Articulus 25

Qualiter visitandæ sint personæ tertii Ordinis.

AD hæc, id est ultra præhabita, ministri et Fratres ac Sorores civitatis et loci cujuslibet, ad visitationem communem, in aliquo loco religioso, vel ecclesia, ubi locum hujusmodi contigerit deesse, conveniant: id est, personæ Regulæ hujus semel in anno, tempore opportuno, congregentur in loco aliquo sito intra septa alicujus cœnobii, vel in aliqua ecclesia materiali, si talem non invenerint locum religiosum sibi satis propinquum. Et Visitatorem habeant sacerdotem qui alicujus approbatæ religionis exsistat, quique illis Fratribus et Sororibus, imo et eorum ministris, de commissis excessibus, et etiam de omissis actibus bonis, præsertim ad quos tenentur ex Regula, injungat pœnitentiam salutarem. Debet etenim singulorum illorum defectus et peccata seorsum inquirere aut alio modo percipere, vel ipsæ personæ debent sponte recognoscere suas culpas. Nec quivis alius possit eis hujusmodi visitationis officium exhibere, id est nec laicus nec presbyter sæcularis.

Quia vero præsens vivendi forma, videlicet tertia Regula, institutionem a B. Francisco prælibato suscepit, consulimus ut Visitatores et informatores de Fratrum Minorum Ordine assumantur, quos Custodes vel Guardiani ejusdem Ordinis, quum super hoc requisiti fuerint a ministris tertiæ Regulæ, duxerint assignandos. Et valde necessarium est ut Visitatores sint vere religiosi, virtuosi, discreti, exemplares: alioqui melius esset habere alium Visitatorem de alia Regula, quam de Regula S. Francisci habere Visitatorem indignum, proprietarium, intimoratum, cui dici in primis posset: Medice, cura te ipsum. Nec Regula præcipit quod Visitator sit Frater Minor.

Ista est forma visitationis personarum tertii Ordinis secundum primam institutionem earum, secundum quam non fecerunt tria vota religionis, nec pariter omnes in conventibus morabantur, sed pro maxima parte in conjugio erant. Nunc vero ex apostolicæ Sedis concessione plures earum faciunt vota præfata, et aliam habent formam visitationis, quia a generali suo Ministro cum uno ministro ei associato visitantur in propriis domibus. Porro ministri Ordinis hujus in Leodiensi diœcesi commorantes, jubentur in apostolico suo indulto semel in anno convenire ad domum Ordinis sui sitam in villa quæ Zepperen nominatur, et ibi celebrare generale capitulum: ad quod etiam jubentur venire Fratres qui in communi non vivunt, et capitulo obedire quantum ad [ea quæ] eorum statum et professionem concernunt.

Præterea advertendum, quod juxta sanctorum Patrum instituta ac documenta, visitationes religiosorum diligentissime fieri debent, et ipsi Visitatores debent esse valde circumspecti, timorati, justi, discreti ac fervidi: quia ex hoc quod visitationes debito modo fiunt, Ordo quicumque præcipue viget et Fratres proficiunt; quod si visitatio superficialiter fiat, et defectus ac vitia Fratrum sive Sororum remisse corripiantur nec debite corrigantur, mox regimen domus laxatur, negligentiæ multiplicantur, nec floret religio, sed arescit devotio.

Præterea, quoniam profectus subditorum multum dependet ex virtuosa et exemplari conversatione ejus qui præest, ideo Visitatores cum summa diligentia tenentur inquirere qualiter minister ceterique rectores personarum Ordinis hujus se habeant, qualiter vivant et officia sua adimpleant: an sint exemplares, modesti ac strenui circa delinquentium informationes, reprehensiones et punitiones; an sint personarum acceptores; an libenter, quantum convenienter potest fieri, maneant domi cum Fratribus suis; an sint leves in moribus, infructuosi in verbis, remissi in actibus bonis. Itaque quidquid in ministris Fratrum et in confessoribus matribusque Sororum invenerint, audierint aut viderint esse culpabile, hoc ipsi Visitatores diligenter scribant, proponant, redarguant et emendent, ne de cetero talia germina oriantur aut invalescant. Deinde similiter perscrutentur qualiter Fratres aut Sorores se habeant: an sint Deo devoti, atque in observantiis Regulæ diligentes; an sint invicem pacifici, obsequiosi, exemplares, et superiori suo debito modo obediant; an passiones suas discant efficaciter frangere, et in vera humilitate, patientia, mititate, caritate, obedientia quotidie crescere; an sint custoditi in exterioribus sensibus suis, et ædificatorii ac moderati in verbis, et congruo loco ac tempore silentium observantes.

Ex his facile est pensare, quod sicut generale capitulum obligatur illum eligere in generalem Ministrum, quem ad tantum officium reputat vita, scientia, moribus magis idoneum; ita providere tenetur ut is qui cum generali Ministro visitat aliquam domum, sit præ ceteris ministris in capitulo congregatis ad visitandum magis idoneus, et ampliorem Ordinis zelum discretionemque habens. Idcirco nequaquam expedire videtur ut ministri in capitulo eligant a quo una cum generali Ministro velint visitari: nisi forte ipsi ministri sint tantæ perfectionis, quod non eligant nisi eum a quo æstimant se acrius increpandos. Quæ perfectio his diebus, proh dolor! satis rara in præsidentibus reperitur; et dato quod jam inesset ministris, timendum quod in eorum successoribus ita non erit. Ideo melius videretur quod in capitulo eligeretur unus ministrorum magis idoneus, qui cum generali Ministro visitaret omnes domus diœcesis, sua domo excepta, quam generalis Minister cum alio socio magis justo ac strenuo visitaret. Et talis cum generali Ministro sic visitans, posset in capitulo, prout expediret, mutari.

TEXTUS REGULÆ.

Incorrigibiles vero ac inobedientes monitio trina præveniat: qui si se corrigere non curaverint, de ipsius congregationis consortio expellantur omnino de consilio discretorum.