LXVI. Vanden eersten grade der gaven van Verstendicheit

En̄ hier omme ghevet hem God die seste gave, dat is den gheest der Verstendicheit. Dese gave hebben wi vore gheliket eenre fonteynen met drien rivieren; want si stedicht onsen gheest in enicheit, ende si openbaert die waerheit, ende si maect ene wide minne in ghemeenheden¹. Dese gave is oec wel ghelijc den schine der sonnen; want de sonne, met haren schine, vervult de locht met eenvoldigher claerheit, ende si verclaert alle ghedaenten ende toent ondersceet van allen verwen. En̄ hier met gheeft si te bekennene hare eyghene macht; en̄ haer hitte is ghemeine in al de werelt, in orbore en̄ in vruchtbaerheit. Also ghelikerwijs, die ierste inblic deser gaven maect inden gheeste eenvoldicheit. En̄ die eenvoldicheit wert dore schenen met sonderlingher claerheit, rechte alse die locht des hemels mit lichte der sonnen; want die gracie Gods, die een fondament is alre gaven, die houdet hare weselic alse een eenvoldich licht in onsen moghenliken verstane²; en̄ overmits dit eenvoldighe licht, wert onse gheest ghestedicht, eenvoldich verclaert, vol gracien en̄ godliker gaven: en̄ hier is hi ghelijc Gode, overmits gracie en̄ godlike minne. En̄ want hi ghelijc is, en̄ hi Gode eenvoldichlike meint en̄ mint boven alle gaven, soe en laet hi hem niet ghenoeghen in ghelijcheit, noch in ghescapenre claerheit; want hi heeft een gront neyghen, natuerlike en̄ overnatuerlike, in een afgrondich wesen, daer hi uteghevloten is. Ende die enicheit des godlijes wesens heeft een ewich trecken alle ghelijcheit in hare enicheit. En̄ hier omme onfunet die gheest hem selven ghebrukelike, en̄ vervlietet in Gode alse in sine ewighe raste; want die gracie Gods houdet hare te Gode alse die schine ter sonnen, en̄ si es middel en̄ wech die ons te Gode leit. En̄ hier omme scijnt si eenvoldichlike in ons, en̄ maect ons godvaerder³, dat is Gode ghelijc. En̄ ghelijc⁴ ontsinct hem selven alle uren, ende stervet in Gode, en̄ wert met Gode een, en̄ blijft een; want caritate doet ons werden met Gode een, en̄ bliven en̄ wonen in een. Nochtan behouden wi ewelike ghelijcheit in lichte der gracien ofte der glroien, daer wi ons selven werkelic in caritaten en̄ in dogheden besitten. En̄ wi behouden eenheit met Gode, boven onse werken, in bloetheit ons gheests, in godliken lichte, daer wi Gode boven alle doghede in rasten besitten. Want caritate inder ghelijcheit moet ewelike werken; en̄ eenheit met Gode in ghebrukeliker minnen sel emmermeer rasten. Ende dit es minnen pleghen; want in enen nu, en̄ in enen tide⁵ werket minne, en̄ rastet in haren gheminden. En̄ dat een wert vanden anderen ghesterket; want soe hoghere minne, soe mere raste, en̄ soe mere raste, soe ynnighere minne: want dat een leeft in dat ander; en̄ die niet en mint, hi en rastet niet, en̄ die niet en rast, hi en mint niet. Nochtan dunct selken goeden mensce dat hi niet en mint noch en rast in Gode. En dat selve dunken comt van minnen; om dat hi meer begheert te minnene dan hi vermach, soe dunct hem dat hi ontblijft. En̄ in desen werke smaect hem minnen en̄ raste; want nieman en mach verstaen hoemen werkelike mint en̄ gebrukelike rast, dan die ghelatene, ledighe, verclaerde mensche. Nochtan is yeghewele minnare een met Gode en̄ in raste, en̄ Gode ghelijc inder minnen werken; want God, in sire hogher naturen daer wi een ghelijc af draghen, die houdet hem gebrukeliken in ewigher rasten nader weseliker enicheit, en̄ werkelic in ewighen werkene nader Drieheit; en yeghewelc es des anders volcomenheit, want raste leghet in enicheit, en̄ werken in drieheit. En̄ aldus blivet beide inder ewicheit. En̄ hier omme, sal die mensche Gods ghesmaken, soe moet hi minnen; en̄ wilt hi minnen, soe mach hi smaken. Maer laet hi hem met anderen dinghen genoeghen, soe en mach hi niet ghesmaken wat God es. En̄ hier omme moeten wi ons selven besitten, eenvoldich in dogheden en̄ in ghelijcheden; en̄ Gode boven ons selven, overmits minne in rasten en̄ in eenheden. En̄ dit is dat ierste poent hoe die ghemeyne mensce ghestedicht werdet.