Articulus 20

DE ALIQUIBUS SYMBOLIS DIVINIS EORUMQUE SIGNIFICATIONIBUS IN COMMUNI.

OPORTERE igitur existimavimus a nobis tum tibi tum ceteris, omnigenas formas exponi, id est, expediens arbitramur ut exponamus tam tibi quam aliis Christifidelibus, aut etiam nondum conversis ad fidem, ne per corporalia illa Deo adscripta retrahantur a fide, « omnigenas formas », id est omnium corporalium rerum figuras et species, quæ de Deo sacratissime, symbolice signanterque finguntur, id est, purissima intentione ac sanctissima ratione, et notanter seu significative Deo attribuuntur, et de ipso in Scripturis formantur, imo in Prophetarum visionibus imaginariis sunt formatæ, prout Osee Dominus loquitur :¹²³ Ego multiplicavi visiones, et in manibus Prophetarum assimilatus sum. Unde ad Hebræos inducitur :⁴ Multifarie multisque modis olim Deus loquens patribus in Prophetis.

Namque exteriora velamina, id est corporalia illa figuramenta seu symbola, perquam, id est valde, sane multa indignitate, id est inconvenientia, plena sunt, si corporaliter intelligantur, quæ ad instar efficta prodigii, minus probabilia videantur, id est, « quæ » formata ad similitudinem rei valde mirandæ, dum immaterialissimo Deo attribuuntur, « videantur », id est apparere forsitan possint alicui, non satis « probabilia ».

Puta, quum in supersubstantiali illa divina generatione ventrem Dei Deum corporaliter gignere fingunt : id est, dum auctores Scripturæ « fingunt », non more poetico fictione inani, sed sapientialiter ex inspiratione divina formant, « in generatione » incomprehensibili et æterna « ventrem », ac per hoc « Deum » quasi « corporaliter » generare, insinuare videntur, sicut in Psalmo :⁵ Ex utero ante luciferum genui te.

Verbumque in aere ex corde viri illud eructante profundi, et Spiritum ex ore spirantis prodire, describunt : id est, patres sancti docuerunt et in scriptis reliquerunt, « Verbum », id est Unigenitum Dei, « profundi », id est, nasci, ex mente seu intellectu Dei Patris, « in aere », id est, quasi ex ore proferentis exiret ac sonaret in aere, secundum illud Psalmi : Eructavit cor meum verbum bonum.⁶ Sic quoque describunt « et Spiritum prodire » quasi « ex ore spirantis », juxta illud Psalmi : Spiritu oris ejus omnis virtus eorum.⁷

Ac sinus Dei Patris corporeo more Filium ulnis complectentis, nobis cum laude pronuntiant, id est, commendant « nobis » quasi corporale gremium « Dei Patris » amplexantis quasi tenellum adhuc « Filium » suum in proprio sinu, ut quum narrat Joannes :⁸⁹ Unigenitus Filius qui est in sinu Patris, ipse enarravit.

Sive quum ista simplicissima et divina per inferiora quælibet et quæ humo prodeunt, id est per terræ nascentia, signant, atque quum arbores quasdam et virgulta et flores radicesque producunt, quemadmodum in Ecclesiastico summa Sapientia : Ego, inquit, quasi vitis fructificavi, ego quasi terebinthus. Sive quum inundantes aquarum fontes, aut splendorum lucis productivas generationes, seu alias quaslibet descriptiones (quæ supersubstantialia multiplicis theologiæ sacramenta dignissime reserent) ponunt :¹⁰ id est, quum patres introducunt fontes et fluvios copiosos, et clariores luminosioresque transfusores sensibilium luminum ex quibus abundantia fulgoris diffunditur, aut similes materiales formationes, ad reserandum dignius quo queunt superessentialia secreta « theologiæ » (quæ multiplex est in suo processu, efficacia et virtute), ut sunt mysteria emanationum divinarum ad intra et supersubstantialissimæ Trinitatis. Sic etenim in Ecclesiastico habetur :¹¹ Ego Sapientia effudi flumina, ego quasi trames aquæ immensæ, ego quasi fluvius Dorix.

Item quum intelligibilibus Dei providentiis, aut donis, id est muneribus gratiæ aut enuntiationibus, id est sermocinationibus, aut virtutibus, aut proprietatibus quas indidit rebus, aut vocabulis, aut mansionibus quibus dicitur in creaturis aliquibus habitare, aut processibus in suis effectibus, aut discretionibus, id est, differentiis quibus ab invicem distinguuntur, aut conjunctionibus quibus communicant, humanam Deo affigunt formam, id est, Deum in specie hominis dicunt apparuisse, ut in Ezechiele :¹² Super similitudinem throni, similitudo quasi hominis; et formas ferarum et aliorum animalium, ut in Osee : Occurram eis quasi ursa raptis catulis, dirumpam interiora eorum, et consumam eos ut leo;¹³ et plantarum, ut in Ecclesiastico : Quasi cinnamomum et balsamum; lapidumque varias species, ut in Apocalypsi.¹⁴ ornatum instruccuras¹⁵

Is. lxi, 17. et vasorum fictoriam seu conflatoriam¹⁶

Et mundum illi muliebrem, id est ornatum femineum, videlicet in specie sponsæ, aut barbaricas armorum facies applicant, ut in Isaia : Indutus est vestes ultionis. Et † creatam figuli seu fornacem veluti opifici vulgari attribuunt, id est figulariam aut fusoriam formam; et equos illi et currus sedesque substernunt, describendo eum quasi sedentem in quadriga aut equo, ut in Psalmo : Currus Dei decem millibus multiplex. Ac dapes quasdam veluti coquorum commentis et arte conficiunt, describendo eum ut lautissime epulantem, ut in Psalmo : Inebriabuntur ab ubertate domus tuæ, etc. Bibentemque et ebrium ac dormitantem crapulaque distentum dicunt, ut : Excitatus est tanquam dormiens Dominus, tanquam potens crapulatus a vino.

Ps. lxvii, 18.

Ps. xxxv, 9.

Ps. l, xxvii, 65.¹⁷

Quid memorem iras, dolores, omnimoda juramenta, pœnitentias, maledicta, furores, multimodas item obliquasque frustratarum promissionum rationes? id est, quid necesse est jam allegare ac recitare ad plenum, qualiter legitur Deus in Scripturis iratus, dolens, jurans, pœnitens, maledicens, varias quoque causas ob quas Deus non implevit quæ populo Israeli, David regi et Patriarchis promiserat, quod scilicet terram Chanaan, regnum et posteritatem daret eis in sempiternum? quod sub conditione fuit intelligendum, nisi scilicet peccando obicem ponerent. Ad hæc singula possent copiose auctoritates allegari, nisi brevitati esset studendum. Giganteam illam in Genesi expugnationem, quando viris illis potentibus ex metu dicitur insidiari, idque quum ædificium illud non pro aliorum injuria, sed pro salute sua molirentur? id est, quid jam opus est memorare quemadmodum Deus in Genesi describitur, quasi timens, insidiaturus gigantibus et eorum adjutoribus qui cœperunt Babylonicam construere turrim, non in aliorum perniciem, sed pro sua conservatione a diluvio si iterum inundaret, seu consimilibus malis, et ut eorum perseveraret memoria? Unde ut in Genesi legitur : Descendit Dominus ut videret turrim, etc.¹⁸

Consilium quoque illud quid referam, adversus Achab fraude ac deceptione capiendum, in cælo concinnatum? de qua re legitur tertio Regum, ubi Michæas propheta fatetur Deum dixisse : Quis decipiet Achab regem Israel? etc. Quæ historia speciales continet difficultates, et ibidem diligenter ac plane exposita est.¹⁹ Quid item Canticorum carnales ac adamatorios meretriciosque quamplurimos affectus? id est, quid opus est illos referre affectus, qui carnales valde videntur, quum tamen in veritate sint spirituales maxime ac interni?

Et quæcumque alia, fictio, id est formatio, divina, quæ cuncta præsumit, inseruit sacra et visibilia signa, id est, quæ omnia « signa sacra et visibilia » confidenter assumpsit et « inseruit » Scripturis formatio illa, occultis obducta, id est secretis sensibus obscura, et in multitudinem excrescentia, quoniam multa sunt valde, singularibusque et individuis, id est, diversis personis quæ in Canticis introducuntur, conveniunt diversimode.²⁰²¹ Propter quod subditur : quæ divisionem admittunt, id est, discretionem et differentiam inter se habent, ideoque diversis diversa competunt, et figurativa atque multiformia iis quæ formam figuramque non capiunt, id est, significativa ac multiformiter declarativa sunt invisibilium rerum ac proprietatum, in quibus non est forma sensibilis neque forma materialis.

Footnotes

1. Osee xii, 10. ↩

2. * significativeque ↩

3. * quum illi ↩

4. Hebr. 1, 1. ↩

5. Ps. cii, 1. ↩

6. Ps. xiii, 2. ↩

7. Ps. xxxx, 6. ↩

8. Joann. 1, 18. ↩

9. * evangielitensis ↩

10. Eccl. xiv, 23, 22. ↩

11. Eccl. xiv, 40, 41. ↩

12. Ezech. 1, 26. ↩

13. Osee xiii, 8. ↩

14. Eccl. xiv, 20. ↩

15. * insinuationibus, * terminis * effingunt ↩

16. Apoc. xxi, 18-21. ↩

17. * ornatum * instructuras ↩

18. Gen. x1, 5 et seq. ↩

19. III Reg. xxii, 20 et seq. ↩

20. * sacris audacius inseruit, atque effinxit ↩

21. * quæque ↩