Articulus 30
De studio fructuoso et ordinato.
HABEMUS solatio sanctos libros, qui in manibus nostris sunt.1 Quid est sacra Scriptura, nisi doctrina ad nos de cœlo missa? cujus singuli libri sunt quasi epistolæ Spiritus Sancti ad nos desuper destinatæ. Ideo dum studemus, Deus loquitur nobis. Et valde videtur parvi pendere alium, qui ipsius epistolam ad se missam legere non dignatur, aut superficialiter legit. Hinc Scripturas et earum expositiones diligentissime decet nos legere, et quæ non intelligimus, ab eruditioribus quærere, quum dicat Salvator : Scrutamini Scripturas. Quod quam fructuosum sit, pandit Apostolus, dicendo : Quæcumque scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt, ut per patientiam et consolationem Scripturarum spem habeamus. Et alibi : Omnis (inquit) Scriptura divinitus inspirata utilis est ad docendum, ad corripiendum, ad erudiendum in justitia, ut perfectus sit homo Dei, ad omne opus bonum instructus.
Denique, de fructuositate studii hujus ait Gregorius : Sacra Scriptura oculis nostræ mentis quasi speculum quoddam oppositur, ut in ea nostra interna facies videatur. Ibi fœda nostra, ibi et pulchra nostra conspicimus; ibi sentimus quantum proficimus, quantumve a profectu distamus. Hæc a carnalibus ac terrenis mentem ad cœlestia levat, pigritiam negligentiamque repellit, ad pœnitendum ac laborandum inducit, caritatem accendit. Hinc fatur Hieronymus : Utere lectione divina pro speculo, vitia corrigendo, virtutes discendo, pulchra conservando, pulchriora agendo. Et rursus : Pinguissimus, ait, est sermo divinus; omnes in se habet delicias : quidquid volueris ex divino sermone nascitur, sicut tradunt Judæi de manna, quod secundum uniuscujusque sapuit voluntatem.2 Sint ergo divinæ Scripturæ tibi semper in manibus, ac mente jugiter revolvantur. Hugo quoque hinc protestatur : Nihil in hac vita sentitur suavius neque avidius sumitur quam Scriptura, quæ mentem ab amore mundi præcipue separat, contra tentationes confortat. Verum (ut idem fatetur) ad sacræ intellectum Scripturæ opus est intima compunctione magis quam profunda investigatione, suspiriis quam argumentis, crebris gemitibus quam argumentationibus copiosis, lacrimis quam commentis, oratione quam lectione.
Itaque in lectione et studio sacræ Scripturæ et in scriptis Sanctorum, præsertim quoque in devotionalibus libris, occupet se horis congruentibus solitarius, non principaliter ad sciendum, sed ad virtuosius conversandum, ad discernendum inter bona et mala, inter vera et falsa, inter sincera et ficta; et quæ salubriter legit, applicet sibi ipsi, in primis se increpando, excitando et inflammando. Verumtamen principalius, salubrius atque divinius est orationibus, psalmis, meditationibus immorari, contemplationi et caritatis fervori insistere, internæ exercitationi et purgationi vacare, quam legere ac studere. Principaliora ergo et salubriora ac magis divina, principalius, frequentius diuturniusque agantur; et quæ ad illorum profectum plus conferunt, opportuno legantur in tempore ordinate; nec quæ magis delectant, sed quæ magis expediunt sunt legenda.
Præterea, in epistola illa ad Fratres de Monte Dei hinc legitur: Certis horis certæ lectioni vacandum est. Lectio namque fortuita ac varia, et quasi casu reperta, non ædificat, sed animum reddit instabilem; leviterque admissa, levius recedit a memoria. Certis ergo ingeniis est immorandum, et salubrioribus assuefaciendus est animus. Nempe quo spiritu Scripturæ sunt editæ, etiam sunt legendæ. Nunquam etenim ingredieris in sensum Pauli, donec usu bonæ intentionis in lectione epistolarum ipsius et studio meditationis assiduæ spiritum ejus imbiberis. Nunquam intelliges David, quousque per experientiam ipsos psalmorum affectus indueris. Ex lectione hauri salubrem affectum orationisque formam, et ipsam lectionem ac studium frequenter interrumpat oratio. Lege ergo et stude, non ut tempus deducas, nec sic ut memoriam laceres, sed ut proficias et spiritum innoves, memoriam in Deo recolligas et caritatem accendas. Lege quod proposito bono conveniat, intentioni deserviat, animumque detineat, ut aliena cogitare non libeat.
Postremo, consonat præinductis quod quarto libro loquitur Damascenus: Pulsemus ad optimum paradisum Scripturarum, qui dulcissimus, speciosissimus, omnium deiferarum volucrum cantilenis circumsonans, aures nostras demulcet; qui tangit cor nostrum, et contristatum consolatur; qui mentem nostram facit ascendere ad præclaras et instar auri fulgidas theorias. Hauriamus ex hujus paradisi fonte perennes atque purissimas aquas salientes in vitam æternam, et insatiabiliter voluptuemur in eo: inconsumptibilem enim possidet gratiam. Unde eodem libro denuo Damascenus: Optimum, inquit, et utilissimum est investigare divinas Scripturas. Sicut enim lignum secus decursus aquarum plantatum, ita et anima divinis irrigata Scripturis impinguatur, et fructum temporaneum tribuit, ac semper virentibus foliis, id est acceptabilibus Deo actionibus, decoratur:3 ad actionem etenim virtuosam et immaculatam contemplationem ex Scripturis dirigimur.
Footnotes
Chapter 31 of 38