Articulus 36
Qualiter instruendæ sint de omni vitio proprietatis vitando, et de vera paupertate, ad quam ex professione tenentur.
JUXTA præhabita, religiosi ad paupertatem se obligant voto, prout paupertas est virtus qua non solum exterior substantia non habetur nec aliquid proprium possidetur, sed et inordinatus affectus habendi ea abjicitur, et mens propter Deum omnem proprietatem in talibus detestatur.1 Quemadmodum autem religiosis facilius est proprietatem istam vitare quam gulæ et incontinentiæ ac superbiæ motus, ita vitium proprietatis eis fit difficillimum repellere, si semel cœperint illud admittere, prout Cassianus docet diffuse.
Hinc sancti Patres diligentissime docuerunt, imo et districtissime præceperunt ut hoc vitium proprietatis in primis pure ac radicitus evellatur. Hinc S. Benedictus ait in Regula sua: Præcipue hoc vitium proprietatis amputetur radicitus de monasterio, ne quis præsumat aliquid dare aut accipere sine abbatis jussione, neque habere propriam ullam omnino rem, nec codicem, nec tabulas, nec graphium, quum religiosis non liceat corpora sua aut voluntates habere in propria potestate.2 Ideo omnia necessaria petantur a Patre monasterii; nec quidquam liceat habere, quod ipse non dederit aut licentiaverit. Quod si quisquam deprehensus fuerit huic nequissimo vitio subjacere, admoneatur semel et iterum; et si non emendaverit se, debitæ pœnæ subjaceat. — Iterum ait: Lecta Fratrum a patre spirituali frequenter scrutanda sunt, ne quis habeat aliquid peculiare aut proprium; et si apud aliquem inventum fuerit quod a Patre non acceperit, gravissimæ disciplinæ subjaceat. Et ut omnis excusatio necessitatis auferatur, omnia necessaria dentur a Patre.
Hinc quoque S. Hieronymus scribit in Regula sua: Tanquam fatuus in sabulo ædificat qui in apostolica vita et religionis proposito appetit temporales divitias. Hic attendite, o filiæ, diligenter: hic periculum omne est, hic interitus animæ, hic mors æterna. Qui jam renuntiaverunt omnibus quæ possident, et ex voto promiserunt propria non habere, nihil terrenum, nihil temporale tanquam proprium debent habere neque appetere: certe non tunicam, non caligam, neque quodcumque aliud minimum. Idcirco obtestor vos omnes et singulas coram Deo et Jesu Christo, qui judicaturus est omnes, ut aurum et argentum et cito transiens pecunia nulla ratione cor vestrum seducat, ut aliqua vestrum cum Anania et Saphira mentiri nitatur Spiritui Sancto, quem nihil latet, retinendo apud se occulte quantumcumque minimum temporale.34 Hinc dicuntur beati pauperes spiritu, ut sciatur quod non sufficit cuncta temporalia relinquendo ad monasterium pauperem accedere, si mens miserrima appetit quæ reliquit: quoniam oculi Dei magis contemplantur affectum quam nummum aut censum. Melius est enim in sæculo cum divitibus temporalibus rebus insistere, quam in monasterio pauper ipsas appetere. Propter quod volo et hortor ut in monasterio vestro hæc perpetua observatio maneat, quod nulla Soror audeat tangere aut retinere per horam censum vel obolum, aut aliquid quantumcumque minimum, quanquam a matre aut sorore mittatur. Sic, sic, Dei sponsæ, sponsum Jesum adstringite mentibus mundis a terrenorum contagione, quoniam secum in habitatione nihil permittit esse terrenum. Sic, sic, apostolicæ feminæ, projicite peras et sacculos, ut neque marsupia ex latere pendeant, nec opus sit clavibus, ut monstretur ex ipsis exteriorum indiciis, quod nihil habetur intrinsecum nisi Jesus. Nunquam in Christi et Apostolorum consortio (id est in claustro) quærat filia regis præeminere pompis terrenis. Dignitatibus carnis spiritualis vita non eget, et carnis arrhas Christus non quærit in suo conjugio. Quæ nobilior est, ipsa quoque exsistat humilior, et ad cuncta obsequia, etiam vilia, promptior. Hæc Hieronymus.
Omnia ista perpendant sollicite ministri et matres personarum tertiæ Regulæ quæ ad tria vota se obligant, ut vitium proprietatis inter eas nullo colore, nulla occasione subintret. Nec permittant ut in eorum congregationibus unus abundet in aliqua re, et alter indigeat. Idcirco, si alicui Fratri aut Sorori vestes aut aliquid tale apportetur et detur a parentibus vel cognatis, nequaquam recipiat ea sine ministri aut matris licentia, nec dentur ei, nisi indigeat eis. Vel si ei donantur, mox auferantur ab eo vel ab ea vestimenta, camisia, seu consimilia quibus non indiget, quatenus indigentibus tribuantur.
Hinc in Regula S. Benedicti habetur: Nullatenus liceat monacho sine licentia dare aut recipere munuscula, litteras aut eulogias a parentibus, neque ab invicem, nec ab aliquo hominum. Et si a parentibus alicui aliquid directum fuerit, non præsumat illud accipere nisi indicaverit prius abbati, in cujus sit potestate cui illud detur. Nec contristetur Frater cui forte directum fuerat, si ei datum non fuerit, ne diabolo detur occasio.
Hinc ait et Hugo: In communi vita nihil licet occulte recipi, nihil proprium retineri; sed si quid alicui detur, præsentandum est præsidenti, ut cui necesse fuerit præbeatur. Sic namque avaritia exstinguitur, superfluitas resecatur; sic nutritur caritas, et sancta custoditur paupertas: quia dum animus non habet terrena retinere, cogitur cœlestia cogitare. Sed sunt aliqui qui graviter conturbantur, dum ea quæ eis data aut missa sunt, retinere non permittuntur. Amant munuscula, delectantur in propriis; et sæpe ex parvis et vilibus rebus tanto inardescunt desiderio, ut earum occasione concordiam Fratrum soleant perturbare: quod diabolica persuasione certum est fieri. Debemus ergo dæmonum laqueos in omni rerum materia præcavere, et cuncta terrena animi virtute calcare.
Præterea, B. Augustinus ait in Regula sua: Quicumque ad tantum progressus fuerit malum, ut occulte litteras aut munus accipiat, si sponte hoc confitetur et prodit, parcatur ei, et oretur pro eo. Si autem deprehenditur aut convincitur, gravius emendetur. Quod si aliquis rem sibi collatam celaverit, furti judicio condemnetur. Circa quod ait Hugo: Frater qui rem sibi collatam celare appetit, Judæ traditoris locum tenet in Ecclesia sancta.
Itaque omnis religiosa persona diligentissime studeat mentem suam reformare funditusque purgare ab omni inordinata affectione circa terrena: quia, ut sancti anachoretæ abbas Paphnutius abbasque Daniel docuerunt, nisi religiosus sic fecerit, paulatim circa minima quæque inordinatius afficietur.
Footnotes
Chapter 37 of 45