LXXIV. Hoe selke menschen leven contrarie desen drien wisen

Nu leven selke menschen, die goet schinen, desen drien wisen contrarie en̄ allen dogheden. Nu merke ende proeve yeghewelc hem selven. Soe wat mensche die onghetrocken en̄ onverlicht es van Gode, die es van minnen ongherenen, en̄ hi en hevet noch werkelic toevoeghen met begheerten, noch eenvoldighe minlike neyghinghe in ghebrukeliker rasten¹. En̄ hier omme en mach hi met Gode niet verenighen; want alle die sonder overnatuerlike minne leven, die boeghen op hem selven ende soeken raste in vremden dinghen². Want alle creaturen sijn natuerlike gheneicht tot rasten: en̄ hier om werdet raste gesocht van goeden en̄ van quaden in menigher wijs.

Nu merket, soe wanneer de mensce bloet en̄ onverbeeldet es naden sinnen, en̄ ledich sonder were naden hoechsten crachten: soe comt hi van bloter naturen in rasten; ende dese raste moghen alle creaturen vinden en̄ besitten in hem selven in bloter naturen, sonder die gracie Gods, eest dat si hem ledighen connen van beelden en̄ van allen werken. Maer hier en mach de minnende mensche niet in rasten; want die caritate, en̄ dat inwendighe roeren der gracien Gods en leghet niet stille: en̄ hier omme en mach die ynnighe mensce in hem selven in natuerliker rasten niet langhe ghedueren. Maer nu merket de maniere, hoemen deser natuerliker rasten pleghet. Dat es een stille sitten sonder oefeninghe van binnen ofte van buten, in ere ledicheit, op dat die raste vonden werde en̄ onghehindert blive. Maer raste gheoefent in deser wijs, dat es ongheorloeft; want si maect inden mensche ene verblintheit in niet wetene, ende een neder sighen in hem selven sonder were³: en̄ dese raste en es anders niet dan ene ledicheit, daer die mensche in valt en̄ verghet sijns selfs, en̄ Gods, en̄ alre dinc na wise enichs werkens⁴. Dese raste es contrarie der overnatuerliker rasten, diemen in Gode besit; want dat es ene minlike ontvlotenheit met enen eenvoldighen insiene in onbegripeliker claerheit⁵. Dese raste in Gode, die altoes met ynnigher begherten werkelike ghesocht wert, ende in ghebrukeliker neyghinghen vonden wert, ende in ontvlotenheden van minnen ewelike beseten wert, en̄ alse si beseten es niet te min ghesocht wert⁶: dese raste⁷ es verhaven boven raste der naturen, alsoe hoghe alse God es verhaven boven allen creaturen. En̄ hier omme werden alle die menschen bedroghen die hem selven meynen ende neder sighen in natuerliker rasten, en̄ Gode niet en soeken met begheerten, noch in ghebrukeliker minnen niet en vinden: want die raste die si besitten, die leghet in enen ledighen sine haers selfs, daer si van naturen ende van costumen toe gheneyghet sijn⁸. Ende in deser natuerliker rasten en mach men Gode niet vinden; maer si bringhet den mensche wel in ene ledicheit die heydene ende Joden vinden moghen en̄ alle menschen, hoe quaet si sijn, eest dat si in haren sonden sonder berespen van consciencien leven, en̄ hem van beelden en̄ van allen werken ledighen connen. In deser ledicheit, es die raste ghenoechelyc en̄ groet. Deze raste in hare selven en is ghene sonde; want si is in alle menschen van naturen, waert dat si hem ledighen consten. Maer wanneer dat men se oefenen en̄ besitten wilt sonder werke van dogheden, soe valt die mensche in ene gheestelike hoverde, en̄ in een behaghen sijns selfs, dair men selden ave gheneset. Ende hi waent, selke wile, hebben ende sijn dair hi nemmermeer toe en comt. Alse die mensche aldus dese raste in valscher ledicheden besit, en̄ hem al minlie toevoeghen een hinder dunct⁹, soe blijft hi met rasten op hem selven¹⁰, en̄ levet der ierster wisen contrarie, die den mensce met Gode verenicht: en̄ dit is een beghin van alre gheesteliker dolinghen. Nu merct een ghelikenisse hier ave: Die inghele, die hem minlike ende ghebrukelike in Gode keerden met al dien dat si van hem onfaen hadden, die vonden salicheit en̄ ewighe raste; maer die hem wederboegheden op hem selven, en̄ sochten raste in hem met behaghene haers selfs in natuerliken lichte¹¹, die raste was cort en̄ ongheorlovet: en̄ si worden verblint en̄ vermiddelt vanden ewighen lichte, en̄ vielen in duysternissen en̄ in ene ewighe onraste. Aldus hebdi die ierste contrarie, die men met rasten besit in valscer ledicheit.