Articulus 22
De dilectione perfectorum et imperfectorum.
DISCIPULUS. — Applicationem desiderarem, Domine, horum quæ dignanter effudisti de anima, quomodo videlicet hæc faciant ad dilectionem tui.
DOMINUS. — Propterea verbum tibi feci de anima, ut scires quomodo perfecta fieri habeat in anima Dei dilectio. Non potest autem hoc perfecte fieri nisi potentiis animæ seu viribus ejus recollectis: ita ut ipsa toto affectu, ex omni intellectu et cum omnibus suis viribus tendat in unum, hoc est in solum Deum, ceteris omnibus seclusis, hoc scilicet unum solum desiderando, requirendo, et intimi amoris brachiis indesinenter amplexando, sic ut unus spiritus cum Deo factus videatur homo per amoris purissimi et ferventissimi liquefactionem, per serenissimæ speculationis illustrationem, et per intimissimam in Dei vultu ab omnium exteriorum strepitu absconsionem, cum quietissima divinæ dulcedinis fruitione, quam timentibus se serviliter utique Dominus merito abscondit, sed diligentibus se filialiter ostendit.1 Ibi omnes vires et potentiæ animæ a suis dispersionibus in unum congregatæ, atque in unum, verum, summum et simplicissimum bonum suspensæ, in quamdam divinæ conformitatis perpetuæque stabilitatis similitudinem necesse est transformentur: sic quod reliquiæ cogitationum nulli nisi illi summo bono, quod est Deus, diem festum2 agant, maneatque motuum et sensuum exteriorum et interiorum quisque apud se, ne contra legis præceptum ostium mentis præsumat egredi3, quatenus sic soli Deo totus interior et exterior homo sabbatizare valeat, neque dilectam hujusmodi animam ita in cœlestis Sponsi amplexibus quiescentem quisquam suscitare audeat, donec ad Sponsi nutum ipsa velit.4 En modo audisti quomodo fieri habeat perfecta dilectio per virium animæ recollectionem internam, qua mentis dispersio seu evagatio cohibetur. Et proprie ad contemplativos hæc pertinet recollectio atque perfectio hujuscemodi.
Ex præmissis collige, quod quamdiu ratio, memoria et voluntas, quæ potentiæ animæ nominantur, non sunt in te ex toto impressæ Deo, anima tua non meretur dici deiformis, quum tamen animæ rationalis forma sit Deus:5 cui formæ anima habet imprimi tanquam signatum sigillo. Quod quidem fit, quum in anima ratio cognitione Dei, qui est summa veritas, perfecte pro sua capacitate illuminatur; et voluntas in Dei amore, quia ipse est summum bonum, digne inflammatur; ac memoria in Dei fruitione, quia ipse est summa felicitas, plene absorbetur. Et quoniam in horum perfecta consummatione consistit æternæ gloriæ beatitudo, quæ non nisi in patria cœlesti complete revelabitur; colligere hinc potes quomodo horum perfecta hic inchoatio, est viatoribus in via possibilis perfectio.
DISCIPULUS. — Dixisti, Domine, mihi facturæ tuæ de dilectione perfecta plura in prioribus, quæ libenter audivi; sed ego adhuc indigerem informari de dilectione imperfectorum seu incipientium, ut mihi videtur. Ex carnali quippe concupiscentia propagatus, et in vitiis carnis enutritus, moleque carnis gravatus, possum (ut nosti) difficulter et vix ad amorem spiritus, seu ad dilectionem spiritualem, me erigere cum potentiis animæ meæ, prout docuisti me. Adjuva igitur me, obsecro, dulcissime Domine.
DOMINUS. — Incipe ergo ab amore carnali, quem naturalem voco, ut sic gratia ductrice ad dilectionem superinfusam atque gratuitam merearis adspirando quandoque pervenire. Itaque, quemadmodum naturaliter diligis te ipsum propter te, atque Deum etiam propter te, quia nosti te beneficiis ejus indigere; sic disce cum Dei adjutorio, in hac dilectione non sistendo, sed proficiendo, Deum quoque diligere non tantum propter te, nec ob propriam tuam utilitatem, sed propter se ipsum, id est propter ejus infinitam bonitatem, quæ summa dilectione et omni laude est digna. Deinde disce nihilo minus quoque ut diligas te non propter te ipsum, sed propter me, et ob honorem meum. Quod fieri gratia ductrice poterit, si tu ad instar mei, qui homo factus dilexi te dulciter, formam servilem induendo, sapienter, naturæ corruptionem caute vitando, et fortiter, mortem crucis sponte pro te subeundo, dilexeris similiter me cordialiter, prudenter et perseveranter, contra mundi illecebras, diaboli astutias et adversantium persecutiones.
DISCIPULUS. — O Domine Deus meus, quanta est difficultas in rebus istis! Miserrere misero tuo, misericordia mea.
Footnotes
Chapter 23 of 52