Articulus 143

1. Utrum quilibet sacerdos absolvere possit subditum suum ab excommunicatione. 2. An aliquis possit absolvi invitus. 3. An homo possit absolvi ab una excommunicatione sine aliis.

2. A MINORE denique excommunicatione quilibet sacerdos potest absolvere, qui potest absolvere a peccato participationis. Si autem sit excommunicatio major : vel est lata a judice, et tunc ejus qui tulit sententiam est absolvere, vel superioris; vel est lata a jure, et tunc episcopus, vel etiam sacerdos potest absolvere, demptis sex casibus, quos Papa suæ jurisdictioni servavit : primus, de illo qui injicit manum in clericum vel religiosum; secundus, de illo qui frangit ecclesiam, et est denuntiatus; tertius, de illo qui incendit ecclesiam, et denuntiatus est; quartus, de illo qui in divinis scienter communicat excommunicatis nominatim a Papa; quintus, de eo qui falsat litteras apostolicæ Sedis; sextus, de illo qui excommunicatis in crimine communicat. Non enim debet absolvi nisi ab eo qui excommunicavit, etiam si non sit subditus ejus : nisi propter difficultatem itineris absolveretur ab episcopo, aut sacerdote proprio, data juratoria cautione quod pareret præcepto judicis qui tulit sententiam. — Sed a primo casu octo excipiuntur : primo, in articulo necessitatis, in quo a qualibet excommunicatione quilibet sacerdos absolvere potest; secundo, si sit ostiarius alicujus potentis, et non ex odio neque proposito percusserit; tertio, si percutiens sit mulier; quarto, si servus, de cujus absentia dominus non habens culpam læderetur; quinto, si regularis regularem percutiat, nisi sit enormis excessus; sexto, si sit pauper; septimo, si impubes vel senex aut valetudinarius; octavo, si habeat capitales inimicitias. — Sunt item septem casus, in quibus percutiens clericum excommunicationem non incidit : primo, si causa disciplinæ; secundo, si jocosa levitate; tertio, si reperiat eum turpiter agentem cum uxore, matre, sorore, aut filia; quarto, si statim vim vi repellat; quinto, si ignoret eum esse clericum; sexto, si inveniat eum in apostasia post trinam admonitionem; septimo, si clericus transferat se ad actum suæ conditioni contrarium, ut si miles fiat, aut bigamus.

3. Porro excommunicatio pœna est. Potest autem homo absolvi a pœna invitus : nam pœna ab extra infligi potest et tolli. Et ideo potest quis ab excommunicatione absolvi invitus.

4. Insuper, excommunicationes connexionem non habent : idcirco nihil prohibet quemquam absolvi ab una, et non ab alia. Quum autem aliquis ab eodem judice pluribus excommunicationibus excommunicatus exsistit, dum ab una absolvitur, ab omnibus absolvi intelligitur : nisi contrarium exprimatur; vel nisi in casu quo quis absolutionem impetrat, de uno præcise casu excommunicationis, quum pro pluribus excommunicatus sit, mentio fiat. Quum vero a diversis judicibus excommunicatus est, tunc absolutus ab una excommunicatione, non liberatur idcirco ab altera : nisi omnes alii ad petitionem ejus absolutionem suam confirment, vel omnes uni absolutionem demandent.