LXXV. Van den anderen die hare werke werken in contrarien der andere wisen

Nu verstaet, soe wanneer die mensche enighe raste wilt besitten in ledicheden, sonder ynnech begheerlic toevoeghen te Gode, soe heeft hi ene bereetscap tote allen dolinghen; want hi es ave ghekeert van Gode, en̄ is gheneyghet tote hem selven met natuerliker minnen, en̄ soect en̄ begheert troest en̄ soeticheit, en̄ dies hem ghelust. En̄ dese is ghelijc den coman, want in allen sinen werken es hi wederboeghet op hem selven, en̄ soect en̄ meint sine raste en̄ sijn ghewin meer dan die ere Gods. Deze mensche, die aldus in bloter natuerliker minnen levet, die besit altoes hem selven onghelaten in eyghenheden¹. Ende selck lidet een hart leven in groten werken van penitencien, op dat hi bekint en̄ vernaemt werde van groter heylicheit, en̄ oec groten loen verdiene; want alle natuerlike minne is hare selven hout², en̄ nemt gherne ere inder tijt, en groten loen inder ewicheit. En̄ selc mensche hevet vele verkiesens³, en̄ biddet en̄ begheert vele sonderlincheden van Gode. En̄ deze werden dicwile bedroghen; want hem ghescien bi wilen, overmits den viant, die dinghen die si begheren, en̄ dan draghen sijt hare heylicheit ane, en̄ hen dunct dat si alles werdich sijn; want si sijn hoverdich en̄ ongherenen en̄ onverlicht van Gode. En̄ hier omme bliven si op hem selven, en̄ een cleine troest machse sere verbliden; want si en weten niet wat hem ontblivet. En̄ si sijn te male gheneighet, nader ghelost, op inwendighen smaec en̄ op gheestelic gherief der naturen. En̄ dit heetet gheestelike oncuyscheit; want het is ene ongheordende gheneichtheit in natuerliker minnen, die altoes wederboeghet is op hare selven, ende soect hare gherief in allen dinghen. Dese menschen sijn oec altoes gheestelic hoverdich en̄ eenwillich; ende hieromme valt hare begheerte en̄ hare ghelost bi wilen soe sere op die dinghen die si begheren, en met erighe van Gode hebben willen, dat si dicwile bedroghen werden, ende somme vanden viant beseten. Deze menscen leven alle contrarie der caritaten, en̄ den minliken inkere, daer de mensche hem selven offert, met al dien dat hi gheleysten mach, inder eren en̄ der minnen Gods, en̄ dien niet custen en mach noch ghenoeghen, dan een onbegripelijc goet, dat es God allene. Want de caritate es een minne bant die ons overvoert⁴, en̄ daer wi ons selfs in verloechenen, en̄ mit Gode verenicht werden en̄ God mit ons. Maer natuerlike minne boeghet op hare selven en̄ op hare gherief en̄ blivet altoes allene⁵. Nochtan is natuerlike minne alsoe ghelijc der caritaten inden werken van buten, alse ·ij· hare op enen hovede; maer die meyninghen sijn onghelijc. Want die goede mensche soeket, en̄ meint, en̄ begheert, met op draghender herten, altoes die ere Gods; maer in natuerliker minnen meint de mensce altoes hem selven en̄ sijn ghewin. Soe wanneer dat de natuerlike minne verweghet de caritate in contrarien, soe valt de mensche in ·iiij· sonden, dat is gheestelike hoverde, ghiericheit, gulsicheit en̄ oncuyscheit. En̄ aldus viel Adam inden Paradise en̄ alle menschelike nature met hem; want hi minde hem selven met natuerliker minnen onordenlike: en̄ hier omme keerde hi van Gode en̄ versmade Gods ghebod in hoverdicheiden. En̄ hi begheerde const en̄ wijsheit in ghiericheiden; ende hi sochte smaec en̄ ghelost in gulsicheiden; en̄ daer na wert hi beweghet in oncuyscheiden. Maer Maria, sy was een levendich Paradys. Si vant die gracie die Adam verloes, en̄ vele meer daer toe, want si is moeder der minnen. Si keerde haer werkelike in caritaten te Gode, en̄ si onfinc Christum in oetmoedicheden. En̄ si offerdene den Vader met al sinen doeghene in mildicheden; en̄ si en ghesmaecte noyt troest noch gheenre gaven in gulsicheden: en̄ al hare leven was in reynicheden. Die hare volghet, hi verwint alle contrarie der doghede, en̄ comt in dat rike daer si regneert met haren Sone inder ewicheit.