Caput XXI

De peccato statim expiando, ad 5 ; superbi : humilium et pauperum precatio, 6 ; correptio, 7 ; audax lingua, 8 ; mutuo accipientes, 9 ; malorum planum iter, infelix exitus, 11 ; sapientes, fatui, 17 ad 30 ; sibi adjicere sermones bonos, 18 ; risus, 23 ; rei alienæ curiosus, 26, 27 ; calumniator, 30 ; susurro, 31.

VERSIO VULGATA.

1. Fili, peccasti ? non adjicias iterum : sed et de pristinis deprecare, ut tibi dimittantur.

2. Quasi a facie colubri, fuge peccata : et si accesseris ad illa, suscipient te.

3. Dentes leonis, dentes ejus, interficientes animas hominum.

4. Quasi rhomphaea bis acuta, omnis iniquitas ; plagæ illius non est sanitas.

5. Objurgatio et injuriæ annullabunt substantiam : et domus quæ SIXTINA VERSIO.

Fili, peccasti ? ne adjicias iterum, et de pristinis tuis deprecare.

Quasi a facie colubri, fuge a peccato : nam si accesseris, mordebit te.

Dentes leonis, dentes illius, interficientes animas hominum.

Quasi rhomphæa bis acuta, omnis iniquitas : plagæ ejus non est sanatio.

Vehemens objurgatio et contumelia annullabunt substantiam : 2. Suscipient te : Græc. mordebit te, δέξεται, suscipiet : pro δήξεται, mordebit. [119]

nimis locuples est, annullabitur superbia : sic substantia superbi eradicabitur.

6. Deprecatio pauperis ex ore usque ad aures ejus perveniet : et judicium festinato adveniet illi.

7. Qui odit correptionem, vestigium est peccatoris : et qui timet Deum, convertetur ad cor suum.

8. Notus a longe potens lingua audaci : et sensatus scit labi se ab ipso.

9. Qui ædificat domum suam impendiis alienis, quasi qui colligit lapides suos in hieme.

10. Stuppa collecta, synagoga peccantium, et consummatio illorum, flamma ignis.

11. Via peccantium complanata lapidibus, et in fine illorum inferi, et tenebræ, et pœnæ.

12. Qui custodit justitiam, continebit sensum ejus.

13. Consummatio timoris Dei, sapientia et sensus.

14. Non erudietur qui non est sapiens in bono.

15. Est autem sapientia, quæ abundat in malo : et non est sensus ubi est amaritudo.

16. Scientia sapientis tanquam inundatio abundabit ; et consilium illius sicut fons vitæ permanet.

17. Cor fatui quasi vas confractum, et omnem sapientiam non tenebit.

18. Verbum sapiens quodcumque sic domus superbi annullabitur.

Deprecatio pauperis ex ore usque ad aures ejus : et judicium ejus festinat6 advenit.

Qui odit correptionem, in vestigio peccatoris : et qui timet Dominum, convertetur in corde.

Notus a longe potens in lingua : sensatus autem novit cum ille labitur.

Qui ædificat domum in pecuniis alienis, quasi qui colligit lapides suos in hiemem.

Stuppa collecta, synagoga peccantium : et consummatio illorum, flamma ignis.

Via peccantium complanata lapidibus ; et in fine illius, fovea inferni.

Qui custodit legem, continet sensum suum :

Et consummatio timoris Domini, sapientia.

Non erudietur, qui non est astutus.

Est astutia multiplicans amaritudinem.

Scientia sapientis tanquam inundatio abundabit ; et consilium illius, sicut fons vitæ.

Interiora fatui, quasi vas confractum ; et omnem scientiam non tenebit.

Verbum sapiens si audierit 6. Ad aures ejus : Dei. Judicium : ultio illatæ injuriæ.

7. Vestigium est : Græc. in vestigio est : sequitur vestigia peccatoris. Convertetur ad cor suum : Græc. ex animo, sive in corde.

8. Notus a longe : vultu ipso se indicat. Labi se : labi eum : ab ipso : redundat. Vide Græc.

9. In hieme : sive Græc. in hiemem : alienissimo ad aedificandum tempore. 12. Sensum ejus : Græc. suum, sui compos erit.

10. Non est sensus, ubi est amaritudo : insanum est ea concupiscere, quorum est tristis exitus. Vide Græc. [120]

audierit, scius laudabit, et ad se adjiciet : audivit luxuriosus, et displicebit illi, et projiciet illud post dorsum suum.

19. Narratio fatui quasi sarcina in via : nam in labiis sensati invenietur gratia.

20. Os prudentis quæritur in ecclesia, et verba illius cogitabunt in cordibus suis.

21. Tanquam domus exterminata, sic fatuo sapientia : et scientia insensati inenarrabilia verba.

22. Compedes in pedibus stulto doctrina, et quasi vincula manuum super manum dextram.

23. Fatuus in risu exaltat vocem suam : vir autem sapiens vix tacite ridebit.

24. Ornamentum aureum prudenti doctrina, et quasi brachiale in brachio dextro.

25. Pes fatui facilis in domum proximi : et homo peritus confundetur a persona potentis.

26. Stultus a fenestra respiciet in domum : vir autem eruditus foris stabit.

27. Stultitia hominis auscultare per ostium : et prudens gravabitur contumelia.

28. Labia imprudentium stulta narrabunt : verba autem prudentium statera ponderabuntur. scius, laudabit illud, et ad se adjiciet : audivit luxuriosus, et displicuit illi ; et projecit illud post dorsum suum.

Narratio fatui, quasi sarcina in via : in labio autem sensati invenietur gratia.

Os prudentis quæretur in ecclesia : et verba illius cogitabit in corde.

Tanquam domus exterminata, sic fatuo sapientia : et scientia insensati, non vestigabilia verba.

Compedes in pedibus stultis doctrina, et quasi vincula manuum super manum dexteram.

Fatuus in risu exaltat vocem suam : vir autem sapiens vix tacite subridebit.

Sicut ornamentum aureum prudenti doctrina, et quasi brachiale in brachio dextro.

Pes fatui velox in domum : homo autem peritus confundetur a persona.

Stultus a janua respicit in domum : vir autem eruditus foris stabit.

Stultitia hominis auscultare per ostium : prudens autem gravabitur contumelia.

Labia alienorum in his gravabuntur : verba autem prudentium statera ponderabuntur. 20. In ecclesia : quæ vox et Ecclesiam sonat, et cœtum omnem legitimum.

21. Inenarrabilia verba : tot ambages, tot ineptias effutit, neque dictis modus.

22. Compedes in pedibus : contra ac de sapiente dicitur seq. versu.

23. Brachiale : ornamenti genus.

24. Pes fatui : vir sapiens domi se continet : at fatuus inquieto animo discurrit per domos alienas, quemadmodum ait Paulus : Ex his sunt qui penetrant domos. II Tim., iii, 6. Universas domos subvertunt, docentes quæ non oportet, turpis lucri gratia. Tit., i, 11. Recte apud Ambrosium ad Virg. : « Pes fatui facilis in domum proximi : » qui autem sapiens, verecundatur.

25. À fenestra : Græc. a janua, stultus alienarum rerum curiosus inspector.

26. Gravabitur contumelia, id facere, grave et contumeliosum duceret.

27. Labia imprudentium : Græc. alienorum (a sapientia) in his (nempe in labiis ac sermonibus) gravabuntur. [121]

28. In ore fatuorum cor illorum : et in corde sapientium os illorum.

29. Dum maledicit impius diabolum, maledicit ipse animam suam.

30. Susurro coinquinabit animam suam, et in omnibus odietur : et qui cum eo manserit, odiosus erit. Tacitus et sensatus honorabitur. In ore fatuorum, cor illorum : cor autem sapientum, os eorum.

Dum maledicit impius diabolum, maledicit ipse animam suam.

Susurro coinquinat animam suam, et in cohabitatione odietur. 29. In ore fatuorum : fatuus dicendo incalescit, fandaque et infanda promit ; sapiens os continet, et in potestate habet.

30. Diabolum : sive Græc. Satanam (aut calumniatorem, adversarium) maledicit animam suam ; quippe qui et diabolo auscultet, et ipse proximo sit satan, diabolus, adversarius.

31. Susurro : occulte serens jurgia : coinquinabit, etc., in omnibus : Græc. quocumque peregrinatus fuerit, odietur : et qui cum eo manserit : alia versio.