Articulus 55
Contemplatio multiplicis pulchritudinis Christi, et specialiter de pulchritudine ejus corporali atque morali; et quali abstractione utendum sit in consideratione Christi hominis secundum imaginariam apprehensionem.1
ELUCESCIT satis (ut reor) ex præinductis, quemadmodum in Christo secundum divinitatem fuerit pulchritudo increata, æterna, simpliciter infinita; estque realiter divina essentia, tribus superbeatis Personis communis, nihilo minus Filio Dei appropriata, juxta illud Hilarii: Æternitas est in Patre, species in imagine, id est pulchritudo in Filio. Unde in libro Sapientiæ de unigenito Dei Filio sub appellatione Sapientiæ legitur: Emanatio quædam est claritatis omnipotentis Dei sincera, candor lucis æternæ, et speculum sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis illius.2 Hujus autem immensæ, incomparabilis ac superdeliciosissimæ pulchritudinis clara per speciem contemplatio, omnium electorum plena est beatitudo : nempe quo pulchrior, eo ad intuendum delectabilior.
Secunda est pulchritudo Christi, creata ac spiritualis : quæ duplex consistit, utpote naturalis et supernaturalis. Naturalis consistit in naturalibus perfectionibus animæ ejus, videlicet naturali sapientia, dilectione, scientia et virtute : quæ omnia excellentissime inerant ei. Nec dubium quin et naturali claritate ingenii ac optima indole, fortissima quoque synderesi, anima Christi fuerit decorata atque resplendens. Porro supernaturalis pulchritudo animæ Christi, in excellentia gratiæ donorumque Spiritus Sancti, caritate infusa, sapientia fruitiva ac ceteris supernaturalibus ejus perfectionibus sita est : de qua jam paulo ante latius dictum recordor.3
Tertia est pulchritudo Christi, corporalis atque sensibilis. Quæ etiam bipartita exsistit, videlicet : supernaturalis, quam caro ejus sanctissima in sua glorificatione sortita est; ad cujus configurationem nostrum quoque suspirat ac perducendum est corpus, quando in resurrectione futura, juxta divinam et apostolicam sponsionem, configurabit Dominus et Salvator corpus humilitatis nostræ corpori claritatis suæ, si tamen passionibus corporis Christi nunc cruciformiter conformetur.4 Pulchritudo vero corporis Christi naturalis, quam in sæculo isto habebat, talis tantaque exstitit, ut de ipsa Psalmista cecinerit :5 Speciosus forma præ filiis hominum. Denique, ad pulchritudinem corporalem tria concurrunt. Primum est apta ac elegans corporis magnitudo; secundum, membrorum proportionata formatio; tertium, boni lucidique coloris perfusio. Unde vicesimo secundo de Civitate Dei asserit Augustinus : Corporis pulchritudo est partium convenientia cum quadam coloris suavitate. Rursusque undecimo de Civitate : Pulchritudo non mole constat, sed parilitate ac dimensione membrorum. Quidam denique pie existimant, quod pulchritudo ista in Christo eminentissima fuit præ cunctis hominibus. Primo, quoniam (teste Chrysostomo) ea quæ supernaturaliter fiunt virtute divina, sunt perfectiora. Quum ergo corpus Christi a Spiritu Sancto singularissime ac supernaturalissime fuerit formatum, organizatum, consolidatum et qualificatum, videtur fuisse pulcherrimum. Secundo, quoniam ex purissima materia, puta sanctissimis Virginis benedictæ sanguinibus, fuit acceptum. Tertio, quoniam naturales perfectiones corporis et animæ fuerunt in Christo plenissime. Quarto, quoniam animam Christi pulcherrimam decuit corpus optime qualificatum habere: imo, secundum Augustinum in epistola ad Dioscorum, tanta exstitit plenitudo beatitudinis animæ Christi, quod ex redundantia ejus in partem animæ inferiorem et carnem, ipsa caro Salvatoris facta fuisset clara, impassibilis, immortalis, nisi divina dispensatione redundantia illa fuisset dilata. Quarta autem pulchritudo Christi vocatur moralis, videlicet ex decentissima morum venustate, qua omnia corporis membra cum summa gravitate atque modestia regebantur, resultans. — De his duabus pulchritudinibus Salvatoris in Annalibus libris Romanorum legitur, quod Jesus erat staturæ proceræ, mediocris atque spectabilis; vultum habens venerabilem, quem possent intuentes diligere et formidare; capillos habens coloris nucis avellanæ præmaturæ, planos fere usque ad aures, ab auribus cincinnos crispos, aliquantulum cæruliores et fulgentiores, ab humeris ventilantes; discrimen habens in medio capitis juxta morem Nazaræorum; frontem planam ac serenissimam, sine macula et ruga, quam rubor moderatus venustavit; nasi et oris nulla prorsus reprehensio; barbam habens copiosiorem, capillis concolorem, non longam, sed in medio parum bifurcatam; adspectum simplicem et maturum, oculis glaucis, variis et claris exsistentibus; in increpatione terribilis, in admonitione blandus et amabilis; hilaris, servata gravitate; aliquando flevit, sed nunquam risit; statura corporis propagatus et rectus, brachia vero et manus visui delectabiles; alloquio gravis, rarus et modestus: talis utique per omnia, ut merito diceretur speciosus forma præ filiis hominum.
Itaque has Christi pulchritudines mente pura ac stabili contemplemur; contemplando, earum amore intime accendamur; accensi quoque et delectati in eis, ad earum felicem adspectum desideratissime provocemur, omnem mundi hujus vanum decorem atque externum ornatum divinæ speciositatis intuitu vilipendentes.
Pulchritudo autem Christi moralis, et insuper intellectualis, creata, infusa, nobis præsertim proponuntur sectandæ, ut in divinæ gratiæ splendoribus rutilemus in anima, in corporis quoque motu, gestu, adspectu omnique apparatu inveniri conemur compositi, quatenus interioris compositio hominis in exterioris compositione resplendeat.
Postremo, ultimas duas Christi pulchritudines speculando, a sensibilium formis mentem abstrahere non possumus nec debemus, sed ad imaginationis phantasmata oportet reflecti, quum speculationis objectum res corporalis sensibilisque consistat. Verum, sicut ex creaturis ad Divinitatis contemplationem conscendimus, quidquid imperfectionis creaturæ habuerint relinquentes et abstrahentes, quidquid vero habuerint perfectionis Deo eminentissime adscribentes; sic humanitatis Christi perfectionem pulchritudinemque pensantes, quidquid pronitatis ad culpam, quidquid passionum rationem prævenientium, quidquid peccati, detrahibilium quoque defectuum in ceteris invenitur, longe removeamus ab homine Christo, omnem perfectionem adscribentes eidem. Imo in præinductarum contemplationibus pulchritudinum Salvatoris debet quotidie esse præcipua animarum nostrarum consolatio, quies, fervor atque jucunditas: ad quod opere consummandum quis erit idoneus, nisi qui consolari renuens extra Deum, ab omni peccati deformitate jugiter satagit mentem coram Deo habere mundatam?
Footnotes
Chapter 56 of 110