæco ictu ferit per tenebras, sæpe seipsum vulnerat. Dividet vulnera : diducet ; forte etiam vulneribus dividet carnes.

31. Illusio et improperium : pœna insidiatos, sicut leo, insequetur illusores, etc.

32. Continens erit illorum : obnoxius.