XXXIII. Een exempel hoe wi in Christo dese viere wisen vinden volcomen

Wi moeten¹ wandelen inden lichte, op dat wi niet en dolen, en̄ merken Christum die ons dese ·iiij· wisen gheleert en̄ voir ghegaen heeft. Christus, die clare sonne, die ghinc op inden hemel der hoghere Drievuldicheit², en̄ inder dagheraet sire glorioser moeder der Maecht Marien³, die ene dagheraet en̄ ene beghin was, en̄ is, des daechs alre gracien daer wi ewelike in verbliden selen.

Nu merket, Christus hadde en̄ heeft noch wel die ierste wise, want hi was enich ende verenicht. In hem waren en̄ sijn vergadert en̄ verenicht alle die doghede die ye ghedaen werden, en̄ emmermeer ghedaen selen werden, en̄ daer toe alle de creaturen die de doghede wrachten ofte werken selen. Aldus was hi enich Sone des Vader en̄ verenicht mensceliker naturen⁴. En̄ hi was innich⁵; want hi brachte dat vier in ertrike, dat alle heylighen en̄ alle goede menschen ontfunct heeft. En̄ hi droech ene ghevoellike liefde en̄ trouwe tote sinen Vader, en̄ tote alle den ghenen die sijns ewelike ghebruken selen. En̄ sine devocie en̄ sine minnende op draghende herte⁶ begheerde en̄ berrede⁷ vore sinen Vader omme alre menschen noot. Al sijn leven ende al sine werke, van buten en̄ van binnen, en̄ alle sine woerde, dat was danc lof ende ere sijns Vader. Dit is die ierste wise.

Die minlike sonne Christus die blicte ende scheen noch claerre en̄ hetere; want in hem was en̄ es volheit alre gracien en̄ alre gaven. En̄ hier omme vloyde Christus herte, ende sine maniere⁸, en̄ sine wandelinghe, ende sijn dienst in goedertierenheden en̄ in saechtmoedicheden, ende in oetmoedicheden, en̄ in mildicheden; ende hi was soe gracioes en̄ soe minlijc, dat sine wandelinghe en̄ sijn wesen alle menschen trac, die goeder naturen waren. Hi was die onbesmette lelie en̄ die ghemeine veltbloeme⁹ daer alle goede menschen honich ewigher soeticheit ane laden en̄ ewichs troests¹⁰. Van allen den gaven die der menscheit Christi ye ghegeven worden, soe dancte en̄ lovede Christus, na sire menscheit, sinen ewighen Vader, die een vader is alre ghiften ende alre gaven; en̄ raste, naden oversten crachten sire sielen, boven alle gaven in die hoghe enicheit Gods daer alle gaven ute vloyen. Aldus hadde hi die andere wise.

Christus, die gloriose sonne, blicte en̄ scheen noch hoghere en̄ claerre en̄ hetere¹¹; want, alle sine leefdaghe, waren sine lijflike crafte en̄ sine ghevoelicheit¹², herte en̄ sin gheëyscht en̄ ghenoedt¹³ vanden Vader tot diere hogher glorien en̄ weelden, dier hi nu ghevoellike naden lijfliken crachten ghesmaect. Ende hi wasser selve toe gheneycht nader affectien, natuerlike en̄ overnatuerlike; nochtan woude hi verbeiden, in deser ellenden, dies tijts dien die Vader inder ewicheit vore ghesien en̄ gheoirdent hadde. Aldus hadde hi die derde wise.

Doe die bequamelike tijt quam, dat Christus alle die vruchte der doghede die ye ghewrocht worden en̄ emmermeere ghewracht souden werden; doen hy die voeren en̄ vergaderen woude in den ewighen rike, doen begonste die ewighe sonne te daelne; want Christus nederde hem, en̄ gaf sijn lijflike leven inde hande sire viande. En̄ hi wart onbekint en̄ ghelaten van sinen vrienden in selker noet; en̄ der naturen wart ontrocken alle troest van buten ende van binnen, en̄ op hare wart gheladen elleinde en̄ pine, versmaetheid en̄ last, en̄ bordene¹⁴ en̄ coep alre sonde te betaelne na gherechticheit. En̄ hi droecht in oetmoedigher verduldicheit, ende hi wrachte die stercste werke van minnen in deser ghelatenheit. En̄ hi heeft daer met hercreghen en̄ ghecocht onse ewighe erfachticheit. Aldus es hi ghechiert inden nedersten deele sire edelre menscheit, want daer in heeft hi leden om onse sonden desen arbeit. En̄ hier omme heetet hi behoudere¹⁵ der werelt, ende is verclaert en̄ glorificiert, en̄ verhaven en̄ gheseten ter rechter hant sijns Vader, en̄ regneert in moghentheit; en̄ alle creature boecht hare knien, hemelsche, ertsche en̄ helsce vore sinen hoghen name in ewicheit.

Footnotes

1. L en N beginnen dit capittel met de volgende woorden, die mede by Surius vertaeld, het hoofdstuk openen. Mer wilwi te rechte wanderen na die vier voerscriven wisen, die den mensche cieren na den lijfliken crachten, en̄ naden nedersten deel sijns selves in ynnighen leven, soe moetwi merken Christum, die ons dese vier wisen gheleert en̄ voerghegaen heeft. ↩

2. Sur. qui in celsissimae Trinitatis coelo exortus est. ↩

3. Sur. idque in aurora praeclarissimae matris suae semper virginis Mariae. ↩

4. Sur. et humanae naturae unitus. ↩

5. Sur. Fuit etiam internus. ↩

6. Sur. cor amantissimum sursumque erectum. ↩

7. Sur. suspirabat et ardebat. ↩

8. mores by Surius. ↩

9. flos campi by Surius. ↩

10. Sur. ex quo (flore) boni omnes aeternae suavitatis et consolationis mel cliciunt et comportant. ↩

11. Sur. Caeterùm idemipse sol gloriosus et sublimiûs asscendit, et splendidiùs atque ferventiùs emicuit ac radiavit. ↩

12. et portio sensitiva, zegt Surius. ↩

13. Sur. invitabantur et exigebantur. ↩

14. onera zegt Surius. Zie Kiliaen. ↩

15. Sur. mundi salvator. ↩