L. Van den tiende artikele ons gheloefs
Die tiende steen hiet Crisolitus, ende hierinne stont Zabulon, die tiende sone her Jacobs. Met desen steene verstaen wi dat tiende artikel in onsen gheloeve, ende met dien name Zabulon sinte Symone, den apostel ons Heren. Want Zabulon ludet alsoe vele alse ·j· onderstant des habitakels1, ochte hare habitakel2, ochte ·j· habitakel der starcheit3 ende der scoenheit; ende hi bediet oec die vloede der nacht4 ende sijn ghesworen recht5. Ende dit leert ons al sinte Symon die apostel in den tienden lede ons gheloefs, daer hi sprect: ‘Ic gheloeve ghemeininghe der heileghen, verlatenisse der sonden.’ Dese ghemeininghe der heileghen, overmids sunderlinghe minne6, die es ·j· onderstant haers habitakels, ende haers te gadere blivens7; ende die selve ghemeininghe in godleker minnen es oec selve haer alder8 habitakel ende hare woninghe. Ende si es oec haerre alder starcheit ende hare scoenheit, want die ghemeine Christus9 met al sire verdienten es met minnen ghevloten in sine heileghen, ende si weder in heme. Ende hier inne besteet ·j· blide leven, dat ene sunderlinghe ghemeininghe es vloeiende in vrouden ende in salecheiden. Dese ghemeininghe der heileghen ende verlatenisse der sonden vercrighet men overmids die vloede der nacht, dat sijn twe sacramente der heilegher Kerken, doepsele ende penitencie. Dit sijn die vloede, die ave dwaen in den gheloeve die nacht der donkerheit, dat es die sonde: ende dit es Goeds ghesworen recht van Abrahams tide, dat hi ons hem selven gheven soude ghemeine10; ende overmids sine overvloedeghe ghemeine minne, woude hi ons wasschen in sinen bloede. Ende op dat wi sijnre eet sonder twivel gheloeven, die hi bi hem selven swoer, soe hevet hijt ons met sijns selfs doet beseghelt; ende die verdiente siere doet hevet hi ghemeine ghegheven der heilegher Kerken, in verlatenessen der sonden; ende hi heeftse ghemeine ghegheven den heileghen, in cierheit haerre glorien. Desen artikel ‘ghemeininghe der heileghen, verlatenisse der sonden’ bediet ons die preciose steen crisolitus, want hi ghelijct den wateren der zee, overmids sine doreschineghe claerheit ende groenheit, ende daermede es hi goutvaruwech11. Alsoe ghelikerwijs sijn alle heileghen ende alle goede menschen dore scinech claer, overmids gracie ochte glorie; ende si sijn groene overmids hare heileghe leven; ende si sijn goutvaruwech overmids godleke minne, daer si alle mede doregaen sijn. Ende dese drie cierheiden sijn ghemeine allen heileghen ende allen goeden menschen; want het es die scat der heilegher Kerken, beide hier ende in den eweghen levene. Ende alle die verdreven hebben ute hen, overmids penitencie, die varuwe der roeder zee, dat es een sondech leven, die sijn den crisolituse ghelijc.
Ghi selt weten dat die zee roet es overmids dat lantscap ende den gront daer si op steet12, dat es tusschen Jericho ende Zoara. Jericho ludet alse vele alse die mane, ende Zoara bediedet die beeste die redene verblint13. Tusschen die mane der onghestadecheit, ende jeghen redene te volghene der beestelecheit14, soe blijft15 altoes die roede zee, dat es ·j· verkeert leven. In die roede zee en mach geene creature levende bliven, ende al dat niet en leeft in hare, sinct te gronde: ende hier omme hetet si die doode zee16, omme dat ghene wandelinghe17 in hare en es. Ende si es ghelijc lime ochte tere18, want si veet19 ende doedet20 al dat in hare comt. Ende aldus ghelijct si wel der sonden, die den mensche geesteleke veet21, ende doedet vore Gode22, ende selken versinct in den gront der hillen23. Ende hier omme, wille wi verlatenisse hebben onsen sonden ende ghemeininge der heileghen, soe mote wi den crisolituse gheliken, ende soe mote wi Symonne volghen ons Heren apostel; want Symon dat es een hoerrere24 der bedrueftheit sire herten25, ende die ghehoersam es Gode ende der heilegher Kerken. Overmids ghewarege bedrueftheit van herten vercrighet men verlatenisse van sonden, ende overmids gherechte ghehoersamheit vercriget men ghemeininghe der heileghen.
Footnotes
-
Sur. Habitaculi substantia. ↩
-
Sur. vel Habitaculum eorum. ↩
-
Sur. Habitaculum fortitudinis, seu habitaculum pulchritudinis. ↩
-
Sur. fluxus noctis. ↩
-
Sur. jusjurandum ejus. ↩
-
Sur. cum mutua charitate. ↩
-
Sur. habitaculum ipsorum et cohabitationis sive collectionis substantia, id est sustentatio vel subsistentia est. ↩
-
Sur. ipsamet eorum omnium habitaculum est. ↩
-
Sur. communis omnibus Christus. ↩
-
Sur. quòd sese nobis impartiret faceretque communem. ↩
-
Sur. fulgetque ut aurum. ↩
-
Sur. ex ipsa regione vel fundo, in quo situm est. ↩
-
Sur. Hiericho lunam significat, Zoara bestiam rationem occaecantem. ↩
-
Sur. et contra rationem obsequi bestialitati, vel illi parti quae rationis expers est. ↩
-
Sur. perseveral. ↩
-
Ja, maer het mag wonder schynen dat de schryver hier de Doode zee verwart met de Roode zee. Het handschrift C heeft er aen den kant de volgende glosse bygevoegd: ‘De Jordane valt in dese zee. Maer die zee bi Egipten, daer die kindere van Ysraël yerst doerghingen, dat en es niet de rechte Roede zee. Maer deerterike daer ontrent es roedachtich: daer bi heetet daer die Roede zee. Ende oec warp si op die doede lichamen van Pharaons volcke.’ ↩
-
Surius vertaelt: guòd nulla illic fiat navigatio. ↩
-
Sur. eslque instar bituminis vel picis tenax. Zie by Kiliaen lijm, jodenlijm. ↩
-
Sur. arripitque. ↩
-
Sur. et extinguil. ↩
-
Sur. rapit et capil. ↩
-
Sur. atque interficit coram Deo. ↩
-
Sur. vertaelt: atque istiusmodi mortui ruunt acmerguntur in Tarlaro. Maer het werkwoord versenken is activè gebruikt met den accusativus selken. ↩
-
B. horere. ↩
-
Sur. auditor moeroris, videlicet cordis sui. Het substantief hert was oudtyds vrouwelyk; daerom zegt men nog ter herte nemen, uit der herten, enz. ↩
Chapter 51 of 159