Caput XLIII

Continuatio laudum Dei : ab operibus : cœlo : sole : stellis : cæteris, toto capite : super opera sua magnus : omni laude major, 29, 30, 33 et seqq.

VERSIO VULGATA.

1. Altitudinis firmamentum pulchritudo ejus est, species cœli in visione gloriæ.

2. Sol in aspectu annuntians in exitu, vas admirabile, opus Excelsi.

3. In meridiano exurit terram : et in conspectu ardoris ejus quis poterit sustinere ? Fornacem custodiens in operibus ardoris :

4. Tripliciter sol exurens montes, radios igneos exsufflans, et refulgens radiis suis obcæcat oculos.

5. Magnus Dominus, qui fecit il- SIXTINA VERSIO.

Gloriatio altitudinis, firmamentum puritatis, species cœli in visione gloriæ.

Sol in aspectu annuntians in exitu, vas admirabile, opus Excelsi.

In meridiano suo exsiccat regionem : et in conspectu ardoris ejus quis sustinebit ? Fornacem sufflans in operibus ardoris :

Tripliciter sol exurens montes, vapores igneos insufflans ; et refulgens radiis obfuscat oculos.

Magnus Dominus, qui fecit il- 1. Altitudinis firmamentum : excelsum firmamentum sive cœlum pulchritudo ejus est. Ea res est in qua maxime elucescat pulchritudo operum Dei, vel templum ejus est, ac domicilium ; ea phrasi qua templum in Scripturis passim appellatur decor. Species cœli : forma cœli visu præclara. Græc. Gloria altitudinis, firmamentum puritatis, species cœli ; quibus commendatur cœli pulchritudo, quod sit excelsum, quod purum et incorruptum ac limpidæ lucis fons, quod illustre ac splendidum.

2. Sol in aspectu annuntians : sol oriens ut primum aspicitur, ac velut e carcere exit curriculum peracturus, annuntiat Dei gloriam, sive lætitiam mortalibus. In exitu : post noctis tenebras. Vas admirabile : instrumentum, σκεῦος, machina admirabilis : hic oriens, jam meridies.

3. Fornacem custodiens : imo, Græc. sufflans, ac velut follem accendens faber ferrarius, est ia operibus ardoris : ingentem ardorem excitat : ita

4. Tripliciter : triplo seu multo magis sol ; quippe qui exurat montes. Radios igneos. Vide Græc. [200]

lum, et in sermonibus ejus festinavit iter.

6. Et luna in omnibus in tempore suo, ostensio temporis, et signum ævi.

7. À luna signum diei festi : luminare quod minuitur in consummatione.

8. Mensis secundum nomen ejus est, crescens mirabiliter in consummatione.

9. Vas castrorum in excelsis, in firmamento cœli resplendens gloriose.

10. Species cœli, gloria stellarum, mundum illuminans, in excelsis Dominus.

11. In verbis Sancti stabunt ad judicium, et non deficient in vigiliis suis.

12. Vide arcum, et benedic eum qui fecit illum : valde speciosus est in splendore suo.

13. Gyravit cœlum in circuitu gloriæ suæ, manus Excelsi aperuerunt illum.

14. Imperio suo acceleravit nivem, et accelerat coruscationes emittere judicii sui. lum : et in sermonibus ejus festinavit iter.

Et luna in omnibus in tempore suo, ostensionem temporum, et signum ævi.

À luna signum diei festi : luminare quod minuitur super consummationem.

Mensis secundum nomen ejus est : crescens mirabiliter mutatione.

Vas castrorum in celsitudine, in firmamento cœli resplendens.

Species cœli, gloria stellarum, ornatus illuminans, in excelsis Dominus'.

In verbis Sancti stabunt ad judicium, et non deficient in vigiliis suis.

Vide arcum, et benedic eum qui fecit illum : valde speciosus est in fulgore suo.

Gyravit cœlum in circuitu gloriæ : manus Excelsi aperuerunt illum.

Imperio suo acceleravit nivem, et accelerat coruscationes judicii sui. 5. In sermonibus ejus : Dei, ipso jubente : festinavit iter ; ad occasum praecipitat.

7. À luna signum diei festi : neomeniæ. Luminare : cujus ea natura est, ut postquam ad perfectum venit, statim deficere incipiat.

8. Mensis secundum nomen ejus est : prout luna alia et alia nominatur crescens Seu decrescens, ita processus mensis agnoscitur. In consummatione ; donec perfecta sit, plenoque orbe luceat. Græc. crescens mirabiliter ; mira incrementa capiens in mutatione : seu, crescens mirabiliter variatur.

9. Vas (instrumentum, sive opus) castrorum in excelsis. Hinc stellarum exercitus passim apud Prophetas ; quæque sua in specula ac statione collocatur, velut metatis, non in terra, sed in excelso, castris.

10. Species cœli : pulchritudo cœli, stellarum gloria mundus illustris, testatur in excelsis esse Dominum omnia collustrantem.

11. In verbis Sancti (Dei) stabunt ad judicium : secundum judicium, sive lege et ordine suo. In vigiliis suis : in specula et statione sua : sicut Baruch, iii, 34, 35. Stellæ autem dederunt lumen in custodiis suis... vocatæ sunt, et dixerunt Adsumus.

12. Gyravit cœlum : accusativo casu, Deus velut ducto circino descripsit cœlum in orbem : aperuerunt : Græc. extenderunt.

13. Coruscationes judicii sui : testes. [201]

14. Propterea aperti sunt thesauri, et evolaverunt nebulæ sicut aves.

15. In magnitudine sua posuit nubes, et confracti sunt lapides grandinis.

16. In conspectu ejus commovebuntur montes : et in voluntate ejus aspirabit Notus.

17. Vox tonitrui ejus verberabit terram, tempestas Aquilonis, et congregatio spiritus :

18. Et sicut avis deponens ad sedendum, aspergit nivem : et sicut locusta demergens descensus ejus.

19. Pulchritudinem candoris ejus admirabitur oculus, et super imbrem ejus expavescet cor.

20. Gelu sicut salem effundet super terram : et dum gelaverit, fiet tanquam cacumina tribuli.

21. Frigidus ventus Aquilo flavit, et gelavit crystallus ab aqua : super omnem congregationem aquarum requiescet, et sicut lorica induet se aquis.

22. Et devorabit montes, et exuret desertum, et extinguet viride, sicut igne. Propterea aperti sunt thesauri, et evolaverunt nubes sicut aves.

In magnitudine sua confortavit nubes : et confracti sunt lapides grandinis.

Et in aspectibus ejus commovebuntur montes : in voluntate spirabit Notus.

Vox tonitrui ejus parturire fecit terram : et tempestas Aquilonis, et vortex spiritus.

Sicut aves deorsum volantes, dispergit nivem : et sicut locusta divertens descensus ejus.

Pulchritudinem candoris ejus admirabitur oculus : et super imbrem ejus expavescet cor.

Et pruinam sicut salem effundit super terram : et cum congelaverit, fit cacumina tributorum.

Frigidus ventus Aquilo flabit, et gelabit crystallus ab aqua : super omnem congregationem aquæ requiescet, et tanquam loricam induet aqua.

Devorabit montes, et exuret desertum, et extinguet viride, sicut ignis. 15. Aperti sunt thesauri : venti velut ex thesauro Dei producti : Psal. cxxxiv, 7 , quibus circummactæ nubes evolaverunt.

16. Confracti sunt lapides grandinis, velut excisa rupe, hinc inde sparguntur.

17. Vox, sonitus, tonitrui ejus verberabit terram : Græc. parturire fecit, concussit, commovit, ut dolores parientem. Congregatio, Græc. vortex spiritus : ventorum turbines,

18. Et sicut avis... aspergit nivem, ita ut sit sicut avis deponens ad sedendum, declinans ad insidendum terræ. Græc. Sicut aves deorsum volitantes, spargit nivem. Et sicut locusta demergens : in terram devoluta. Græc. Sicut locusta divertens descensus ejus : nix tanta copia cadit, quanta locustarum ex alio loco in alium divertentium nubes, ut fit in plagis mundi ferventioribus.

19. Super imbrem ejus : Dei : expavescet cor : tanquam redituro diluvio.

20. Gelu ; Græc. pruinam, sicut salem : (quæ pruina) concreta fiet (sicut) cacumina tribuli : in aculeorum formam. Hæc quidem de pruina : jam ad aquas congelatas.

21. Gelavit, concrevit crystallus ab aqua... sicut lorica induet se aquis : imo ut habet Græc. tanquam lorica induetur aqua : aquarum mollities, glacie velut lorica tecta, ab omni ictu tuta est.

22. Et devorabit montes : posset intelligi de vento Borea, de quo vers. 22, [202]

23. Medicina omnium in festinatione nebulæ : et ros obvians ab ardore venienti humilem efficiet eum.

24. In sermone ejus siluit ventus, et cogitatione sua placavit abyssum, et plantavit in illa Dominus insulas.

25. Qui navigant mare, enarrent pericula ejus : et audientes auribus nostris admirabimur.

26. Illic præclara opera et mirabilia : varia bestiarum genera et omnium pecorum, et creatura belluarum.

27. Propter ipsum confirmatus est itineris finis : et in sermone ejus composita sunt omnia.

28. Multa dicemus, et deficiemus in verbis : consummatio autem sermonum, ipse est in omnibus.

29. Gloriantes ad quid valebimus ? ipse enim Omnipotens super omnia opera sua.

30. Terribilis Dominus, et magnus Medicina omnium in festinatione nebula ; ros obvians ab ardore exhilarabit.

Cogitatione sua pacavit abyssum : et plantavit eam Jesus.

Qui enavigant mare, enarrant pericula ejus : et audientes auribus nostris admiramur.

Et illic incredibilia et admirabilia opera. varietas omnis animalis, creatura cetorum.

Per ipsum prosper processus, finis ejus : et in verbo ejus composita sunt.

Multa dicemus, et non assequemur : et consummatio sermonum ipse est in omnibus.

Glorificantes quo valebimus ? ipse enim est magnus super omnia opera sua.

Terribilis Dominus, et magnus qui immissi glacie, exsiccatisque herbis, exuret desertum : notum illud ;

— Boreæ penetrabile frigus adurit.

sed sequentia vetant : melius a frigore ad æstum transit. Devorabit montes, Deus, per æstivos ardores.

24. Medicina omnium : hujus æstus omnia exsiccantis et consumemus remedium, seu refrigerium est, nebula roscidæ instar nubis subito diffusa. Et ros obvians, humilem, quietum efficiet eum : æstum, ardorem. Græc. planior, ab æstu exhilarabit, recreabit, refrigerabit ; supple, terram.

25. In sermone ejus siluit ventus. Dixit, et stetit spiritus procellæ... et statuit procellam ejus in auram, et siluerunt fluctus ejus. Psalm. cvi, 25, 29. Plantavit, fixit in illa, abysso, mari, Dominus insulas : circumfrementibus licet fluctibus, stabiles. Græc. plantavit eam Jesus : nullo sensu : Ἰησοῦς, Jesus, pro νήσους, insulas.

26. Qui navigant mare : allusum ad illud Psal. cvi, 23, 24. Qui descendunt mare in navibus, facientes operationem in aquis multis, ipsi viderunt opera Domini.

27. Creatura belluarum : Græc. cetorum.

28. Propter ipsum : per ipsum Deum scilicet confirmatus est : prospere processit itineris per mare finis : exitus, Græc. Per ipsum (Deum) felix processus viæ finis est ejus : hoc est, per ipsum, iter per mare prospero exitu desinit.

29. Consummatio sermonum : Græc. summa sermonum (atque) universum ipse est, Deus scilicet : sic Eccl., xii, 13.

30. Gloriantes ad quid valebimus ? Quid proficiemus, quantumvis recte dicendi gloria efferamur, cum ipse non tantum sermones nostros, sed etiam sua opera antecedat ? Quod congruit 32, 33, 34. [203]

vehementer ; et mirabilis potentia ipsius.

Glorificantes Dominum exaltate, quantumcumque potueritis : excedet enim et adhuc.

Et exaltantes illum, abundate in virtute : ne laboretis ; non enim comprehendetis.

Quis vidit eum, et enarrabit ? et quis magnificat eum, sicut est ?

Multa abscondita sunt majora his : pauca enim vidimus operum ejus.

Omnia enim fecit Dominus : et piis dedit sapientiam. vehementer ; et mirabilis potentia ipsius.

32. Glorificantes Dominum quantumcumque potueritis : supervalebit enim adhuc, et admirabilis magnificentia ejus.

33. Benedicentes Dominum, exaltate illum quantum potestis : major enim est omni laude.

34. Exaltantes eum, replemini virtute. Ne laboretis ; non enim comprehendetis.

35. Quis videbit eum, et enarrabit ? et quis magnificabit eum, sicut est ab initio ?

36. Multa abscondita sunt majora his : pauca enim vidimus operum ejus.

37. Omnia autem Dominus fecit : et pie agentibus dedit sapientiam. 33. Benedicentes : altera versio præcedentis.