Articulus 24
De somno solitarii.
In pace in id ipsum dormiam et requiescam.1 Die jam fructuose, pacifice et devote expenso, pergit vere religiosus et feliciter solitarius dormitum, ut lassatum in Dei obsequio corpus, corde infatigabili ac ferventi manente, somno repauset, quatenus paulo post ad matutinale officium viribus innovatis surgat alacriter.
Verumtamen antequam eas dormitum, conscientiam tuam diligentissime investiges, spiritum scopas, vitam discutias; qualiter diem expenderis, quid boni omiseris, quid mali commiseris, perscrutari non desinas. Si quem scandalizasti, offendisti, turbasti, intime dole. Nec solum ores ut tibi ignoscat Omnipotens, sed ei quoque cui fuisti ruinæ occasio, beneficium orationis repende, et cordialiter ac ferventer ora pro ipso: imo et antequam eas ad lectulum, satage illi reconciliari, et veniam pete, ac præveni ipsum in benevolentia caritatis ac opere pietatis, æquitatis et humilitatis; alioqui mane sequente ante divini celebrationem mysterii age hæc.2 Non occidat sol super iracundiam nostram, imo nec super aliquam mentis inordinationem culpabilem.
Quumque interiora tua sic fueris perscrutatus ac veniam deprecatus adhibita disciplina, et pro communi totius Ecclesiæ bono, pro vivis ac mortuis, pro parentibus, propinquis, commissis et benefactoribus, pro infidelium refrenatione et conversione, pro fidelium reformatione, pro universorum salute ardenter et lacrimose oraveris, teque divinæ commiseris pietati, Completoriis devotissime persolutis, atque dominica passione affectualiter rememorata et firmiter cordi tuo impressa, ipsoque Domino Jesu Christo in intimis animæ tuæ visceribus jam sepulto ac sindone mundæ conscientiæ involuto, ingredere lectulum, memor quemadmodum paulo post deponeris in monumentum. Sicque in sacris meditationibus seu orationibus, in pace pectoris in id ipsum obdormias, in invariabili superdulcissimo Deo quiescens: ad quem protinus quum evigilaveris mentem reducas, mox surgens, aut si opus est, rursus in ipso obdormiens. Quod si ad placitum tuum nequiveris obdormire, noli tibi per impatientiam aut tædium inquietudinem fastidiumque augere, sed cogitationibus indignis exclusis, meditare divina et ora.
Porro, si carnale quid tuæ occurrat aut ingeratur imaginationi, inde cor tuum confestim averte, et Christi passionem atque novissima tua ad meditandum protinus apprehende. Omnis inordinata et prava affectio et concupiscentia sensualis ex aliqua prævia cognitiva seu sensitiva apprehensione oritur ac procedit. Si ergo affectionem illicitam concupiscentiamque carnalem cupis effugere, abjicere, vincere ac vitare, non moreris apprehensionem seu cogitationem ex qua orta est, de tuo expellere corde: quam melius expellere non valebis nisi convertendo cor tuum ad meditandum intente salubria, compunctiva, divina.
Denique erubescat solitarius et omnis religiosus tunc lecto incumbere, torpori vacare inerti, somno locum præbere, dum sui confratres ad Creatoris surgunt obsequium, et corda sua simul cum manibus levant ad Dominum.3 Usquequo, piger vilis ac negligens, dormies?4 Quando de damnoso ac damnabili somno consurges? O mercator insipiens, qui pretiosum nocturnarum tempus vigiliarum sic perdis, in quo confratres tui lucrose negotiantur, et supernobilissimum illud objectum, Deum æternum, vivum et sanctum, intra se ardentissime atque nobiliter complectuntur, et tu interim tanto bono privaris, et te hostibus tuæ salutis dæmonibus irridendum exponis, imo ludibrium facis, angelum etiam tuum sanctum offendis! Erubesce coram Deo et angelo tuo admittere, agere ac negligenter omittere quod coram homine reverendo vitares.
Itaque, sicut in cibo et potu, ita in somno timeamus ac vitemus excessum, et temporis defleamus jacturam. Qui operator est, superfluum odit somnum. Ferventissimi Patres nullum tempus ita conquerebantur se perdere, sicut quod dormiendo expenderant. Et quid dixit Arsenius? Sufficit, inquit, monacho una hora pro somno, si tamen operarius est. Verum hoc mirari possumus, non sectari. Nihilo minus verum manet quod Climacus dixit: Sicut multa potatio consuetudine tollitur, ita et multa dormitio. Verumtamen commendabilius est horis quieti ex Ordine deputatis dormire, quam tunc vigilare, et tempore divini Officii somnolentia vinci, aut extraordinarie dormitare: optimum quippe est, ut omnia ordinate fiant in Ordine.5
Postremo, in epistola illa ad Fratres de Monte Dei hinc multa subtiliter ac spiritualiter magis quam imitabiliter conscribuntur: Cave, inquit, o serve Dei, ne totus aliquando dormias, ne sit somnus tuus non requies lassi, sed sepultura corporis suffocati; non reparatio, sed exstinctio spiritus tui. Suspecta res est somnus, nilque temporis ita de nostra deperit vita sicut quod somno deputatur. Sobrium cibum ac sobrium sensum sobrius sequitur somnus. Porro carnalis ille et brutus atque (ut dicitur) Lethæus somnus, servo Dei vitandus est. Iturus ad somnum, aliquid tecum defer in mente, in quo placide ac devote obdormias, sicque facile evigilabis, et surgens agilis eris, faciliter quoque redibis in id unde non totus discessisti.
Footnotes
Chapter 25 of 38