Articulus 65
De descriptione hierarchiæ, et de ordinibus supercœlestium animorum primæ hierarchiæ supersanctæ Trinitati vicinissimæ.
HIERARCHIA denique est sancta rationalium personarum congregatio, gradibus et officiis ordinate distincta, cum scientia ac operatione sibi competentibus, ad Dei conformitatem, prout sibi possibile est, assimilata, per illuminationes quoque divinitus sibi influxas, juxta propriam uniuscujusque capacitatem, ad deiformem imitationem sursumacta. Ordo nempe hierarchiæ est, ut superiores purgent, illuminent et perficiant inferiores; inferioresque a superioribus purgentur, illuminentur et perficiantur. Nam intellectuales essentiæ seu supermundani animi, dum purgant, illustrant et perficiunt subjectas sibi phalangas, ei utique qui fons puritatis est, per lumen luminum totiusque perfectionis causale principium assimilantur. Denuo, et mentes quæ purgantur, irradiantur ac perficiuntur, ad Dei conformitatem appropinquant. Purgari enim dicuntur, non a sorde seu macula, sed a dissimilitudinis habitu, intellectualisque lucis minoratione : ac per hoc superpleno primi fontis lumini conformantur.
Porro ex his quæ de ordinibus modoque intelligendi ac intelligibilibus formis intelligentiarum in primo habita sunt, hoc prorsus elucescit, quod superiores et primæ superlimpidæ menti viciniores intellectus, paucioribus speciebus perfectius distinctiusque intelligunt suppositis intellectibus. Primus namque supersanctus intellectus, unica ac simpla specie, quæ utique ejus essentia est, omnia plene singulariterque agnoscit, et sicut ostensum est, non nisi per causam et exemplar. Omnis autem supercœlestium spirituum catena a divino illuminatur lumine, ut Deum contempletur, et divini ordinis cognitionem accipiat. Sed, ut tactum est, hanc illuminationem non omnes hierarchicæ personæ uniformiter recipiunt. Nam decliviores mentes per eam supremis intellectibus confusius intelligunt : in tantum ut humanus intellectus ex concreata sibi divinæ lucis illustratione, non nisi universalia quædam principia dignoscat. Sed purgant, illustrant et perficiunt eminentiores intellectus eos qui submissioris ordinis sunt.
Est igitur secundum Scripturæ sanctæ et Patrum sententias, tripartita seu triformis angelorum hierarchia : quarum quævis tres ordines intellectualium hypostasium comprehendit. In primo collocata sunt Seraphim, Cherubim et Throni. Nomen vero cujuslibet ordinis hierarchicorum spirituum, proprietatem aliquam declarat proprii ordinis, scilicet gratiæ vel officii, vel dignitatis aut operationis : secundum quam proprietatem ordo ille Deo conformatur. Sed sapienter attendendum est quod B. Gregorius ait. Sic quippe, inquit, in illa summa civitate quædam quibusdam singulariter attribuuntur, ut tamen omnibus communia intelligantur. Seraphim namque incendium dicimus : et tamen amore Conditoris simul omnes ardent. Cherubim porro plenitudinem nominamus scientiæ : et tamen quis ibi aliquid nesciat, ubi singuli fontem sapientiæ contuentur? Throni insuper agmina illa dicuntur quibus Conditor præsidet, et in quibus conquiescit : et tamen quis beatus erit, si non Creator suus ei præsit et præsideat? Quæ ergo (ait Gregorius) ex parte et minus plene ab omnibus habentur, eis speciali atque privato nomine adscripta sunt, qui plenius et totalius hæc divinæ influxionis dona receperunt. Per hunc namque modum, quod quisque supercœlestis ordo in se partim et incomplete habet, hoc in aliquo ordine totum possidet : quoniam etsi ordines aliqui sic specialia quædam habent, ut ab aliis haberi nequeant, sicut speciali nomine Dominationes, et Potestates, et Principatus vocantur; cuncta tamen ibi singulorum sunt, quia per caritatem ab alio in aliis habentur.
Seraphim igitur (quemadmodum Hebræi aiunt) incendens vel calefaciens dicitur : et hoc juxta naturales proprietates ignis, qui incendit et calefacit. Hæc ergo proprietas primi ordinis summæ hierarchiæ, designat sempiternam, incessabilem et ardentissimam mobilitatem spirituum illius ordinis in Deum, cui immediate conjunguntur, et (ut ait Dionysius) in Divinitatis vestibulis videntur collocati.1 Designat quoque hæc nominata proprietas reductivam virtutem in his substantiis esse, qua ceteros spiritus, eosdem purgando et illuminando, in Deum reducunt, vehementius inflammando et perficiendo eos :2 quæ omnia in Cœlesti hierarchia magnus Dionysius tradit. Unde Gregorius ait : Seraphim quoque vocantur illorum Sanctorum agmina, quæ ex singulari propinquitate Conditoris sui incomparabili ardent amore : quorum profecto flamma amor est, quia quo Divinitatis claritatem subtilius immediatiusque adspiciunt, eo validius in illius dilectione flammescunt.
Cherubim denique, quod scientiæ plenitudo appellatur, ideo sic dicta sunt, quoniam hujus ordinis mentes deificatæ virtutem excellenter cognitivam habent, quum sint divinorum mysteriorum eminenter inspectivæ, divinorumque luminum post Seraphim capacissimæ. Unde et divinæ pulchritudinis contemplativæ sunt, et suppositorum deiformium animorum eruditivæ, secundum Dionysium.3 Et hi in prima hierarchia medii sunt. Unde Gregorius ait : Et superiora illa agmina idcirco Cherubim dicta sunt, quia tanto perfectiori scientia plena sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur.
Ultimus autem primæ hierarchiæ ordo Throni nuncupatus est : quo significatur hujus ordinis substantias ab omni indigna subjectione penitus fore liberas, secundæ quoque hierarchiæ excellenter superferri, et quod sint divini superadventus capaces, tanquam deiferæ ac familiariter aptæ ad suscipiendum in se Deum. Propterea Gregorius ait : Quia enim thronos Latino eloquio sedes dicimus, Throni Dei dicti sunt hi qui tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eosdem judicia sua decernat. Per thronum nempe potestas judiciaria designatur, dicente Psalmista :4 Sedisti super thronum, qui judicas justitiam. Dicitur quoque Deus sedere super Cherubim, quemadmodum in Psalmo dicitur :5 Qui sedes super Cherubim, manifestare. Sed ad hoc respondet Gregorius, quod plerumque ipsi beatorum spirituum ordines, vicinorum sibi ordinum vocabula sortiuntur ob æqualitatem vicinitatis. Throni enim et Cherubim proxime conjunguntur : ideoque quod unius est ordinis, ad alium vicissim transumitur.
Footnotes
Chapter 183 of 220