LVI. Vander guldener platen

Boven die mitre, vore dat vorehoede des oversten priesters, soe hinc ene plate van finen goude, als ene halve mane, dat ronde nederwert ende dat effene opwert; ende daer inne was ghegraven met letteren die heilige des Heren¹, ochte die heileghe name des Heren tetragramaton². Dese guldene plate was ene figure des levens ons Heren Jhesu Christi ende al sire minleker werke. Ende hier omme es die guldene plate dat leste, die³ alle die ornamente ciert ende volmact. Want sonder sijn werdeghe leven en es ghene cierheit, noch vore in der figuren, noch na in der waerheit. Dit werdeghe leven Christi ghelijct men den goude, overmids edelheit sijnre minnen, ende et es wide ghebreidet alse ene guldene plate, overmids sine oppenbare edele werke. Dese plate der heilegher werdecheit⁴ (alsoe noemtse die Screfture⁵), die was ront in allen siden, sonder boven⁶. Ende dit selve merke wi eigheleke in den levene ons Heren; want ovemids sine rondheit en ruerde hi ertsche dinghe maer in enen poente⁷, dat was in noetdorste sijns lichamen⁸. Ende al dat overste sijns levens ende sijnre heilegher werke dat was al effene, ghevoecht toe der mitren, dat es met claren, vrien ghesichte tote enen hemelschen opganghe. In deser guldender platen was ghegraven, alse ic vore seide, die heileghe des Heren, ochte die heileghe name des Heren tetragramaton. Dese twe namen merken wi eigheleke in den levene, ende in den werken ons Heren Jhesu Christi; want overmids sijn ghewareghe oetmoedeghe menscheleke leven, dat vervult was met allen gaven ende met alre heilecheit, soe es hi allene die heileghe des Heren; want al dat alle heileghen hebben, dat es overmids die verdiente siere heilecheit. Ende hier omme es hi, na der menscheit, die heileghe Goods, ende een hovet alre heileghen. Die andere name tetragramaton, dat es sijn name na der godheit. Dese name tughet ons dat hi onsprekelec es⁹, dat es overmids die ongheintheit sijns wesens¹⁰; want in desen name onthoghet hi onindeleke allen sennen¹¹ ende allen verstendeghen begripe. Dese ·ij· namen sijn ons cleerleke gheoppenbaert in die guldene plate sijns heilechs levens, overmids sinc oetmoedeghe menscheleke werke ende sine oppenbare godleke werke: ende des hebben wi ghetughe in der Ewangelien, van sinen Vader¹², ende van Hem selven¹³, ende van den heileghen Gheest, van den inghelen, ende van den apostelen, van heidenen ende van Joden, van goeden ende van quaden, van den elementen ende van den verdoemden gheesten, ende oec van sinen menechfuldeghen miraculen. Siet, aldus lesen wi in die guldene plate sijns levens beide sine hoghe namen, na der menscheit ende na der Godheit.

Hier na seldi merken dat die guldene plate des oversten priesters hadde, in haren oversten cant, rechte in midden, ·j· gulden rincsken, ende dat was ontfaen ende ghehecht in ·j· gulden hexken, dat vaste ghevoecht stont boven dat vorehode des priesters, in die mitre. Met desen guldenen ringhe versta wi die minleke opgaende werdecheit Christi te sinen Vader, met hem selven, ende met alle sinen werken, ende sunderlinghe met sire heilegher doet, ende met alle dien goeden werken die ghesciet waren, ende noch ghescien souden. Dese guldene rinc der werdecheit Christi die heeft ons met hem opghedraghen, ende vaste gevoeghet, ende gheenecht in den guldenen haec der minleker ontfenclecheit sijns Vader¹⁴, eest dat wi ons met heme vereneghen willen, ende sire leren ende sinen exemplen navolghen. Met allen rechte soe en soude wi der minnen nimmermeer vergheten, dat Christus onse middelere¹⁵ es, ende sonder onderlaet¹⁶ sine werdeghe offerande vernuwet vore dat aneghesichte sijns Vaders¹⁷, omme onser alder noet. Ende hier omme sprac onse Here tote Moysesse dat die guldene plate altoes sijn soude vore dat vorehoede des oversten priesters: soe soude hem God sachte ende goedertieren sijn, ende soe soude hi moghen draghen, dat es verbidden, die quaetheit des volcs¹⁸, die si vore Gode souden bringhen; ende alsoe selen si gheheilecht sijn in al haren ghichten ende gaven¹⁹.

Hier mede proeven wi dat God wilt dat wi dat minleke leven Christi, met allen sinen werken, ende dat minleke opdraghen, daer wi alle inne gheoffert werden met heme sinen Vader²⁰, dat wi dat altoes vore ons dragen in onser memorien, ende in onsen vrien ghesichte daer wi te heme mede ghekeert sijn²¹: soe sal hi al onse ghebet ghehoeren, ende sal ons sachte ende goedertieren sijn, omme dat wi die guldene plate, dat es dat leven Christi, in sire jeghewordecheit vore ons vorehode alse ene werdeghe offerande bringhen. Ende hier omme beval hi Moysesse, na der figuren, op dat dese plate altoes ombewechlech bleve in den dienste Goods²², dat mense vaste benden soude met eenre stertelen van jacincter varuwen; ende dese stertele omvinc dat hoeft met der mitren, ende den guldenen rinc met dien hake van den goude, die in die mitre stont. Maer si²³ was dorescinech, datmen claerleke alle die cierheit dore hare sien mochte; ende si was te gadere gheknocht achter dat hoeft des priesters; ende op elke scoudere hinc ·j· inde van deser dorescinegher stertelen, in cierheiden des priesters²⁴.

In deser figuren merke wi dat wi dat minleke leven ons Heren vaste benden ende behouden selen vore ons, in onsen vrie ghesichte, met eenre stertelen van jacincte, dat es met eenvuldegher hemelscher ufeninghen. Ende die sal doreschinech sijn overmids die gracie Goods: soe moghe wi dore hare sien den guldenen rinc, met der platen van goude, ontfaen ende ghevuecht in den guldenen haec, dat es Christum, minleke opdragende met groeter werdecheit hem selven, ende alle die sine, in die ghebrukeleke ontfenclecheit sijns Vader²⁵. Dit werdeghe opdraghen es wel ghelijc den guldenen ringhe, want minne in Gode gheenecht en heeft beghin noch inde, na der hoechster vriheit²⁶; want si beghint ende si int in Gode: ende hier omme es hare beghin ende hare inde een, dat es die eweghe minne, die sonder beghin ende sonder inde es, die ons salech maect ende een met Gode. Dese hemelsche dorescineghe ufeninghe sal hebben hare beghen ende hare onthout achter onse hoeft, dat es in eenre verborghenheit ons selfs: daer salse vaste ghecnocht ende gheenecht sijn met Gode in die hoechste vriheit, al soe dat die nederhanghende inden hare cierheit achter ons oppenbaren, in waerden, ende in werken, met hemelschen seden vore alle menschen. Ende aldus moghe wi vercrighen ende besitten in der waerheit al dat die overste Priestere der Joden na der figuren bediede, met alle sinen ornamenten.

Footnotes

1. By Surius, volgens de Vulgaet, Sanctum Domino. ↩

2. Sur. vel sanctum Domini nomen tetragrammaton. Dat-is de vierletterige naem Gods, of Jehovah, een woord dat in 't Hebreeuwsch uit vier letters bestaet. ↩

3. C. dat leste dat. ↩

4. Sur. sanctae venerationis. ↩

5. Zie Exod. 39, 29. ↩

6. Sur. praeterquàm in parte superiori. ↩

7. Sur. Is enim rotunditate sua, quam infernè gerebat, res terrenas non nisi eeu uno temporis attingebat puncto. Hy mogt er temporis af laten. ↩

8. Sur. putà pro corporis necessitate. ↩

9. Sur. esse ineffabilem. ↩

10. Sur. ob essentiae ipsius infinatatem. ↩

11. Sur. nedum sensus omnes, sed etiam omnem rationis... captum... excellit. ↩

12. Sur. testimonia, praestita à Patre. ↩

13. Sur. ab eodem ipso Filio. ↩

14. Sur. Atque idem iste aureus venerationis Christi annulus, unà secum nos sursùm tulit, junxitque fortiter atque univit et inseruit uncino aureo amantissimae susceptionis Patris sui. ↩

15. Sur. mediator et sequester noster. ↩

16. Sur. absque intermissione. ↩

17. Sur. in Patris conspectu. ↩

18. Sur. portaretque iniquitates eorum, id est, pro eis intercederet ac deprecaretur. ↩

19. Sur. in cunctis muneribus et donariis suis. Vglk. Exod. 28, 38. ↩

20. Sur. qua nos omnes unà cum Christo Patri illius offerimur. ↩

21. Sur. nostra in memoria ac libero adspectu, quo ad illum versi sumus. ↩

22. Sur. Atqui ne lamina in Dei cultu moveretur. ↩

23. Te weten de stertele. ↩

24. Sur. ad ornatum Pontificis. ↩

25. Sur. in fruitivam Patris susceptionem. ↩

26. Sur. quod ad supremam libertatem attinet, neque initium, neque finem habet. ↩