Capitulum 25
Declaratio vitiorum quæ ex superbia generantur.
TALIBUS itaque passionibus mens obdurata, et cum detestabili tepore incipiens, necesse est ut quotidie in deterius crescat, et reliquam vitam suam deformiori fine concludat. Dumque cupiditatibus pristinis oblectatur, et sacrilega avaritia superatur (de qua ait Apostolus:1 Avaritia quæ est simulacrorum aut idolorum servitus; et iterum, Radix omnium malorum est avaritia), nunquam potest in corde suo suscipere veram ac simplicem Christi humilitatem:2 dum gloriatur nobilitate parentum, vel de sæculi dignitate inflatur, quam corpore et non mente reliquisse probatur, vel de pecuniis intumescit, quas ad propriam ruinam conservat; propter quæ non acquiescit jam jugum monasterii sustinere, nec disciplina alicujus senioris institui, nec obedientiæ regulam custodire dignatur: imo nec ipsam perfectionis doctrinam auribus suis admittit.
Tantum quoque crescit in corde ejus fastidium spiritualis sermonis, ut si fiat talis collatio, visus ejus uno in loco figi non possit, sed huc illucque stupidus circumferatur, atque obliquius quam moris est, aliorsum detorqueatur. Denique sputa de sicco gutture ejus pro salutaribus suspiriis traducuntur, exscreationes etiam sine ulla cessatione phlegmatis provocantur, digiti ludunt, et instar scribentium volitant ac depingunt; sicque huc et illuc universa corporis membra moventur, ut dum spiritualis collatio agitur, credat se totum sedere super vermes erumpentes aut super acutissimas spinas, et quidquid simplex collatio ad audientium ædificationem protulerit, ob suam reprehensionem æstimet esse prolatum. Totoque tempore quo examinatio spiritualis vitæ protrahitur, ipse suis suspicionibus occupatus, non advertit quid ad suum profectum ex sermone capere debeat, sed sollicita mente scrutatur causas propter quas unumquodque dicatur, vel tacito corde excogitat quid eis possit objicere: ita ut apprehendere nil penitus possit ex his quæ saluberrime prædicantur, neque in aliquo valeat emendari. Sicque fit ut spiritualis collatio non solum in nullo ei proficiat, verum etiam magis damnosa exsistat, efficiaturque ei occasio majoris peccati.
Dum enim juxta conscientiam suam suspicatur totum contra se esse prolatum, vehementiori cordis obstinatione duratur, ac stimulis iræ acrius instigatur. Deinde post hæc, sequuntur in eo vox alta, rigidus sermo, amara ac turbulenta responsio, erectus mobilisque incessus, lingua loquax, collocutio procax, nec unquam taciturnitatis amica, nisi dum contra Fratrem conceperit corde quemdam rancorem: et ita silentium ejus indicium est superbiæ et indignationis, non alicujus humilitatis aut compunctionis, sic ut difficile sit discernere quid in ipso detestabilius exstet, effusa illa petulansque lætitia, an taciturnitas ista dira ac virulenta. Quia in illa lætitia sermo est importunus, risus levis ac fatuus, effrenata et indisciplinata cordis elatio; porro in taciturnitate hac est silentium ira plenum ac venenatum, et quod ob hoc tantum concipitur, ut rancor contra Fratrem taciturnitate servatus, diutius protrahi possit, non ut ex eo virtus humilitatis ac patientiæ ostendatur. Præterea quum ipse plenus tumore aliis faciliter injurias inferat, atque ad satisfaciendum Fratri a se læso se ipsum subjicere dedignetur, respuit etiam et contemnit satisfactionem a Fratre illo sibi oblatam; nec solum ex Fratris satisfactione nequaquam compungitur aut mollitur, imo et gravius indignatur, quod a Fratre illo in humilitate præventus est. Atque per hoc salutaris humilitas et satisfactio Fratris, quæ solent diabolicis tentationibus imponere finem, fiunt ei occasio inflammationis pejoris ac vehementioris.
Footnotes
Chapter 273 of 279