Caput XXIV. Quomodo Emmanuel ex accepta beatitudine confirmatus sit in omni bonitate.

RICH. Ecce jam audivimus de cibo Emmanuelis quam sit suavis vel dulcis, audiamus adhuc et quam sit utilis. Audivimus quantum sapiat, audiamus adhuc et quid conferat, vel quid valeat. Butyrum, inquit, et mel comedet (Isa. VII). Sed ad quid? Ut sciat reprobare malum et eligere bonum (ibid.). Quid ad ista dicemus? Qualis est iste cibus, qualis est ejus usus, si comestionis ipsius talis est fructus? Ut sciat, inquit, reprobare malum, et eligere bonum. Certe sapientiae est ista scire, justitiae ista exercere. Intuemini quantus, vel qualis sit gloriosus iste, vel quid debeatis de ejus cibo sentire. Qualis puer qui ad sapientiam, simul et justitiam comedendo profecit, qualis cibus qui comestorem suum tam ad sapientiam quam ad justitiam in comedendo promovit. Caeteri homines jejunando, abstinendo, gemendo, suspirando, laborando, solent ad ista proficere; iste autem plenitudinem utriusque meruit comedendo obtinere. Nos primo discimus, ut sciamus; scimus, ut faciamus; facimus, ut aeternas delicias meritis obtineamus, ut butyrum intimae suavitatis, et mel summae et sempiternae dulcedinis tandem aliquando comedere valeamus: Ego, inquit, dispono vobis sicut disposuit mihi Pater meus, ut edatis, et bibatis super mensam meam in regno Patris mei (Luc. XXII). Nos igitur primo scimus ut tandem comedamus, iste comedit ut sciret. Nos sane primo illuminamur ut justificemur, justificamur ut confirmemur, confirmamur ut beatificari mereamur. Ille ex quo homo fuit, secundum id quod homo fuit, plenitudinem aeternae beatitudinis accepit. Nam ex eo quod Deus fuit, ab aeterno habuit; imo ab aeterno plena et perfecta beatitudo fuit. Puer itaque noster qui factus est nobis Emmanuel, ab ipsa hora suae conceptionis accepit plenitudinem divinitatis, et eo ipso plenitudinem beatitudinis. Ex eo autem quod plenam beatitudinem accepit, in omni bonitate confirmatus fuit. Quod itaque in nobis est ultimum, in illo fuit primum. Nec tamen sic primum, quasi istud praecederet, illud succederet, sed quia beatitudinem quam accepit, nullum meritum praecessit. Butyrum itaque et mel comedet, ut sciat reprobare malum, et eligere bonum. Vis apertius nosse quomodo ex beatitudine quam accepit, in omni bonitate confirmatus fuit? Vis, inquam, nosse quomodo ex deliciarum affluentia, sit in sapientia consummatus et confirmatus in justitia? Certe, ut jam diximus, ex quo homo fuit, intimae suavitatis butyro satiari meruit: statim procul dubio internam pacem, internam quietem, intimam tranquillitatem, securitatem, et ejusmodi omnem suavitatem per experientiam probavit, approbavit, gustavit, amavit, et quanto ferventius in ejusmodi suavitatis concupiscentias exarsit, tanto plenius, tanto perfectius ejus privationem reprobavit, et exosam habuit. Quid enim est cordis amaritudo, mentis perturbatio, animi inquietudo et fatigatio, nisi intimae suavitatis privatio? Quo ergo intimam suavitatem gustavit et amavit, eo ipso ejus privationem abhorruit, et velut verum malum reprobavit. Ira, invidia, tristitia, et quaelibet malitia, et quidquid intimam suavitatem tollit, vel minuit, quam sit abominandum ejusdem cum suavitatis experientia docuit, et abominari fecit. Comedendo itaque butyrum, didicit reprobare malum. Sic sane et ad mellis esum, didicit eligere bonum. Qui enim statim ad ingressum hujus vitae summa dulcedine satiatus fuit, gustando et experiendo agnovit, omnibus inferioribus bonis quam praeferenda, quam praeeligenda fuit. Ex ejus itaque comparatione didicit, quaevis inferior delectatio quam parva, quam nulla et quam parvipendenda sit. Emmanuel itaque in hunc modum didicit reprobare malum, et eligere bonum. Sic utique, sic per summarum deliciarum affluentiam eruditus est ad sapientiam, sed et nihilominus roboratus ad omnem justitiam. Quod enim illi summe dulce fuit, summa dilectione dignum invenit, et quod summe diligendum judicavit, summa illi dilectione inhaesit. Ex accepta itaque beatitudine confirmatus est in omni bonitate, et ut mireris amplius, sicut ex percepta gloria est ad omnem justitiam solidatus, sic et ex inviscerata sibi justitia est ad omnem gloriam sublimatus. Nam, quoniam summam justitiam summe dilexit, ad summam laetitiam, et gloriam exaltari meruit: Propterea, inquit, unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis (Psal. XLIV); et quoniam summe suaves et summe dulces sempiternae beatitudinis delicias per experientiam didicit, earum contemplationi pariter et dilectioni insolubiliter inhaesit, ut merito de eo intelligatur quod legitur: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum, et eligere bonum.