Articulus 12
Exhortatio ad indesinentem fervidumque profectum.
SIC currite ut comprehendatis.1 Non immerito ait Scriptura: Homo quum in honore esset, non intellexit.2 Hinc ingrati et negligentes efficimur, quoniam magnitudinem et excellentiam donorum ac beneficiorum nobis desuper collatorum ac promissorum non condigne advertimus nec profunde pensamus.
O quanta est gratia ista, quam speciale beneficium, quam maximum donum quod tibi, o religiose ac solitarie, est concessum, quod sequestravit et retraxit te Deus a conventu malignantium, a multitudine operantium iniquitatem, et ad tam singulariter sanctum et excellentem solitariorum Ordinem te perduxit;3 quod te abscondit in abscondito vultus sui a conturbatione hominum, teque protexit ac protegit in tabernaculo suo, in solitario loco, a contradictione linguarum!4 Cur ergo Deo tuo vicem non reddis? Cur negligis temetipsum, nec cum timore ac tremore tuam operaris salutem, neque cum metu5 et reverentia, sed cum torpore et negligentia servis ei cui angelorum exercitus cum tremore adsistunt, sub quo curvantur qui portant orbem, de quo fatetur Propheta, Maledictus qui opus Dei facit negligenter?678 Nonne olim Levitis circa carnalia sacrificia ministerium quoddam exhibentibus locutus est Moyses, Num parum est vobis quod separavit vos Dominus a populo, et junxit sibi ut serviretis ei in cultu tabernaculi?9 Si ergo tam magnum fuit Deo servire circa sacrificia typica illa in se nihil sanctitatis formaliter includentia, quam incomparabiliter majus est sacerdotem esse Dei viventis in Ecclesia Christi, et corpus ac sanguinem consecrare, tractare, sumere ac ministrare Salvatoris, imo totum Christum Deum et hominem, æterni Patris ac sacratissimæ Virginis unicum Filium, Sanctum Sanctorum, Deo Patri offerre, contrectare, accipere? Nonne angeli sancti super tam supernaturalissimo ac præclaro stupent spectaculo? Cur ergo juxta tanti sacerdotii dignitatem non ambulas digne Deo?10 Quare ullo cessas momento considerare quam magnifice atque piissime Dominus egerit tecum?
Nunc igitur resipisce, et omni negligentia, carnalitate ac torpore exclusis, profunde adverte quanta sit dignitas, pulchritudo, nobilitas, splendor ac gloria solitarii omnisque religiosi suæ professionis debitum idonee persolventis. Vide, si potes, ad quantum eminentiæ culmen, ad quam præclarissimas prærogativas ac gratiosissimas appellationes, per efficacem tuæ professionis impletionem ac virtuosam et vere solitariam vitam promovearis. Nonne per charismata gratiarum, per sapientiæ claritatem, per virtutum decorum, per puritatem internam, per custoditam, fructuosam et contemplativam coram Deo conversationem, per odium vitiorum, per ardentem Deitatis amorem efficeris non solum servus Dei, imo et filius adoptivus, secretus amicus, heres regni cœlestis, increatæ Sapientiæ sponsus, amantissimus Dei, et tanquam consiliarius ac secretarius Creatoris? Intuere quam deificum et præclarum consistat, cum Deo assidue miscere colloquia in orationibus ac laudibus ejus, ipsum quoque tibi loquentem audire in lectionibus Scripturarum, in inspiratione occulta, in manifestationibus abditorum; insuper Deum intra te brachiis sancti amoris omni hora constringere, deosculari, amplecti, nec ab eo velle aut posse avelli. A O quam superdignissimum est Deo Patri omnipotenti unigenitum ac supercarissimum Filium ejus quotidie immolare, imo spiritualiter omni hora offerre pro generali bono totius Ecclesiæ, pro vivis ac mortuis, pro parentibus, propinquis, commissis ac benefactoribus, pro infidelium quoque reformatione ac conversione, imo et se ipsum Deo offerre in holocaustum, divino cultui mancipando devotissime ac jucunde se totum !
Hæc perpendat, contempletur ac penetret qui id potest. Ego autem non valeo, sed mirabilis facta est scientia horum magnalium magnificentiæ, munificentiæ et omnipotentiæ tuæ, o Deus, mihi et ex me, confortata est, et non potero ad eam. Præterea, sicut beneficia tanta ac talia comprehendere non valemus, ita nec possumus regratiari condigne : nihilo minus, quemadmodum pro viribus regratiari tenemur, ita et hæc pro posse considerare ac speculari debemus.
Amplius, constat quod quanta est dignitas solitarii sic viventis, tanta est vilitas, turpitudo, iniquitas in solitudine residentis, nec taliter, sed impie conversantis. Talis namque est servus peccati, minister diaboli, membrum Antichristi ac Satanæ, Deo odibilis ac rebellis, omni bruto deterior, omni cloaca atque cadavere turpior, indignus pane quo vescitur, terra quam calcat, aere quem respirat, imo omni usu et obsequio creaturæ. Quum itaque in isto brevissimo vitæ tuæ residuo ad tam supernaturalem et inenarrabilem nobilitatem et excellentiam queas pertingere, tamque inæstimabilem in æternitate beatitudinem promereri, tantam quoque vilitatem, fœditatem, iniquitatem ac condemnationem evadere; noli negligentiæ in te locum præbere, noli remissius agere : imo quotidie accendatur cor tuum, et convalescat spiritus tuus; et si non solo ac puro Dei amore ad ita conversandum alliceris, saltem prædictorum bonorum desiderium pariter te inflammet.
Præterea, vigilanter adverte quam miserabilem ac miserum arbitrareris prælitorem qui post inclytos congressus ac triumphos arduis bellis foris adeptos, paulo post in proprio loco, in parvis ac levibus pugnis turpiter vinceretur, et pene sine resistentia se traderet hosti. Nonne miserabilior ac infelicior tibi videtur religiosus, præsertim solitarius, qui quum in adolescentia aut juventute sua, adhuc in sæculari vita ac veste degens, robustissimus fuit ad relinquendum simul totum hoc sæculum et cuncta quæ habuit, carissimos quoque parentes, cognatos, amicos ac proximos, deinde se ipsum, nunc post professionem monasticam ac diuturnam in cœnobio mansionem, quum deberet esse magister spiritualis militiæ propter tempus11, superatur in minimis, pro uno verbo commovetur ad iram, pro parva re sibi ablata, læsa aut perdita graviter contristatur, atque impatientiæ spiritu velut ebrius agitatur, pro beneficio caritativæ ac justæ correptionis, quam cum gratiarum actione et gaudio merito sustineret, indignatur proterveque loquitur, et mala pro bonis largitur? Quando aut quomodo talis implebit quod ait Salvator, Beati estis quum maledixerint vobis homines, et persecuti vos fuerint, et dixerint omne malum adversum vos, mentientes, propter me, gaudete in illa hora et exsultate?1213 Resipisce ergo a tanta insania, a tam confusibili vita, a tam gravi æternæ damnationis periculo.
Denique, nonne insensatum ac fatuum reputares agricolam, vindemiatorem seu hortulanum, qui se grandi exhauriret labore arando, vitem colendo, hortum purgando, attamen nullum ex iis acquireret fructum? Sic rudes et excæcati censentur, qui in corporalibus exercitationibus quæ instrumenta ac media sunt virtutum, se ipsos extenuant et affligunt, nec tamen per hæc ad interiorum emendationem, ad virtutum sinceritatem, ad saporem ac sensum internum, ad intentam perfectionem appropiant aut pertingunt, imo (quod perniciosissimum periculosissimumque consistit) ad obloquendum aut indignandum, ad murmurandum, ad retribuendum malum pro malo, atque ad similes passiones manent proclives, ita quod nondum inter bonos sæculares computari merentur.14
Footnotes
Chapter 13 of 38