Caput VIII
Cum quoque ut agendum : cum divitibus : cum indoctis : cum violentis, etc. Ne spernas peccatorem resipiscentem ; ne læteris de morte inimici, 8 ; audi seniores, 9 et seqq.
VERSIO VULGATA.
Non litiges cum homine potente, ne forte incidas in manus illius.
Non contendas cum viro locuplete, ne forte contra te constituat litem tibi.
Multos enim perdidit aurum et argentum, et usque ad cor regum extendit et convertit.
Non litiges cum homine linguato : et non strues in ignem illius ligna.
Non communices homini indocto, ne male de progenie tua loquatur.
Ne despicias hominem averten- SIXTINA VERSIO.
Non litiges cum homine potente ; ne forte incidas in manus illius.
Non contendas cum viro locuplete ; ne forte statuat contra te pondus.
Multos enim perdidit aurum, et corda regum fecit declinare.
Non litiges cum homine linguoso, et non struas super ignem illius ligna.
Ne colludas cum indocto ; ne inhonorentur majores tui.
Non improperes homini aver- 2. Ne contra te : Græc ne tibi prœponderet.
Convertit : Græc. declinare fecit.
Non communices : Græc. ne colludas. Ne male de progenie tua : de genere tuo. Imperitus enim de te tuisque quidvis effutiverit. [79]
tem se a peccato, neque improperes ei : memento quoniam omnes in correptione sumus.
Ne spernas hominem in sua senectute : etenim ex nobis senescunt.
Noli de mortuo inimico tuo gaudere : sciens quoniam omnes morimur, et in gaudium nolumus venire.
Ne despicias narrationem presbyterorum sapientium, et in proverbiis eorum conversare.
Ab ipsis enim disces sapientiam, et doctrinam intellectus, et servire magnatis sine querela.
Non te prætereat narratio seniorum : ipsi enim didicerunt a patribus suis.
Quoniam ab ipsis disces intellectum, et in tempore necessitatis dare responsum.
Non incendas carbones peccatorum arguens eos : et ne incendaris flamma ignis peccatorum illorum.
Ne contra faciem stes contumeliosi, ne sedeat quasi insidiator ori tuo.
Noli fœnerari homini fortiori te : quod si fœneraveris, quasi perditum habe.
Non spondeas super virtutem tuam : quod si spoponderis, quasi restituens cogita.
Non judices contra judicem : quoniam secundum quod justum est judicat.
Cum audace non eas in via, ne forte gravet mala sua in te : ipse enim secundum voluntatem suam vadit, et simul cum stultitia illius peries.
Cum iracundo non facies rixam, tenti se a peccato : memento quoniam omnes in correptionibus sumus.
Ne spernas hominem in sua senectute : etenim ex nobis senescunt.
Noli de mortuo gaudere : memento quoniam omnes morimur.
Ne despicias narrationem sapientum ; et in proverbiis eorum conversare.
Ab ipsis enim disces doctrinam, et servire magnatis.
Non te prætereat narratio seniorum : et ipsi enim didicerunt a patribus tuis :
Quoniam ab ipsis disces intellectum, et in tempore necessitatis dare responsum.
Non incendas carbones peccatoris, ne incendaris in igne flammæ illius.
Ne contra faciem stes contumeliosi ; ne insideat, quasi insidiator, ori tuo.
Noli fœnerari homini fortiori te : quod si fœneraveris, quasi perditum habe.
Non spondeas super virtutem tuam : quod si spoponderis, quasi persoluturus, cogita.
Ne litiges cum judice : quoniam secundum existimationem ejus judicabunt ei.
Cum audace ne eas in via, ne gravetur contra te. Ipse enim secundum voluntatem suam faciet ; et simul cum stultitia illius peries.
Cum iracundo ne facias rixam, 6. In correptione sumus : correptioni obnoxii.
- Ne gravet mala sua in te : Græc. ne gravis tibi sit. Ipse enim secundum voluntatem suam vadit : Græc. faciet ; neque sana consilia audiet. [80]
et cum audace non eas in desertum : quoniam quasi nihil est ante illum sanguis, et ubi non est adjutorium, elidet te.
Cum fatuis consilium non habeas : non enim poterunt diligere, nisi quæ eis placent.
Coram extraneo ne facias consilium ; nescis enim quid pariet.
Non omni homini cor tuum manifestes : ne forte inferat tibi gratiam falsam, et convicietur tibi. et cum illo ne eas per desertum : quoniam quasi nihil est ante illum sanguis ; et ubi non est adjutorium, elidet te.
Cum fatuo consilium non habeas : non enim poterit verbum celare.
Coram extraneo non facias occultum : nescis enim quid pariet.
Non omni homini cor tuum manifestes : et non referat tibi gratiam. 20. Non enim poterunt diligere. Vide Græc.
- Coram extraneo : viro parum noto. Consilium. Vide Græc.
Chapter 91 of 133