Articulus 68
De ceteris Climaci documentis.
ORATIO secundum qualitatem suam est unio hominis ac Dei. Secundum operationem autem oratio est consistentia mundi, reconciliatio Dei, lacrimarum mater et filia, pons tentationum, murus tribulationum, præliorum contritio, animæ alimentum, angelica operatio, fons virtutum, conciliatrix charismatum, opulentia monachorum, illuminatio mentis.1 Præ omnibus in nostra obsecratione sinceram gratiarum actionem subordinemus. Quomodo stare debeas ante Deum in oratione, disce ex forma qua rei stant ante visibilem judicem, atque ex modo quo infirmi se habent ad medicum, quando exuri aut incidi debent ab eo. Quemadmodum sal et oleum condiunt pisces, ita lacrimæ et continentia pennatam faciunt orationem. Principium orationis est evagationes expellere; medium ejus est in verbis et sensu orationis mentem libere detinere; finis autem ejus est raptus. Si semper studueris mentem tuam non elongare a Deo, tecum erit et in mensa; si autem sine resistentia evagaris, nunquam tecum Dominus permanebit. Sordes orationis est coram Deo stare et cogitationes atque intentiones inconvenientes habere; exterminium orationis est curis inutilibus occupari; furtum orationis est insensibiliter intentionem et mentem deflectere ubi non decet; querela est qualiscumque insultus nobis orantibus appropinquans.
Nos qui sumus vitiosi et passionati, incessabiliter Deum rogemus, quoniam omnes a vitiis mundati, ex passibilitate ad impassibilitatem ac munditiam profecerunt. Non sic reus suæ pœnæ sententiam timet sicut orationis studiosus exsecutor coram Deo timoratus consistit. Vidi quosdam in obedientia fulgentes et virtute qua poterant assiduam Dei habentes memoriam, qui orando protinus mentem excedebant, et perfundebantur lacrimis affluenter, quoniam ante parati per sanctam obedientiam erant. Psalmodiam quæ fit cum multitudine, prosequuntur evagationes, vanitates, et recurvationes (id est non rectæ intentiones); illam vero quæ singulariter fit, impugnat acedia. Quodcumque negotium quis exsequitur, et hora orationis præsente manet in illo, a dæmonibus illuditur. Studiosus et curam gerens orationis, stude esse valde misericors, quia per hoc monachus accipiet centuplum.
Crudele est aquam rapere ex ore sitientis; crudelius vero, quod anima orans cum compunctione, ante ejusdem terminationem privet se valde desiderabili adsistentia sua coram Deo. Ne cesses ab oratione quousque videris ignem fervoris et aquam lacrimarum cessare: forsitan enim non accipies amplius tale tempus ad remissionem culparum tuarum in omni vita tua. Qui ab oratione exeunt nec inflammati nec illuminati, corporaliter et non spiritualiter oraverunt. Quemadmodum regi terreno abominabilis est ei adsistens, et vultum ab eo avertens ejusque hostibus loquens; ita est abominabilis Deo qui in oratione exsistens immundas cogitationes suscipit. Advenientem canem (id est vanam gloriam) armatura virtutum persequere, et quotiescumque congreditur ei nullatenus cedas.
Pete lugendo, quære obediendo, pulsa longanimiter sustinendo. Non fiat tibi tempus orationis tuæ tempus provisionum et exteriorum curarum.
Quemadmodum cœlum stellis ornatur, sic vir impassibilis virtutibus.2 Impassibilis est, qui corpus suum fecit a concupiscentiis emundatum et a vitiis incorruptum, mentem vero super creata elevavit ad Creatorem, omnes ei sensus subjiciens, et animam suam Deo semper præsentem exhibet supra humanam virtutem. Talis fuit S. Ephrem, qui dixit: Remitte, Domine, undas gratiæ tuæ. Impassibilitatem habet anima quæ ita qualificata est virtutibus sicut vitiosus concupiscentiis. Qui talis est, in omni tribulatione exsistendo, arbitratur requiem se habere; et maledicente præsente et absente, similiter manet immobiliter in sancta tranquillitate; atque in universis sermonibus et operibus, intentionibus et deliberationibus, Spiritum Sanctum habet gubernatorem, et omni humana doctrina altior est effectus. Impassibilitas est cœlum mentale, et thronus Regis æterni, atque a vitiis cunctis libertas.
Fides omnia potest; spes misericordiam Dei circumgyrat, et inconfusum facit;34 caritas nunquam excidit, nec currere desitit, neque plagatum a beata insania (id est caritatis furore ac fervore vulneratum) quiescere sinit.56 Caritas secundum qualitatem suam est similitudo Dei; secundum operationem vero est ebrietas animæ. Beatus qui talem ad Deum habet amorem qualem insanus habet amator ad suam dilectam. Beati qui ita timent Deum sicut rei jam capti timent judicem et exactorem. Beatus qui ita effectus est sollicitus et festinans ad ea ad quæ vere ac salubriter est festinandum, sicut prudentes servi ad dominum suum. Beatus qui sic zelator virtutum exstiterit sicut quidam circa suas uxores exstant zelotypi. Beatus qui in oratione sic coram Deo adsistit quemadmodum servus coram rege.
Non sic mater adhæret lactenti infantulo quemadmodum filius caritatis (id est homo in caritate exsistens) Deo. Nempe qui vere diligit, dilecti faciem semper imaginatur, et hanc ex dilectione nimia intrinsecus amplexatur. Et hic talis neque in somno a concupiscentia desiderati valet quiescere. Ideo quidam hac sagitta plagatus, dixit:7 Ego dormio, scilicet propter naturæ necessitatem, et cor meum vigilat, propter amoris excessum. Si alicujus dilecti hominis facies sua præsentia nos transmutat et claros ac hilares facit, quid non faciet facies Dei ac Regis nostri hospitantis in anima munda? Quando totus homo divinæ caritati coaptatur et jungitur, tunc exterius in corpore quasi in speculo interiorem animæ claritatem ostendit; talisque homo corporalem frequenter obliviscitur sumere cibum, nec cum delectione suscipit eum. Qui diligit proximum, nunquam detrahentes sustinebit, sed fugiet ab eis tanquam ab igne. Qui irascitur fratri suo et dicit se Deum diligere, similis est ei qui currit in somnis. — Experientia donorum Dei spem parit, fidem certificat, caritatem accendit. Qui expertus est, non sine hæsitatione manet.
Caritas est sapientiæ ministratrix. Caritas est prodigiorum operatrix, illuminationis abyssus. Caritas fons ignis, quantum sursum emanaverit, tantum sitientem accendet. Caritas est pacis mater, sapientiæ fons, immortalitatis et gloriæ radix, angelorum statio, sæculorum profectus.
Annuntia nobis, o pulchra in virtutibus, ubi pascas oves tuas, ubi habites in meridie.8 Illumina nos, pota nos, manu duc nos: quia ad te ascendere affectamus. Ad laudem et gloriam Omnipotentis essentialiter et incircumscriptibiliter boni atque amabilis, qui est super omnia Deus sublimis et benedictus. Amen.
Footnotes
Chapter 69 of 69