XLIII. Vanden derden artikele ons gheloefs
Die derde gemme hetet Smaragdus, ende hier inne stont Levi, die derde sone her Jacobs. Met desen stene verstaen wi dat derde let1 van onsen ghelove, ende met dien name Levi sinte Jacobbe, Zebedeus sone, ons Heren apostel. Want Levi es alsoe vele gheseget alse toegedaen, ochte toegevoeghet2; ende dit leert ons sinte Jacob in desen artikele daer hi sprect: ‘Ic gheloeve dat die Sone dies Vaders ontfaen es van den heileghen Gheeste, gheboren van der maecht Marien.’ Aldus es onse nature toeghedaen den eweghen Worde, ende dat eweghe Word es toeghevoecht onser naturen, ende dit es ghesciet in Marien overmids hare doecht, ende were dies heileghen Gheest3. In desen artikele gheliken wi dien Sone Goods, dien graciosen steene die Smaragdus hetet, die alsoe groene es, dat loef ende ghers, ende al dat grune es, sijnre groenheit niet gheliken en mach. Ende hi vervult ende spijst elcs minschen ghesichte, diene anesiet, overmids sine groenheit4. Dat dat eweghe Woert dies Vaders minsche worden es, dat es die groenste varuwe die ie ghesien wart. Dese eninghe es soe groene, ende soe scone, ende soe blide, dat hare gene andere varuwe gheliken en mach. Ende hier omme heeft si vervult ende ghespijst elc minschen ghesichte die, in inneghen siene, daer toe bereet es. Die dien Smaragd sculpeert ende ghravet5, soe en es geen dinc soe ghenoechlec, noch soe vermakelec den oghen; ende in heme machmen bekinnen ende speculeren, alse in enen spieghel, alle dinc die heme jeghewerdech sijn6. Alsoe ghelikerwijs alse wi graven7 met ghemerke wie hi es, die onse nature aneghenomen heeft van minnen, omme onsen wille, soe moet ons verwonderen8, ende omme sine hoecheit en connen wine niet volloven. Ende alse wi anesien die maniere hoe hi minsche worden es, soe moete wi ons scamen; ende omme sine oetmoedecheit en moge wi ons niet ghnoech ghenederen. Ende alse wi proeven die sake9 waeromme hi minsche worden es, soe moghe wi ons verbliden, ende na onse begheren10 en conne winc niet gnoech gheminnen.
In dese drie wisen selen wi Christum, dien edelen miraude11, begherleke anesien ende minneleke graven ende merken12: soe13 en es gheen dinc soe ghenoechlec, noch soe treckende die oghen onser redelecheit; want wi vinden heme in ons ghebeeldet, ende ons in heme wederbeeldet14, overmids sine gratie ende een doechdelec leven. Ende hier omme sele wi ons keren15 van tijtleken dinghen, ende desen spieghel altoes vore ons dreghen. Ende dit dede sinte Jacob, die apostel ons Heren, want Jacob ludet alsoe vele als die onder sine voete tredet alle dinc16. Ende hi was Zebedeus sone. Zebedeus bediet ghegheven ochte gheghavet17; ende hier mede verstaen wi Christum, daer die heileghe Kerke ave singhet in sire gheborten: ‘Een kint es ons gheboren, een sone es ons ghegheven.’ Ende Christus was oec ghegavet, want in hem was volheit alre gaven, ende overmids heme eest al dat wi hebben ende hebben selen18. Ende hier omme mote wi Jacob sijn, verwinneren19, Zebedeus sonen, daer wi Christum bi verstaen20, die ons ghewonnen heeft ende herboren heeft, overmids sine doet, in dat eweghe leven.
Footnotes
-
Versta lid, articulus. ↩
-
Sur. additus vel applicatus. ↩
-
B. dies heilechs Gheests. ↩
-
Sur. implet etiam et satiat ac reficit suâ viriditate adspectantium oculos. ↩
-
Sur. Scalpentibus quoque Smaragdum, enz. ↩
-
Sur. possuntque in eo ceu speculo quaeque ei opposita agnosci et conspici. ↩
-
Sur. perscrutamur. Het woord graven is hier overdragtelyk gebruikt. ↩
-
Sur. quaedam nos capiat necesse est admiratio. ↩
-
Sur. Cùm denique causam expendimus, quamobrem homo factus sit. ↩
-
Sur. pro voto ac desiderio. ↩
-
Surius vertaelt zeer wel: praeclarissimam smaragdum. Miraude, emeraude, emaraude, smaraude (gelyk het woord by Kiliaen voorkomt) zyn allen misvormingen van Smaragdus. Zie Huydecoper op Stoke, I, bl. 66. ↩
-
Sur. amanter scalpere sive perscrutari atque considerare debemus. ↩
-
Sur. idque nobis ita facientibus. ↩
-
Sur. transformatos. ↩
-
Sur. Avertamur igitur. ↩
-
Sur. qui supplantatorem significat, eo quod caduca omnia et temporaria conculcârit ac vicerit. ↩
-
Sur. donatum vel dotatum. ↩
-
Sur. per eumque quicquid et habemus et habituri sumus, adipiscimur. ↩
-
Sur. id est, supplantatores. ↩
-
Sur. itemque filios Zebedaei, id est Christi, qui, enz. In C. luidt de plaets als volgt: Dus moechdi merken dat wi moeten sijn Jacob, dat es verwinnere, ende wi moeten sijn Zebedeus sonen, dat es Christus sonen, die ons, enz. ↩
Chapter 44 of 159