VIII. Dierste van den ·iij· heeft ·iiij· wisen, en die vorste sticht ynnicheit

Die ierste toecomst Christi in begheerliker oefeninghen, dat es, als voerseit es, een inwendich ghevoellic driven dies heylichs Gheests, die ons stoect en̄ drivet tote allen dogheden. Dese toecomst¹ willen wi gheliken den schine en̄ der cracht der sonnen, die in enen oghenblicke, van daer si opgheet², verlicht en̄ dore scijnt ende verhit³ alle die werelt. Alsoe ghelikerwijs blict en̄ scijnt die ewighe sonne Christus, die woent in dat overste des gheests, en̄ verlicht, en̄ ontfunct dat nederste deel des menschen, dat is dat lijflike herte en̄ die ghevoelike crachte; en̄ dit ghesciet in corteren tijt dan in enen oghenblicke: want Gods were es snel, maer dien dit ghescien sal, hi moet inwendich met verstendighen oghen siende sijn.

Die sonne die scijnt in overlant⁴, in midden die werelt jeghen dat gheberchte⁵; si maect daer vroegher somer, en̄ vele goeder vruchte en̄ sterken wijn, en̄ dat lant vol vrouden⁶. Die selve sonne gheeft haren schijn in nederlant, in dat einde van ertrike: dat lantscap es coudere en̄ die cracht der hitten es mindere; nochtan bringhet si daer vele goeder vruchte, maer men vint daer luttel wijns.

Die menschen⁷ die wonen in dat nederste deel haers selfs, biden uutwendighen sinnen, en̄ doch met goeder meyninghen in sedeliken dogheden, met uutwendigher oefeninghen, en̄ inder gracien Gods, si bringhen vele goeder vruchte der dogheden in menigher wijs; maer des wijns inwendigher vrouden ende gheestelics troests ghevoelen si cleine⁸.

Die mensche die nu wilt ghevoelen den scijn der ewigher sonnen die Christus selve is, die sal siende sijn en̄ wonen in dat gheberchte in overlant, mit vergaderinghen alle sire crachte, en̄ op verhaven sijn met herten te Gode, vri en̄ ontcommert van lieve en̄ van leede en̄ van allen creaturen. Daer scijnt Christus die sonne der gherechticheit in die vrie verhavene herten: dat sijn de berghe die ic meyne.

Christus, die gloriose sonne en̄ die godlike claerheit, in sijnre inwendigher toecomst verlicht en̄ dore scijnt en̄ ontfunct, in crachte sijns gheests, dat vrie herte ende alle die crachte der sielen. En̄ dit is dat ierste were der inwendigher toecomst in begheerliker oefeninghen. Ghelikerwijs dat die cracht en̄ die nature des viers ontfunct de materie, die bereet es den viere, alsoe ontfunct Christus die bereede vrie verhavene herten⁹ met invierigher hitten sire inwendigher toecomst, en̄ hi sprect in deser toecomst: ‘Gaet ute met oefeninghen, na wise deser toecomst¹⁰.’

Footnotes

1. In L en M, alsmede by Surius, leest men: Die toecomst is in vier wisen. Die eerste wise willen wi, enz. Zulks schynt wel deel te maken van het oorspronkelyk opstel. ↩

2. L en M. Van Orienten daer si opgaet. ↩

3. L, tot in occidenten van der werelt. M, beter, bis in occidenten al die werlt. ↩

4. in superioribus regionibus, vertaelt Surius. ↩

5. Sur. et in partibus Orientis in orbis medio in loca montosa radians. ↩

6. Sur aestatem aecelerat, fructus perplures optimos efficit, vinum forte generat, undè hilarescunt homines illis in locis degentes. ↩

7. L en M. En̄ alsoc die menschen. ↩

8. Sur. sed interni gaudii ac spiritalis consolationis vinum parcè ac tenuiter percipiunt. ↩

9. Sur. libera ac sublevata corda. ↩

10. Sur. Exi, videlicet cum exercitiis ad ipsum Adventum accommodatis. ↩