Articulus 24

De purgatorio S. Patritii.

FRATER. — Qualiter S. Patritius impetraverit sibi a Domino demonstrari quemdam purgatorii locum sub terra, vulgatum est satis. Qualiter etiam inter multos qui locum hujusmodi intraverunt, quidam miles introierit atque exierit, et quæ ibi conspexit de suppliciis peccatorum gaudiisque justorum reversus retulit, communiter legitur in libello qui de Purgatorio S. Patritii intitulatur. Retulit quippe quod fossam profundam ingressus, primo devenit in campum et aulam, in qua venerunt ad eum quadringenti et quindecim viri sancti, admonentes eum de futuris periculis et de constantia observanda.

Post quorum disparitionem apparuerunt ei visibiliter dæmones multi in formis horrendis cum strepitu magno: quorum dum verba contemneret, ab eisdem projectus est in magni rogum incendii, de quo Christum invocando repente ereptus est. Quo facto, dæmones eum traxerunt ad campum quemdam longissimum, plenum hominibus nudis utriusque sexus, qui ventre humo hærebant, et clavis ferreis atque candentibus terræ affixi extendebantur.

Deinde traxerunt eum ad alium campum majoribus plenum miseriis, in quo homines diversæ ætatis et sexus resupini jacebant fixi in terram, super quos jacebant dracones igniti, quasi comedentes ac lacerantes subjectos. Aliorum capita vel brachia aut totum corpus circumcinxerunt serpentes, et capita sua pectoribus miserorum imprimentes, ignitum ac venenosum oris sui aculeum illorum cordibus infigebant. Bufones quoque miræ magnitudinis et quasi ignei super quorumdam pectora consedebant, quibus sua rostra deformia infigentes, ipsorum corda quasi extrahere nitebantur; super quos etiam dæmones discurrebant, flagris cruciantes eosdem.

Inde traxerunt eum in tertium campum miseris plenum hominibus, qui a summitate capitis usque ad digitos pedum ita erant clavis transfixi, quod in eorum membris locus vacuus non videbatur; insuper vento frigido ac urente flagrisque dæmonum cruciabantur.

Deinceps traxerunt eum in quartum campum multis ignibus et omni tormentorum genere plenum: in quo catenis igneis suspendebantur alii per pedes, alii per manus, alii per membra, capitibus eorum ad ima versis atque sulfureæ flammæ immersis; alii in fornacibus sulfureis cremabantur, alii super sartagines urebantur. Omnia genera tormentorum quæ excogitari possunt, erant ibidem. Ibi vidit hic miles aliquos sibi notos. Ejulatus et clamores universorum quos ibi audivit, nec lingua exprimere nec sensus mortalium sufficit excogitare.

Post hæc traxerunt eum in domum permaximam incendiis plenam, rotundis et profundissimis fossis repletam, quæ erant plenæ liquefactis metallis ferventibus, in quibus plurimi torquebantur. Deinde traxerunt eum ad flumen magnum ac fœtidum, totaliter coopertum sulfurei flamma incendii: super quod flumen a ripa in ripam pons lubricissimus ac strictissimus tendebatur, qui in tantam altitudinem paulatim fuit extensus, quod horribile erat videre; per quem hunc militem oportuit ire. Qui fiducialiter transeundo invenit pontem continue latiorem.

Quibus peractis, dæmones militem reliquerunt. Ipse vero vidit ante se murum magnum et altum, pulchritudinis admirandæ incomparabilisque structuræ: in quo exstitit porta ex gemmis et pretiosis metallis resplendens; ex qua venit ei obviam processio maxima cum crucibus et vexillis, cum cereis et aurearum ramis palmarum, quæ militem cum ingenti veneratione et concentu dulcissimo introduxit per portam. Dixeruntque archiepiscopi duo ad militem: Regio ista est paradisus terrestris, de qua ob suam culpam ejectus est Adam. Omnes nos per loca pœnarum ad requiem istam transivimus, ad quam etiam venient omnes quos in purgatorii pœnis vidisti, quum fuerint expurgati. Nullus nostrum novit quamdiu hic erit; et licet ab omni hic liberi sumus culpa, ad supernam tamen Sanctorum lætitiam nondum digni sumus ascendere. Quotidie societas nostra crescit et decrescit, dum singulis diebus et a pœnis ad nos et a nobis ad cœlestem ascenditur paradisum. Deinde duxerunt militem in montem sublimem, ostenderuntque ei portam paradisi cœlestis. Quibus auditis et visis, reversus est miles.

DIONYSIUS. — Convenienter hoc recitasti. Sed quid tibi circa ista apparet?

FRATER. — Specialia dubia mihi ex his nascuntur, quæ tibi movebo.