LXXIII. Vander derder wisen der ynnichster oefeninghen

Ute desen tween wisen comt die derde wise, dat es een inwendich leven na der gherechticheit. Nu verstaet, God comt sonder onderlaet in ons met middele en̄ sonder middel, en̄ eyscht ons ghebruken en̄ werken¹, en̄ dat² een vanden anderen onghehindert blive, maer altoes ghesterket werde³. En̄ hier omme besit die ynnighe mensce sijn leven in desen tween wisen, dat is in rastene en̄ in werkene. En̄ in elken es hi al en̄ onghedeilt; want hi is al in Gode, daer hi ghebrukelike rast; en̄ hi is al in hem selven, daer hi werkelike mint: ende hem wert alle uren van Gode gheeyscht en̄ ghemaent beyde, raste en̄ were, te vernuwene. Ende gherechticheit des gheests wilt alle uren betalen dat hare van Gode gheeyscht wert; en̄ hier omme, in elken inblicke Gods, keert hem die gheest in werkelike en̄ ghebrukelike⁴, ende alsoe wert hi vernuwet in allen dogheden, en̄ diepere ontsonken in ghebrukeliker rasten. Want God ghevet, in eenre ghiften, hem selven en̄ sine gaven; en̄ die gheest ghevet, in elken inkere, hem selven en̄ alle sine werke. Want overmits dat eenvoldighe inlichten Gods, en̄ ghebrukelike neyghinghe, en̄ ontvlotenheit van minnen, soe es de gheest gheenighet met Gode, en̄ wert sonder onderlaet overghevoert in rasten. En̄ overmits de gave der verstandicheit ende der smakender wijsheit, soe wert hi werkelike gherenen, en̄ hi wert verclaert en̄ ontfunct alle uren in minnen. Ende hem wert vertoent inden gheeste en̄ vore ghehouden alle dies men begheren mach. Hi is hongherich en̄ dorstich, want hi siet der inghelen spise ende hemelschen dranc. Hi arbeit sere in minnen, want hi siet sine raste. Hi is pelgrim, en̄ hi siet sijn lantscap. Hi stridet in minnen om victorie, want hi siet sine crone. Troest, vrede, vroude, ende scoenheit, ende rijcheit, ende al dat verbliden mach, dat wert vertoent der verlichter redenen in Gode, sonder mate in gheesteliken gheliken. Ende overmits dit vertoenen en̄ Gods gherinen, soe blivet die minne werkelic. Want dese gherechte mensce hevet ghesticht een ghewarich leven inden gheeste, in rasten en̄ in werkene, dat ewich bliven sal; maer het sal verwandelen na desen levene, in enen hogheren state. Aldus es de mensche gherecht en̄ gheet te Gode met ynnigher minnen in ewighen werkene; en̄ hi gheet in Gode met ghebrukeliker neyghinghen in ewigher rasten. En̄ hi blivet in Gode ende gheet nochtan uut tot allen creaturen in ghemeinre minnen, in dogheden en̄ in gherechticheiden. En̄ dit es dat hoechste van ynnighen levene. Alle die menschen die rasten ende werken in eenre oefeninghen niet en besitten⁵, si en hebben niet vercreghen dese gherechticheit. Dese gherechte mensce, in sinen inkere, en mach niet ghehindert werden, want hi keert hem in ghebrukelike ende werkelike; maer die mensce is ghelijc enen spieghele die dobbel es, die in beiden siden beelden onfeet. Want, naden oversten deele, onfeet de mensche Gode met alle sinen gaven; en̄ naden nedersten deele onfeet hi vanden sinnen lijflike beelden. Nu mach hi hem inkeren alse hi wilt, ende pleghen sonder hinder der gherechticheit; maer de mensche es wandelbaer in desen levene, en̄ hier omme keert hi hem dicwile ute, en̄ oefent hem inden sinnen sonder noet, en̄ sonder dat ghebot der verlichter redenen, ende valt in dagheliken ghebreken. Maer alle daghelijcsche ghebreken inden minliken inkere des gherechten menschen, sijn rechte alse een dropel waters in enen gloyenden oven: en̄ hier met latie dat ynnighe leven.