Caput XXXIV

Somnia : divinationes, ad 8 ; vera prævisio futurorum es lege ac promissis : ex experimentis et sapientum consilio, 8 et seqq. ; spes in Deum, 15 et seqq. Auctoris gravia pericula, 12, 13. De oblationibus, 21 et seqq. ; ex iniquo et substantia pauperum, ibid. ; oppressores pauperum, 25, 26 ; uno animo agendum, 28, 29 ; ne in peccata recidas, 30, 31.

VERSIO VULGATA.

1. Vana spes, et mendacium viro insensato : et somnia extollunt imprudentes. SIXTINA VERSIO.

In Græco Caput xxxi.

Vanæ spes, et mendaces viro insensato : et somnia volare faciunt imprudentes. 1. Extollunt : Græc. ad verbum : Volare faciunt (dant pennas) eodem sensu : animos addunt, facilia fingunt omnia. Alludit ad eos qui se pennatos somniant, et in sublime raptos. [165]

2. Quasi qui apprehendit umbram, et persequitur ventum : sic et qui attendit ad visa mendacia :

3. Hoc secundum hoc, visio somniorum : ante faciem hominis similitudo hominis.

4. Ab immundo quid mundabitur ? et a mendace quid verum dicetur ?

5. Divinatio erroris, et auguria mendacia, et somnia malefacientium, vanitas est.

6. Et sicut parturientis, cor tuum phantasias patitur. Nisi ab Altissimo fuerit emissa visitatio, ne dederis in illis cor tuum :

7. Multos enim errare fecerunt somnia, et exciderunt sperantes in illis.

8. Sine mendacio consummabitur verbum legis, et sapientia in ore fidelis complanabitur.

9. Qui non est tentatus, quid scit ? Vir in multis expertus, cogitabit multa : et qui multa didicit, enarrabit intellectum.

10. Qui non est expertus, pauca recognoscit : qui autem in multis factus est, multiplicat malitiam. Quasi qui apprehendit umbram, et persequitur ventum : sic qui attendit somniis.

Hoc juxta hoc, visio somniorum : ante faciem similitudo faciei.

Ab immundo quid mundabitur ? et a falso quid verum erit ?

Divinationes, et auguria, et somnia vana sunt :

Et sicut parturientis, cor phantasias patitur. Nisi ab Altissimo fuerint missa in visitatione, ne dederis ad illa cor tuum.

Multos errare fecerunt somnia, et exciderunt sperantes in illis.

Sine mendacio consummabitur lex, et sapientia ori fideli perfectio.

Vir eruditus novit multa : et qui multa expertus est, enarrabit intellectum.

Qui non est expertus, pauca novit : qui autem vagatus est, multiplicabit astutiam. 3. Hoc secundum hoc. Sic se habet somnium, nihil aliud est quam homini exhibita hominis similitudo mendax, atque ante faciem : tanquam in speculo : Græc. similitudo faciei.

4. À mendace : Græc. a falso, a somnio, quod nihil nisi mendacium est.

5. Sicut parturientis. Mulieres gestantes uterum, quibus, quamque vehementibus phantasiis perturbentur, notum est.

6. Sine mendacio. Quasi diceret : Recurre potius ad legem verbumque divinum, ubi incorrupta veritas, ubi per certa promissa, vera et utilis cognitio futurorum, quemadmodum Isaiæ viii, 19, 20 : Et cum dixerint : Quærite a pythonibus et a divinis... ad legem magis et ad testimonium, sive oraculum, quale a Deo vero mitti solet. Et sapientia in ore fidelis complanabitur : plana et aperta fiet. Græc. perfectio (erit) : ad perfectum deducetur. Sensus est : Si futura investiganda sunt, præter legem divinam, observari posse virorum sapientium provida consilia et praescias conjecturas, ut docent seqq.

7. Qui in multis factus est : Græc. qui multum peregrinatus est : per multas regiones :

Qui mores hominum multorum vidit, et urbes.

unde vers. 12 : Multa vidi errando : peregrinando. Multiplicat malitiam : sive ut Græc. astutiam. [166]

11. Qui tentatus non est, qualia scit ? qui implanatus est, abundabit nequitia.

12. Multa vidi errando, et plurimas verborum consuetudines.

13. Aliquoties usque ad mortem periclitatus sum horum causa, et liberatus sum gratia Dei.

14. Spiritus timentium Deum quæritur, et in respectu illius benedicetur.

15. Spes enim illorum in salvantem illos, et oculi Dei in diligentes se.

16. Qui timet Dominum, nihil trepidabit, et non pavebit : quoniam ipse est spes ejus.

17. Timentis Dominum beata est anima ejus.

18. Ad quem respicit, et quis est fortitudo ejus ?

19. Oculi Domini super timentes eum, protector potentiæ, firmamentum virtutis, tegimen ardoris, et umbraculum meridiani,

20. Deprecatio offensionis, et adjutorium casus, exaltans animam, et illuminans oculos, dans sanitatem, et vitam, et benedictionem.

Multa vidi in circumerratione mea : et plura verborum meorum, intellectus meus.

Sæpe usque ad mortem periclitatus sum ; et salvatus sum horum gratia.

Spiritus timentium Dominum vivet :

Spes enim illorum in salvantem illos.

Qui timet Dominum, non trepidabit, et non pavebit : quoniam ipse est spes ejus.

Timentis Dominum beata est anima :

Cui intendit ? et quis est fortitudo ejus ?

Oculi Domini super diligentes eum, protectio potentiæ, et firmamentum virtutis : tegmen ab ardore, et tegmen a meridie :

Custodia ab offensione, et adjutorium a casu : exaltans animam, et illuminans oculum, dans sanitatem, vitam, et benedictionem. 11. Qui tentatus... qui implanatus : gemina versio 9 et 10, cujus hic erit sensus : Qui deceptus est fit astutior, atque etiam fit nequior, animo per hominum corruptelas a sinceritate ac simplicitate deflexo.

12. Plurimas verborum consuetudines : agendique rationes : hebraica phrasi, verba pro rebus. Græc. planior : Multa vidi circumerrando (peregrinando) : et plura verborum meorum intellectus meus : quæ doceo, ea plerumque experimento vera comperi.

13. Usque ad mortem. Vide cap. li, 3 et seqq. Gratia Dei : Græc. servatus sum horum gratia : non per somnia et divinationes, de quibus ab initio capitis, sed per legem et timorem Dei, ac præcepta quæ nunc trado, sæpe ipse servatus sum.

14. Spiritus timentium Deum quæritur : Græc. vivet, ζητήσεται pro ζήσεται, vivet.

15. Protector potentiæ : sine quo nulla est potentia nostra, seu mavis, protector potens, noto hebraismo. Græc. ad verbum : Protectio opposito scuto. Firmamentum virtutis : validum, inconcussum ; umbraculum meridiani : a meridie, et quavis tentatione gravi.

16. Deprecatio : Græc. custodia ab offensione. [167]

17. Immolantis ex iniquo oblatio est maculata, et non sunt beneplacitæ subsannationes injustorum.

18. Dominus solus sustinentibus se in via veritatis et justitiæ.

19. Dona iniquorum non probat Altissimus, nec respicit in oblationes iniquorum : nec in multitudine sacrificiorum eorum propitiabitur peccatis.

20. Qui offert sacrificium ex substantia pauperum, quasi qui victimat filium in conspectu patris sui.

21. Panis egentium vita pauperum est : qui defraudat illum, homo sanguinis est.

22. Qui aufert in sudore panem, quasi qui occidit proximum suum.

23. Qui effundit sanguinem, et qui fraudem facit mercenario, fratres sunt.

24. Unus ædificans, et unus destruens : quid prodest illis, nisi labor ?

25. Unus orans, et unus male dicens : cujus vocem exaudiet Deus ?

26. Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit eum : quid proficit lavatio illius ?

27. Sic homo qui jejunat in peccatis suis, et iterum eadem faciens, quid proficit humiliando se ? orationem illius quis exaudiet ? Immolantis ex iniquo oblatio subsannata : et non sunt beneplacitæ subsannationes injustorum.

Oblationes impiorum non probat Altissimus : neque in multitudine sacrificiorum propitiatur peccatis.

Qui offert sacrificium ex substantia pauperum, victimat filium in conspectu patris sui.

Panis egentium, vita pauperum est : qui defraudat illam, homo sanguinum est.

Qui aufert victum, occidit proximum :

Et qui fraudat mercedem mercenarii, effundit sanguinem.

Unus ædificans, et unus destruens : quid proficiunt aliud, quam labores ?

Unus orans, et unus maledicens : cujus vocem exaudiet Dominus ?

Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit eum : quid profecit lavatione sua ?

Sic homo qui jejunat in peccatis suis, et iterum vadit, et facit eadem : orationem illius quis exaudiet, et quid profecit humiliando se ? 21. Maculata : μεμωμημένη, a μῶμος, probrum, macula. Græc. μεμωκημένη, ridicula, risu digna. Subsannationes : derisiones : injustorum, ex iniquo et rapto immolantium, Deoque illudentium.

25. Homo sanguinis : cædis reus.

26. Qui aufert in sudore, sudanti et laboranti, panem : seu panem sudore partum. 28, 29. Unus ædificans : unus orans : intellige in eadem familia, ut doceantur communi studio bene agere.

27. Qui baptizatur (lavatur) rediens a mortuo. [168]