Caput XXX

De liberis ab ineunte ætate curandis, ad 14 ; de valetudine, ad finem usque capitis : de ejus pretio, 14 ad 22 ; ad eam servandam adhibenda lætitia, 23 ; continentia, 24 ; et in cibis deiectus, 27, fugiendæ curæ : tristitia, invidia, ira, 22, 24, 2S, 26.

VERSIO VULGATA.

1. Qui diligit filium suum, assiduat illi flagella, ut lætetur in novissimo suo, et non palpet proximorum ostia.

2. Qui docet filium suum, laudabitur in illo, et in medio domesticorum in illo gloriabitur.

3. Qui docet filium suum, in zelum mittit inimicum, et in medio amicorum gloriabitur in illo.

4. Mortuus est pater ejus, et quasi non est mortuus : similem enim reliquit sibi post se.

5. In vita sua vidit, et lætatus est in illo : in obitu suo non est contristatus, nec confusus est coram inimicis.

6. Reliquit enim defensorem domus contra inimicos, et amicis, reddentem gratiam.

7. Pro animabus filiorum colligabit vulnera sua : et super omnem vocem turbabuntur viscera ejus.

8. Equus indomitus evadit durus : et filius remissus evadet præceps.

9. Lacta filium, et paventem te fa- SIXTINA VERSIO.

De liberis.

Qui diligit filium suum, assiduabit illi flagella, ut lætetur in novissimo suo.

Qui erudit filium suum, morabitur in illo, et in medio notorum in illo gloriabitur.

Qui docet filium suum, in zelum mittet inimicum ; et in medio amicorum gloriabitur in illo.

Mortuus est pater ejus, et quasi non est mortuus : similem enim sibi reliquit post se.,

In vita sua vidit, et lætatus est, et in obitu suo non est contristatus.

Contra inimicos reliquit defensorem, et amicis reddentem gratiam.

Refrigerans filium, colligabit vulnera illius ; et ad omnem clamorem turbabuntur viscera sua.

Equus indomitus evadit durus : et filius remissus evadet præceps.

Lacta filium, et paventem te 1. Proximorum ostia : erro, inops, vagus.

7. Pro animabus filiorum. Vide Gr. Et super omnem vocem : omnem rumorem malum de filio : turbabuntur viscera ejus : culparum metu, et emendandi studio, quod est curare vulnus.

8. Remissus : dissolutus : remissis habenis ac stimulis. [151]

ciet : lude cum eo, et contristabit te.

10. Non corrideas illi, ne doleas : et in novissimo obstupescent dentes tui.

11 . Non des illi potestatem in juventute, et ne despicias cogitatus illius.

12. Curva cervicem ejus in juventute, et tunde latera ejus, dum infans est : ne forte induret, et non credat tibi ; et erit tibi dolor animæ.

13. Doce filium tuum, et operare in illo, ne in turpitudinem illius offendas.

14. Melior est pauper sanus, et fortis viribus, quam dives imbecillis, et flagellatus malitia.

15. Salus animæ in sanctitate justitiæ melior est omni auro et argento : et corpus validum, quam census immensus.

16. Non est census super censum salutis corporis : et non est oblectamentum super cordis gaudium.

17. Melior est mors quam vita amara : et requies æterna quata languor perseverans.

18. Bona abscondita in ore clauso, quasi appositiones epularum circumpositæ sepulcro.

19. Quid proderit libatio idolo ? faciet : lude cum illo, et contristabit te.

Ne corrideas illi, ne simul doleas : et in novissimo quaties dentes.

Non des illi potestatem in juventute :

Tunde latera illius, dum infans est : ne forte induratus, non credat tibi.

Erudi filium tuum, et operare in illo ; ne in turpitudinem tuam offendat. Et ne despicias ignorantias illius : curva cervicem ejus in juventute.

De sanitate.

Melior est pauper sanus, et fortis viribus, quam dives flagellatus in corpore suo.

Sanitas et bona habitudo melior est omni auro : et corpus validum, quam census immensus.

Non est census melior sanitate corporis : et non est oblectamentum super cordis gaudium.

Melior est mors, quam vita amara, aut languor perseverans.

Bona offusa ad os clausum, appositiones epularum appositæ super sepulcrum.

Quid prodest oblatio idolo ? 10. Obstupescent dentes tui : stupor dentium, pro frendore : ex ira adversus filium.

13. Ne in turpitudinem : ne turpes ejus mores tibi probro vertant.

14. Melior. Hic titulus in Gr. de valetudine, cujus pretium hic, tuendae rationes, ac morborum causas exequitur, vers. 22 ad finem. Malitia : malo corporis habitu.

15. Requies (cessatio) æterna : mors ; alia phrasi.

16. Bona : meliora : abscondita in ore clauso : sive moribundi qui jam glutire non valet, palato et gutture jam exsucco. Vide Gr. Appositiones epularum. Alludit ad antiquum morem, cujus vestigium supererat ad nostram usque ætatem in regum funeribus. [152]

nec enim manducabit, nec odorabit :

20. Sic qui effugatur a Domino, portans mercedes iniquitatis :

21. Videns oculis, et ingemiscens, sicut spado complectens virginem et suspirans.

22. Tristitiam non des animae tuæ, et non affligas temetipsum in consilio tuo.

23. Jucunditas cordis hæc est vita hominis, et thesaurus sine defectione sanctitatis : et exultatio viri est longævitas.

24. Miserere animæ tuæ placens Deo, et contine : congrega cor tuum in sanctitate ejus, et tristitiam longe repelle a te.

25. Multos enim occidit tristitia, et non est utilitas in illa.

26. Zelus et iracundia minuunt dies : et ante tempus senectam adducet cogitatus.

27. Splendidum cor, et bonum in epulis est : epulæ enim illius diligenter fiunt. nec enim manducabit, nec odorabitur :

Sic qui persecutionem patitur a Domino.

Videns oculis et ingemiscens, sicut spado complectens virginem et suspirans.

Non des in tristitiam animam tuam : et non affligas temetipsum in consilio tuo.

Jucunditas cordis, hæc est vita hominis : et exultatio viri est longævitas.

Dilige animam tuam, et consolare cor tuum : et tristitiam longe expelle a te.

Multos enim occidit tristitia ; et non est utilitas in ea.

Zelus et iracundia minuunt dies : et ante tempus senectam adducet cogitatus.

In Gr. Cap. xxxiii, v . 13.

Splendidum cor et bonum in epulis ciborum suorum diligentiam adhibebit. 20. Sic qui effugatur : qui finem habet : Gr. qui persecutionem patitur it Domino, immisso exitiali morbo.

21. Videns oculis, oggestos cibos, vitæque sustentandae avidus, deficit viribus.

22. Sanctitatis : forte sanitatis, de qua hic agitur, quæ tamen longe valent amplius de sanitate mentis de qua seq. vers. Gr. deest.

23. Contine : continens esto.

24. Zelus : invidia, livor. Cogitatus : Gr. cura, sollicitudo. Post hunc versum, multa habet Græcus quæ respondent Vulgatæ, cap. xxxiii, 16 et seqq. usque ad finem capitis, quo loco convenientius reponentur.

25. Splendidum cor : liberale, ingenuum : et bonum : lætum : bono habitu et sano : et hoc ad valetudinem pertinet, ut cibi non sordide, sed diligenter apteque, nec sine delectu apparentur. Hic versus in Sixtino legitur, vers. 13, cap. xxxiii, alienissimo loco, ut notabimus. [153]