Articulus 21

De potestate et prælatione domini Papæ super universam Ecclesiam militantem, ex dictis sanctorum patrum et excellentissimorum doctorum Hieronymi, Ambrosii, Gregorii et Isidori : quorum dictis concordant verba Origenis, et beatissimorum patriarcharum Cyrilli Alexandrini et Cyrilli Jerosolymitani atque Chrysostomi.

SUPER illud Marci, Demonstrabit vobis cœnaculum grande, [ait Hieronymus] :¹ Ecclesia magna est, in qua narratur nomen Domini, strata varietate virtutum et linguarum, in qua paratur Domino pascha; dominus hujus domus Petrus apostolus est, cui Dominus domum suam tradidit, ut sit una fides sub uno pastore.

Ex his aureis gloriosi Hieronymi verbis multa eliciuntur et concluduntur. Primo, quod per illud cœnaculum grande in quo Christus cœnam ultimam fecit, « magna » seu universalis « Ecclesia » designatur, in qua evangelica doctrina per totum sæculum prædicatur, juxta illud Psalmi :² Confitebor tibi in Ecclesia magna. Quæ « strata » est « varietate virtutum et linguarum », id est diversis ornata virtutibus et populis multis Christo credentibus, prout Daniel ait :³ Omnes populi, tribus et linguæ servient ei. « In qua Domino pascha paratur », quoniam Christus agnus paschalis in ipsa quotidie Deo Patri offertur. « Hujus » denique « domus », puta magnæ seu universalis Ecclesiæ, « dominus est Petrus apostolus », id est quicumque ejus successor legitimus, qui toti militanti Ecclesiæ præsidet : « cui Dominus domum (id est Ecclesiam) suam tradidit », id est, regendam commisit, dicendo, Pasce oves meas, « ut sit una fides » cunctorum fidelium « sub uno pastore », qui est plenus, summus ac generalis Christi vicarius, scilicet Papa. Constat ergo quod magnæ et universali Ecclesiæ præsideat Papa, secundum Hieronymum; et quod Pontifex summus ab Hieronymo dominus Ecclesiæ appelletur; quod item ipsius Papæ sit unitatem fidei in tota Ecclesia conservare : propter quod oportet eum sic præesse Ecclesiæ, ut possit hoc adimplere, videlicet ut possit toti Ecclesiæ legem condere, ad quam omnes tam conjunctim quam divisim teneantur, quoniam taliter ad unam fidem omnes sunt obligati.

Præterea, S. Ambrosius tractans illud Christi ad Petrum, Pasce oves meas, affirmat :⁴⁵ Petrus a Christo omnibus antefertur, hoc est, universis præficitur; ipsumque Petrum reliquit Christus suæ caritatis vicarium, ut scilicet post Christum ea dilectione præesset ac provideret Ecclesiæ qua Christus hoc fecit. Alia quoque de hoc scribit Ambrosius, quæ quia præhabita reor, omitto.

At vero S. Gregorius vicesimo sexto Moralium super illud Job, Deus potentes non abjicit, quum et ipse sit potens, ait :⁶ Discretionem plenius noscimus, si potestatis ecclesiasticæ exempla cernamus. Petrus namque auctore Deo Ecclesiæ tenens primatum, a Cornelio immoderanter honorari recusavit :⁷ et tamen se summum intra Ecclesiam demonstravit, dum Ananiæ et Saphiræ culpam redarguit, quanta potentia super ceteros excrevisset ostendens, jusque potestatis suæ aperiens.⁸ Ecce his verbis testatur Gregorius Petrum primatum Ecclesiæ tenuisse. Nec dubium quin de universali loquatur Ecclesia, de qua quasi per omnes libros Moralium loquitur. Verum quidam faciunt vim de hoc, quod ait Petrum fuisse summum intra Ecclesiam, non supra eam. Quod quam nullius sit ponderis, constat ex eo quod Gregorius in Moralibus et alibi sæpe vocat Petrum summum ac primum pastorem Ecclesiæ. Talis autem pastor est super gregem sibi commissum, sicut in Evangelio loquitur Christus : Quis, putas, est fidelis servus et prudens quem constituit Dominus super familiam suam ?⁹ Atque in Psalmo : Constitues eos principes super omnem terram. Papa ergo et supra Ecclesiam est, quoniam toti Christianitatis residuo quod citra ipsum est, præsidet ; et intra Ecclesiam, quum sit caput principaleque membrum Ecclesiæ : unus utique de Ecclesia, sumendo Ecclesiam incontracte, pro ovili et pastore.

Adhuc autem, Isidorus libro de Viris illustribus loquitur : Simon Petrus in Christo Ecclesiæ firmamentum est, Cephas (id est Petrus) sic vocatus.¹⁰ Corporis Christi, scilicet mystici, quod est universalis Ecclesia, principatus et caput est, qui (juxta Matthæum) primus eligitur ;¹¹ nec immerito, quoniam Apostolorum est princeps, et primus confessor Filii Dei, pastor humani gregis, petra Ecclesiæ, clavicularius regni.

Præinductis concordat quod super Jeremiam loquitur Origenes : Qui toti Ecclesiæ præest et totius Ecclesiæ apicem tenet, pro omni Ecclesia redditurus est rationem.¹² Insuper, super illud Geneseos, Non deficiet princeps de Juda, testatur : Non deficiet princeps Ecclesiæ usque in finem mundi. Et circa eadem verba tangit, quod sicut in populo Israel fuit unus totius illius populi princeps, sic in populo christiano unus est qui præsidet cunctis, scilicet Papa. Refert quoque in Epistolari suo Hieronymus, quod Origenes misit epistolam Romano Pontifici sui temporis, in qua pœnitentiam egit quod absurda quædam scripsisset. Quo patet quod Origenes recognovit Romanum Pontificem esse omnium prælatorum hierarcham, ad quem præcipue pertinet fidei errores corrigere.

Denique, sicut in Summa contra errores Græcorum Thomas allegat, Cyrillus Jerosolymitanus patriarcha in persona Christi ait ad Petrum : Tu cum fine, et ego sine fine cum omnibus quos loco tui ponam, sacramento et auctoritate plene et perfecte ero. Et hoc est quod Cyrillus Alexandrinus archiepiscopus (ut sæpius allegatum est) contestatur, quod Christus soli Petro suam auctoritatem plenarie contulit, quod item Apostoli Petrum ubique loco Christi habuerunt.¹³ De cujus S. Cyrilli testimoniis satis præhabitum est. Quibus nunc addo, quod in libro Thesaurorum affirmat : Sicut Christus accepit ducatum et sceptrum Ecclesiæ gentium ex Israel egrediens super omnem Principatum et Potestatem, et super omne quodcumque est, ut ei genua cuncta curventur, plenissimam potestatem;¹⁴¹⁵ sic Petro et successoribus ejus plenissime commisit, videlicet ducatum et potestatem.

Chrysostomus quoque in persona Christi loquens ad Petrum :¹⁶ Ter te, inquam, interrogo an me diligis, quoniam ter me trepidus timidusque negasti; nunc autem reductus, ne credant te fratres gratiam et potestatem clavium amisisse, quoniam amas me, coram ipsis tibi jam confirmo quod meum est plenum.

Et iterum præfatus beatissimus Cyrillus ait : Pedes Christi, humanitas est seu homo ipse cui tota Trinitas plenissimam dedit potestatem : quam humanitatem una trium Personarum assumpsit in unitate personæ et transvexit ad Patrem et super omnem Principatum et Potestatem, ut adorent eam omnes angeli Dei;¹⁷ quod totum dimisit per sacramentum et potestatem Petro et Ecclesiæ ejus.¹⁸

Postremo, Chrysostomus super Actus Apostolorum ait: Petrus est vertex sanctissimus veri et apostolici chori. Et super Matthæum disseruit: Filius Patris et suam potestatem Petro universaliter dedit ubique terrarum, hominique mortali omnium quæ in cœlo sunt dedit auctoritatem, dando ei claves ad hoc ut Ecclesiam ubique terrarum amplificet. Rursus super Actus Apostolorum fatetur: Petrus a Filio super omnia quæ Filii sunt potestatem accepit, non sicut Moyses in una gente, sed in universo orbe.

Footnotes

1. Marc. xiv, 15. ↩

2. Pr. IIIV, 18. ↩

3. Dan. IV, 14. ↩

4. Joann. XXI, 17. ↩

5. Ibidem. ↩

6. Job II, 5. ↩

7. Act. I, 25. ↩

8. et. v, 3, 4, ↩

9. Matth. IV, 45. S. XLIV, 17. ↩

10. Joann. I, 2. ↩

11. Matth. IV, 18, 19. ↩

12. Gen. XLI, 10. ↩

13. lib. I, art. XXVIII, XXX; lib. II, art. I; lib. III, art. XII. ↩

14. Phil. II, 9, 10. ↩

15. Ephes. I, 20, 21; ↩

16. Joann. XXI, 15-17. ↩

17. Hebr. I, 6. ↩

18. Act. v, 3, 4. ↩