Skip to the text

XXX. Een ghelikenisse hoemen ghehindert mach werden in deser vierder wisen

Want1 nu in desen tide vanden jare evennachtich es2, soe nedert die sonne en̄ vercoelt die tijt. En̄ soe laden selke onbehoede menschen quade humore, die vervullen de maghe, en̄ maken onghesonde, en̄ menigherhande siecheit; en̄ si doen verliesen die ghelost ende den smaec alre goeder spisen. En̄ selken mensche bringhen si ter doot. Van quaden humoren ontaerden selke mensche, ende laden dat water, daer si langhe af quelen en̄ sommighe af sterven. Van overtollighen humoren comen sochte en̄ reden3, daer vele menschen af quelen en̄ bi wilen af sterven. Also ghelikerwijs alle die menschen die van goeden wille sijn ofte die Gods ye ghesmaecten en̄ daer na sneven4 en̄ verdolen van Gode en̄ vander waerheit, die quelen alle in gherechten voirtgane, ofte si sterven der doghede ofte ewichs doots, van enich derre siecheden, en̄ selke van allen drien. En̄ sonderlinghe in deser ghelatenheit behoeft de mensche groter stercheit, en̄ hem te oefene na die wise die ie u te hants leerde: soe en wert hi niet bedroghen. Maer die onwise mensche die hem qualike regeert, hi valt lichte in dese siecheden, want die tijt es in hem vercoelt. Hier omme vertreecht de nature in dogheden en̄ in goeden werken, en̄ begheert ghemac en̄ saechtheit des lichamen, selke wile onbesceedelike en̄ meer dan noct es. Ende selke namen gherne troest van Gode, mochte hi hem werden sonder cost en̄ arbeit. En̄ selke soeken solaes in creaturen, daer dicwile grote scade na volcht. En̄ selken dunct dat si cranc en̄ teeder sijn, ende al verteert5, en̄ dat al hare noot is datse vercrighen connen, ofte dat si haren lichame in rasten en̄ in ghemake ghedoen moghen6. Alse de mensce aldus hem neyghet en̄ volcht onbescedelike lijfliken dinghen en̄ lijfliken ghemake, dit sijn al quade humoren die vervullen de maghe dat is des menschen herte, en̄ benemen hem den smaec en̄ de ghelost alre goeder spisen, dat is alre doghede.

Footnotes

  1. Versta als of er stond Want het. ↩

  2. Sur. At verò quia hoc anni tempore aequinoctium agitur. ↩

  3. Sur. existunt languores varii et febres. Inderdaed sochte is niets, anders dan de plur. van socht of zucht, by Kiliaen morbus, languor, dolor, en nog van dagelyksch gebruik in composita als geelzucht, waterzucht, enz. En rede heet by Kiliaen ook nog febris Het woord komt voort van het oude rîdôn, beven, rillen, tremere. Zie Graff's Sprachschatz, II, col. 475. ↩

  4. Versta vallen, strunkelen, het gewoone sneuvelen is er het frequentatief van. ↩

  5. Sur. et exhaustis viribus esse. ↩

  6. Sur. ideoque necessariam sibi esse corporis quietem et refocillationem tantam, quantam aut ipsi sibi impendere, aut aliundè obtinere possint. ↩

Chapter 58 of 111