Caput XLI
De morte, ad 8 ; cui amara aut optanda, i et seqq. Soboles et nomen quale, 8 ad 15 ; nomini consulendum, plusquam vitæ, 15 ; bona et mala verecundia, 19, ad finem : de quibus erubescendum, ibid.
VERSIO VULGATA.
O mors, quam amara est memoria tua, homini pacem habenti in substantiis suis ;
Viro quieto, et cujus viæ directe sunt in omnibus, et adhuc valenti accipere cibum !
O mors, bonum est judicium tuum homini indigenti, et qui minoratur viribus,
Defecto ætate, et cui de omni- SIXTINA VERSIO.
O mors, quam amara est memoria tua, homini pacem habenti in substantiis suis ;
Quieto, et prospere agenti in omnibus, et adhuc valenti accipere cibum !
O mors, bonum est judicium tuum homini indigenti, et qui minoratur viribus,
Defecto ætate, et cui cura est 3. Bonum est judicium tuum : decretoria sententia de morte.
- Defecto ætate : Græc. extrema ætate, decrepito ; cui de omnibus cura est : curis exercita, neque certi quidquam habenti. Incredibili ; tanta virium [193] diffiden-
bus cura est, et incredibili, qui perdit patientiam !
Noli metuere judicium mortis. Memento quæ ante te fuerunt, et quæ superventura sunt tibi : hoc judicium a Domino omni carni :
Et quid superveniet tibi in beneplacito Altissimi ? sive decem, sive centum, sive mille anni.
Non est enim in inferno accusatio vitæ.
Filii abominationum fiunt filii peccatorum, et qui conversantur secus domos impiorum.
Filiorum peccatorum periet hæreditas : et cum semine illorum assiduitas opprobrii.
De patre impio queruntur filii : quoniam propter illum sunt in opprobrio.
Væ vobis, viri impii, qui dereliquistis legem Domini altissimi.
Et si nati fueritis, in maledictione nascemini : et si mortui fueritis, in maledictione erit pars vestra.
Omnia, quæ de terra sunt, in terram convertentur : sic impii a maledicto in perditionem.
Luctus hominum in corpore ipsorum : nomen autem impiorum delebitur. de omnibus, et diffidenti, et qui perdidit patientiam !
Noli metuere judicium mortis. Memento priorum te, et novissimorum : hoc judicium a Domino omni carni.
Et quid renues in beneplacito Altissimi ? sive decem, sive centum, sive mille anni :
Non est in inferno accusatio vitæ.
Filii abominabiles fiunt filii peccatorum, et qui conversantur parœciis impiorum.
Filiorum peccatorum periet hæreditas : et cum semine illorum erit assiduitas improperii.
De patre impio querentur filii : quoniam propter illum in opprobrio erunt.
Væ vobis, viri impii, qui dereliquistis legem Dei altissimi.
Et si nati fueritis, ad maledictionem nascemini : et, si mortui fueritis, in maledictionem separabimini.
Omnia quæ de terra sunt, in terram revertentur : sic impii a maledicto in perditionem.
Luctus hominum in cordibus ipsorum : nomen autem peccatorum non bonum delebitur. tia, ut nec se ipse sustentet, et malis victus fatiscat : sive incredulo, nec in Deum fidenti.
Quid superveniet : quasi diceret : Age, dic quæ tibi eventura sint ex decretis Dei, quantovis vivas tempore ? Græc. Quid renues in beneplacito Altissimi ? quid est quod eludere ac declinare possis ?
Non enim est in inferno accusatio, sive redargutio vitæ ; hoc est, neque ante mortem evadere poteris quæ Deus decreverit, vers. præcedente ; neque post mortem anteacta mutare, reprehendere, aut emendare dabitur : omnino eventura sunt tibi quæcumque Deus dixerit.
In maledictione nascemini. Bonum enim erat ei, si natus non fuisset homo ille. Matth., xxvi, 24. Pars vestra, sors vestra.
À maledicto in perditionem : propter peccata maledicti, ac denique addicti supplicio.
Luctus hominum. Lugetur in impiis non tantum perditum corpus, sed etiam nomen extinctum. [194]
Curam habe de bono nomine : hoc enim magis permanebit tibi, quam mille thesauri pretiosi et magni.
Bonæ vitæ numerus dierum : bonum autem nomen permanebit in ævum.
Disciplinam in pace conservate, filii : sapientia enim abscondita, et thesaurus invisus, quæ utilitas in utrisque ?
Melior est homo, qui abscondit stultitiam suam, quam homo qui abscondit sapientiam suam.
Verumtamen reveremini in his quæ procedunt de ore meo.
Non est enim bonum omnem reverentiam observare : et non omnia omnibus bene placent in fide.
Erubescite a patre et a matre, de fornicatione : et a præsidente et a potente, de mendacio :
À principe et a judice, de delicto : a synagoga et plebe, de iniquitate :
À socio et amico, de injustitia : et de loco, in quo habitas, Curam habe de nomine. Hoc enim magis permanet tibi, quam mille magni thesauri auri.
Bonæ vitæ numerus dierum : et bonum nomen permanet in ævum.
Disciplinam in pace conservate, filii : sapientia autem abscondita, et thesaurus occultus, quæ utilitas in utrisque ?
Melior est homo qui abscondit stultitiam suam, quam homo qui abscondit sapientiam suam.
Igitur revereamini in verbo meo.
Non est enim bonum omnem reverentiam observare : et non omnia omnibus in fide placent.
Erubescite a patre et matre, de fornicatione : et a præsidente et potente, de mendacio :
À judice et principe, de delicto : a synagoga et plebe, de iniquitate :
À socio et amico, de injustitia : et a loco, in quo habitas, 19. Verumtamen reveremini : verecundamini in his quæ jam edisseram. De rebus verendis dicturus, hæc præmonet.
Non est enim bonum : sive, ut habet Græc. neque enim quæ vis verecundia bona est. Et non omnia omnibus bene placent in fide. Non omnia omnibus æqua fide probanda et excipienda sunt ; discrimen enim est personarum et rerum. Hæc itaque sunt quæ ex utroque capite merito erubescatis.
À patre... de fornicatione : quod reverentia paterni maternique nominis, castæque institutionis domi susceptae, lædatur per intemperantiam. À præsidente, de mendacio : quod est indicium pessimæ indolis, præsertim erga præsides ac magistratus, quibus nihil magis debetur quam veritas, qua et scelerum ultio, et ratio æquitatis, et universæ reipublicæ administratio nititur.
À principe et a judice, de delicto : turpe est enim coram eo delinquere qui ultor est scelerum. Jam a præsidibus sive gubernatoribus et a judicibus, aliisque magistratibus transit ad populum : a cujus synagoga, sive cœtu publico, erubescendum est maxime de iniquitate sive injustitia et calumnia, quæ adversus plebem sunt invidiosissima.
À socio et amico, de injustitia : qua vel maxime amicitia et societas humana solvitur : de loco in quo habitas, 24, de furto : probro enim tibi vertit indisciplinatum famulitium, ac domus patens latrociniis. De veritate Dei et testamento : hoc est, si a domo tua Dei abest veritas ; lex exulat. De discubitu in panibus : Græc. de impingendis cubitis (mensæ) in panibus (inter cibos) qui [195] cor-
De furto, de veritate Dei, et testamento : de discubitu in panibus, et ab obfuscatione dati et accepti :
À salutantibus de silentio : a respectu mulieris fornicariæ : et ab aversione vultus cognati.
Ne avertas faciem a proximo tuo : et ab auferendo partem, et non restituendo.
Ne respicias mulierem alieni viri ; et ne scruteris ancillam ejus : neque steteris ad lectum ejus.
Ab amicis de sermonibus improperii : et cum dederis, ne improperes. De furto : et a veritate Dei et testamenti : a fixione cubiti in panibus, ab obfuscatione accepti et dati :
Et a salutantibus de silentio : ab aspectu mulieris fornicariæ : et ab aversione vultus cognati :
Ab ablatione partis et dationis :
À consideratione mulieris conjugata ; a sollicitatione ancillæ ejus : et ne steteris super lectum ejus.
Ab amicis de sermonibus improperii : et postquam dederis, ne improperes. poris situs indecorus, et ventri deditum monstrat. Et ab obfuscatione : si in computo dati et accepti rationem involvas quo fraudi facias locum.
À salutantibus de silentio. Fastuosum enim, salutantes nec alloquio dignari. À respectu... ab aversione vultus cognati. Nihil turpius quam, si vel in impudicam mulierem intendas oculos, vel a cognato quamvis inope avertas per superbiam aut immisericordiam.
Ab auferendo, furando, subtrahendo partem, sortem sive rem alicujus : Græc. ab auferenda parte et dono ; atque universim re proximi, sive hæreditate sive donatione acceperit.
Ne scruteris, sollicites, aut circumvenias ancillam ejus : super lectum ejus : fœminino casu : Græc. ancillæ.
Chapter 123 of 133