Caput XV

Prosequitur de sapientia, usque ad 11 ; quo versu incipit confutare eos qui peccata Deo imputabant : tanquam non esset in homine liberum arbitrium, 14 et seqq. ; aut Deus peccatoribus delectaretur, 12, 22.

VERSIO VULGATA.

1. Qui timet Deum, faciet bona : et qui continens est justitiæ, apprehendet illam,

2. Et obviabit illi, quasi mater honorificata, et quasi mulier a virginitate suscipiet illum.

3. Cibabit illum pane vitæ et intellectus, et aqua sapientiæ salutaris potabit illum : et firmabitur in illo, et non flectetur :

4. Et continebit illum, et non confundetur : et exaltabit illum apud proximos suos :

5. Et in medio ecclesiæ aperiet os ejus, et adimplebit illum spiritu sa- SIXTINA VERSIO.

Qui timet Dominum, faciet illud : et qui continens est legis, apprehendet eam.

Et obviabit illi, quasi mater ; et quasi mulier virginitatis suscipiet eum.

Cibabit illum pane intellectus, et aqua sapientiæ potabit illum : firmabitur in illa, et non flectetur :

Et super eam innitetur, et non confundetur : et exaltabit illum apud proximos ejus,

Et in medio ecclesiæ aperiet os ejus. 1. Qui continens (compos est, ut supra, vi, 28) justitiæ : Græc. legis. Apprehendet illam : sapientiam, de qua præcedente capite.

2. Mulier a virginitate : virgo in uxorem data. Suscipiet illum ; Deum ; de quo vers. 1.

3. Firmabitur in illo : sapientia in bono viro radices aget : Græc. in illa : vi bonus in sapientia firmum figet gradum. [99]

pientiæ et intellectus, et stola gloriæ vestiet illum.

6. Jucunditatem et exultationem thesaurizabit super illum, et nomine æterno hæreditabit illum.

7. Homines stulti non apprehendent illam, et homines sensati obviabunt illi : homines stulti non videbunt eam : longe enim abest a superbia et dolo.

8. Viri mendaces non erunt illius memores : et viri veraces invenientur in illa, et successum habebunt usque ad inspectionem Dei.

9. Non est speciosa laus in ore peccatoris :

10. Quoniam a Deo profecta est sapientia. Sapientiæ enim Dei adstabit laus, et in ore fideli abundabit, et dominator dabit eam illi.

11. Non dixeris : Per Deum abest : quæ enim odit, ne feceris.

12. Non dicas : Ille me implanavit : non enim necessarii sunt ei homines impii.

13. Omne execramentum erroris

Jucunditatem, et coronam exultationis, et nomen æternum hæreditabit.

Homines stulti non apprehendent eam ; et viri peccatores non videbunt eam.

Longe abest a superbia : et viri mendaces non erunt illius memores.

Non est speciosa laus in ore peccatoris :

Quoniam non est a Domino missus. In sapientia enim dicetur laus : et Dominus prosperabit illum.

Ne dixeris : Quia propter Dominum recessi : quæ enim odit, ne facias.

Ne dixeris : Quia ipse me implanavit : non enim opus habet viro peccatore.

Omne execramentum odit Do- 6. Et nomine æterno hæreditabit illum : Græc. donabit (de viro justo) et nomen æternum hæreditabit, sortietur.

9. Non est speciosa laus : Dei scilicet : in ore peccatoris.

10. Quoniam a Deo profecta est sapientia : Græc. Quoniam non est a Deo missus (peccator), ut Deum laudet. Vides autem non licere cuivis laudem dare Deo, sed si quem ad tantum opus mittit. Quem ver6 mittat, docent hæc : sapientiæ enim, Dei adstabit laus, etc., quæ breviora et obscuriora in Græc. Dominator : Dominus sive Deus.

11. Per Deum abest (peccator a Deo) : Græc. planior : Ne dixeris : Per Deum recessi : defeci : ἀπέστην. Quidam ita omnia Deo tribuebant, ut etiam peccata et errores ipsi auctori adscriberent : alii negabant curare quidquam, infra, xvi, 16 ; quæ objecta et argumentis et exemplis confutare incipit, eaque occasione creationis opus fuse commemorat, quo Dei sapientia, bonitas, justitia maxime commendatur, cap. xvi, 24 ; xvii, xviii, ad vers. 15. Hic primam quæstionem de peccati causa aggreditur : ad quem locum maxime pertinet liberi arbitrii commemoratio, et cætera a vers. 14.

12. Ille me implanavit : decepit, induxit in malum. Non enim necessarii sunt ei : perspicua solutio, impios Deo non esse necessarios, quam hic uno verbo tangit : vers. vero 22, et cap. seq. fusius. Hunc locum usque ad vers. 19, Græco fere congruentem refert Augustinus, de Grat. et lib. arb., c. ii, n. 3, aliter in Speculo, ubi Vulgatam sequitur. [100]

odit Dominus : et non erit amabile timentibus eum.

14. Deus ab initio constituit hominem, et reliquit illum in manu consilii sui.

15. Adjecit mandata, et præcepta sua.

16. Si volueris mandata servare, conservabunt te, et in perpetuum fidem placitam facere.

17. Apposuit tibi aquam et ignem : ad quod volueris, porrige manum tuam.

18. Ante hominem vita et mors, bonum et malum : quod placuerit ei, dabitur illi :

19. Quoniam multa sapientia Dei, et fortis in potentia, videns omnes sine intermissione.

20. Oculi Domini ad timentes eum : et ipse agnoscit omnem operam hominis.

21. Nemini mandavit impie agere, et nemini dedit spatium peccandi :

22. Non enim concupiscit multitudinem filiorum infidelium et inutilium. minus : et non est amabile timentibus eum.

Ipse ab initio fecit hominem, et reliquit illum in manu consilii sui.

Si volueris, conservabis mandata, et fidem facere beneplaciti.

Apposuit tibi ignem et aquam : ad quodcumque volueris, extendes manum tuam.

In conspectu hominum vita et mors : et quodcumque placuerit, dabitur ei.

Quoniam multa sapientia Domini : fortis ipse in potentia, et videns omnia.

Et oculi ejus ad timentes eum : et ipse agnoscet omnem operam hominis.

Et nemini mandavit impie agere, et nemini dedit licentiam peccandi. 14. Reliquit illum : dato præcepto de vetito fructu.

16. Si volueris : sic ordinandum : Si volueris mandata servare, et in perpetuum fidem (tibi) placitam facere (eam toto animo retinere), servabunt te : mandata, observata scilicet.

17. Ante hominem vita : sumptum ex Deut., xxx, 15, 19.

18. Spatium peccandi : Græc. licentiam.

19. Non enim concupiscit : inculcare incipit, quod vers. 12 dictum : ac Seq. cap. fuse exequitur : Græc. sic : Ne cupias filiorum inutilium multitudinem : cap. xvi, 1, quod ad eumdem scopum pertinet, ut statim videbimus.