Propositio 93
Anima rationalis ad sui Creatoris imaginem ac similitudinem est creata; similiter et homo.
Quod est, quoniam Genesis primo legitur Deus dixisse: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram.1 Quod nequaquam ab Omnipotente prolatum est ad designandum quod homo quantum ad corporis sui formationem et membrorum lineamenta sit factus ad Dei imaginem et similitudinem, quasi Deus in propria suæ deitatis essentia sit corporalis, aut corporaliter, figuraliter seu linealiter circumscriptus, ut quidam rudissimi et indoctissimi putaverunt hæretici, imo et simplices quidam, non ex malitia, sed imperitia tam graviter delirantes, ut de nonnullis Ægyptiis monachis recitat Cassianus. Itaque non in productione cœlestium corporum, nec elementorum, neque mixtorum irrationalium, sed rationalis creaturæ, puta hominis, locutus est Deus, non utique ad angelos, sed Deus in essentia unus ac simplex, et trinus in personis, locutus est pluraliter: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, id est ad majorem nostræ perfectionis imitationem, seu in pleniori participatione nostræ perfectionis quam cetera creata corporea, ita ut præ illis nobis similior conformiorque consistat. Sicque locutus est, ad insinuandum pluralitatem personarum in se, vel juxta morem quo excellentes personæ loqui sic solent.
Denique ista locutio, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, dupliciter potest intelligi. Primo, ut hæc præpositio, ad, terminum factionis determinet; eritque sensus: Faciamus sic hominem, quod in eo sit nostra imago, seu imago creata nos imitans seu nobis assimilata. Et ita intelligitur de creata imagine. Secundo, quod præpositio causam denotet exemplarem, ut sit sensus: Faciamus hominem ad imaginem nostram, id est ita quod nostræ increatæ imagini assimiletur, puta divinæ essentiæ seu trinitati personarum. Sicque imago improprie sumitur, pro exemplari seu forma ad cujus imitationem fit sive producitur aliquid.
Præterea imago Dei in anima specialiter potest attendi penes emanationem ad intra ac relativa, et quantum ad ipsas superiores animæ vires per aptitudinem et comparationem earum ad suos actus, præsertim circa increatum objectum; similitudo autem animæ cum Deo, penes absoluta: ut anima rationalis in quantum omnium capax et Deum cognoscens ac diligens, dicatur ad similitudinem Dei producta, item in quantum est simplex, incorporalis ac intellectualis naturæ; imago vero Dei vocetur in quantum per intellectum possibilem generat intra se verbum et conceptum rei intellectæ, atque per voluntatem diligit quod cognoscit, et ejus amorem intra se spirat.2 Per intellectualem vero memoriam in se reservat speciem rei ex qua, actuali intellectione cessante, rursus formet ac renovet in se actualem notitiam. Itaque, sicut in summa Trinitate ex Patre nascitur Filius, et ex utroque Spiritus Sanctus; ita in anima ex mente procedit notitia veluti proles mentis, et ex mente atque notitia amor tanquam utriusque nexus ac vinculum.
Postremo, imago et similitudo Dei consistunt in anima a suæ creationis exordio imperfecte. Quum autem anima per exercitationem et informationem proficit, crescit, perficitur actibus ac habitibus scientiarum et virtutum, imago et similitudo Dei in ea ornatur, augetur et stabilitur. Quumque supernaturalibus, gratuitis et infusis virtutibus, donis et charismatibus, ac meritoriis actibus anima elevatur ac decoratur, imago et similitudo Dei in ea completur, floret ac radiat, ita quod quasi angelica ac deiformis efficitur. Potissime vero hoc fit, dum per dona gloriæ inseparabiliter Deo conjungitur, et tota in ipsum transformatur ac deificatur.
Footnotes
Chapter 95 of 161