Articulus 47
De cauta conversatione contemplativi.
DOMINUS. — Ex quo gratanter recepisti cautelam præmissam, audi adhuc aliam, non minus quam illam tibi necessariam. Si enim bonus fieri volueris contemplativus aut meditativus, ac per hoc ad ecstaticum meum pervenire amorem, dabo aliquas tibi regulas, juxta quas vitam tuam instituere habes. Has pro cautela in corde tuo scribe, easque ante mentis tuæ oculos continue tene : alioqui parum cum tuis proficies meditationibus aliisque exercitiis spiritualibus.
DISCIPULUS. — O quam libenter, Domine, te audiam ! Sed da ut te etiam bene intelligam.
DOMINUS. — Si volueris in Deum per anagogicos mentis excessus ferri in Deique amore perfectus fieri, necessarium tibi est ut ad Deum sæpius orando suspires, dicendo, si non ore, saltem corde, cum Propheta : Quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus. Sitivit anima mea ad Deum fortem, vivum :1 quando veniam et apparebo ante conspectum Dei ? Item illud in Canticis : Indica mihi, quem diligit anima mea, ubi pascas, ubi cubes in meridie.2 Item : O Domine Deus meus, quando mihi dabis gratiam ut ex toto corde te diligam ? Quando inardescam totus amore tui ? Quare me totum non unis intime tibi ? Hujusmodi et consimiles flammigeras postquam emiseris ad Deum orationes persæpe, tunc spem concipe quod Dominus Deus tuus exaudiet te opportuno tempore, si tamen perseveraveris pulsans.
Sed valde oportet et te caute ambulare coram Deo tuo, cum proximo et ad te ipsum. Habe igitur te humiliter ad te ipsum, innocenter ad proximum, reverenter ad Deum. Ex profunda cordis humilitate in nullo præsumas de te, sed omnium novissimum te existima, non ficte, sed vere. Ex fraternæ caritatis abundantia desidera prodesse et complacere in bonum omnibus, neminem offendendo aut contemnendo corde, verbis aut operibus. Ex filiali Dei timore et amore cave diligentissime Dei offensam, et stude fidelissime in omnibus implere ejus voluntatem. Et vide ut nunquam Domini Dei tui obliviscaris, sed semper ejus cogita adsistentiam, qua videlicet secundum naturam universaliter cunctis adest per essentiam, potentiam et præsentiam, atque nonnullis specialiter per gratiam aut vindictam. Quod ergo coram hominibus non auderes, noli audere coram Deo tuo ubique te intuente, tuosque gressus, non tantum pedum, sed et desideriorum, dinumerante ;3 cui et patent minimi tui motus cogitationum et affectionum clarissime. Non igitur coram eo te cor tuum elevet, nec ejus imaginem in proximo tuo indignatio tua contemnat. Neminem dijudica in malum, nisi temetipsum : propriorum enim tuorum malorum tibi conscius es, et proximorum occulta bona videre non potes. Senti bene de omnibus ; nullum despicias, nisi te ipsum. Dissuesce a suspicionibus, et noli temerariis inniti judiciis : habent enim pro radice, non caritatis fraternæ copiam, sed penuriam. Reputa te nullius esse valoris, neque existimes quempiam te esse gradus inferioris. In magnis publicis peccatoribus si non poteris venerari vitam, honora tamen in eis tibi incognitam Dei prædestinationem, quæ facile, quum vult, facit de Saulo Paulum, de Zachæo divite pauperem, de teloniario Evangelistam, de peccatrice contemplatricem, de piscatore Ecclesiæ pastorem, et sic de pluribus aliis. Committe ergo divinæ providentiæ quæ tu penetrare nescis ; et noli tibi quod Dei est, usurpare, judicare scilicet alios, prout etiam te docuit apostolus meus Paulus, ubi ait : Tu quis es, qui judicas alienum servum ? Domino suo stat aut cadit. Stabit autem : nam Deus potens est statuere illum.45 Qui autem stat, videat ne cadat.
Alia tibi etiam pro discreto regimine corporali sunt necessaria. Nam anima sine corpore non meretur, licet ipsa debeat se præbere discrete corporis dominam, corpusque subjugare ut ancillam. Sic itaque abstinendo et reficiendo, quiescendo et laborando moderationem tene, ut asinus tui corporis ex necessariorum subtractione sub onere non deficiat, neque ex pastu nimio lasciviens ad injuncta obedire contemnat. Noli præsumere quod semper spiritualibus absque interpolatione corporalium possis intendere. Igitur redde unicuique horæ quod suum est, juxta religionis tuæ normam. Sicut suo tempore est orandum, meditandum, etc., sic suo quoque tempore est manibus laborandum, vescendum et dormiendum. Et quamvis ad meditandum et contemplandum juvet multum sobrietas, solitudo et silentium, est tamen corpus reficiendum opportune, ac quandoque inter alios tibi jucunde conversandum, et fraterne de bonis conferendum, ne alios videaris contemnere, et ne singularitatis notam possis incurrere. Dico enim tibi pro certo, quod nonnullis contemplationi deditis noceret minus in corpore et anima, si in reficiendo quandoque excederent, quam in nimium abstinendo. Similiter talibus esset melius, si interdum cum aliquo bono Fratre solatii causa conferrent de occurrentibus, quam nimis stricte inniti silentii observationibus. Alternis enim uti est delectabile; sed identitas mater est fastidii. Hæc tamen volo sic intelligas, non ut vitiis licentiam tribuam, sed ut discretionem, quæ auriga est virtutum, doceam. Si vero tibi cogitatio occurrat ut ex toto a corporali refectione et quiete propter Deum abstineas, aut aliquid de consueto tuo vivendi modo tibi subtrahas vel immutes, quasi tunc sis magis ad exercitia spiritualia aptus; multum time, caute age, noli credere, donec superioris tui et aliorum prudentium Deum timentium consilia audieris: alioqui experieris cum periculo, quod subversores sunt tecum, et quod cum scorpionibus habitas, dæmoniumque meridianum vult te subvertere et in latentes tenebras demergere.6
DISCIPULUS. — Gratias tibi, dulcis Domine, Magister bone, pro tam utili mei informatione. Sed aliqualiter miror, Domine, cur hujusmodi materiam reservasti quasi in finem.
DOMINUS. — Scias hoc factum ea de causa, quia illa quæ post multa in fine quasi dicuntur, persæpe strictius retinentur. Et noveris quod quantumcumque alte quis contemplando cum aquila volaverit, necesse tamen est, quamdiu mortale corpus gerit, ut cum aquila etiam de corporalibus necessariis in terra provide sollicitus sit.
DISCIPULUS. — Da ergo, bone Domine, discretionem in omnibus cum perseverantia in bonis.
Footnotes
Chapter 48 of 52