Skip to the text
Ember
PT

LX. Van Calamus aromaticus

Die derde speciboem, daer men die salve ave maecte, die hiet Calamus aromaticus. Ende die wast in Indien, ende hi es met vele leden, dat es met vele cnoepen, te gadere ghevoecht alse riet, ochte vlieder1. Ende hi es van roeder varuwen, ende sunderlinghe soete van roke; maer hi es weder bitende met ·j· lettel scarpheiden in den smake2: ende alse menne ontwe brect, soe scoert hi in vele staden3, ende sine specie es van heter naturen.

Met desert derden spesiboeme, die Calamus hiet, soe verstaen wi die inwindeghe ghehoersamheit ons Heren Jhesu Christi, daer hi inne leefde ende starf; want hi wies in Indien. Ende Indien dat bediet ons ·j· winken der soetecheit4; want te winke ende te gebode soe leefde Christus, ghehoersam sinen Vader ende oec allen menschen die wel willen. Ende dit was heme ene inwindeghe soetecheit, want hi sprect selve: Dat es mine spise, dat ic doe den wille mijns Vader. Ende hier omme leefde hi in enen winkene der soetecheit. Indien es oec alsoe vele gheseghet als een verclarende voreganc5, want dat Christus ghehoersam, was sinen Vader, in waerden ende in werken, dat was ons ·j· verclarende voreganc, daer wi alle na volghen souden in rechter ghehoersamheit. Ende hier omme heeft dese edele boem Calamus vele lede, alse ochte hi met cnoepen vergadert ware6, want alle heileghen ende alle goede menschen hebben hen7 ghecnocht ane onsen Here Jhesum. Christum8, ende sijn gheestelec sine lede worden, overmids ghehoersamheit; want sonder ghehoersamheit en mach niemen Gode behaghen, die te sinen daghen comen es ende bescedenheit heeft9: want Christus selve ufende alle sinc crachte, ende alle sine lede, ende alle sine werke in rechter ghehoersamheit. Dese boem Calamus heeft oec ene blickende roede varuwe10; want alle ghehoersamheit moet geufent werden in karitaten, dat es blickende roede varuwe. Ende dese boem vervult die locht met soeten roeke, want ghehoersamheit in den goeden mensche ghelijctmen den bloeienden wijngaerde11, die de locht vervult met soe suten roeke, dat alle die serpente vlien moten12. Alsoe gheliker wijs verdriven wi, overmids onse ghehoersamheit, al onse viande, dat sijn die helsche serpente; want si waren onghehoersam, ende daer omme verloren si die hemelsche cierhelt, ende sijn ute ghevallen in eweghe pine. Die ierste menschen die God sciep, die waren oec onghehoersam, ende daer omme soe vielen si ute den Paradise in groter ellinden, ende wi alle overmids hen. Maer Maria, die moeder Goods, si begonste onser alder leven in ghehoersamheiden13, dat was doen si sprac: ‘Siet hier die dierne ons Heren14, na dinen worde mote mi ghescien.’ Ende Jhesus Christus hare. lieve sone, met sijnre ghehoersamheit heeft hi ons alle die hemele ontploken15, ende hi heeft die locht vervult met alsoe soeten roke tusschen ons ende sinen hemelschen Vader, dat en gheen sondere soe onreine en mach sijn, wilt hi ghehoersam werden Gode ende der heilegher Kerken16, hi en sal ghenade venden.

Voert meer, die edele boem Calamus heeft ·j· lettel weder bitens in den smake; want doe onse Here Jhesus Christus na den gheeste was bereet, ende sterven woude, ende volbringhen die hoechste ghehoersamheit, nochtan woude hi leven na den eische sijns lichamen; ende hier omme was die ghehoersamheit, in den gheeste der lijfleker naturen, ene pine, ende ene wederbitende betterheit in den senleken smake. Nochtan moeste die lichame onderdanech sijn den gheeste, ende alsoe volbrachte hi alle ghehoersamheit: ende aldus sele wi heme navolghen. Ende alsemen den edelen boem Calamus ontwe wilt breken, soe clieft hi ende scoert in vele staden; want doe die Joden onsen Here doeden wouden, doen wart sijn lichame ghescoert te vele staden, want hi ontfinc vele wonden. Wille wi oec ghehoersam sijn Gode, ende onser overster redenen, soe mote wi onse herte van binnen, ende onse werke van buten, scoren ende deilen in rechter ghehoersamheit allen menschen die ons behoeven17. Want die salve diemen maecte van den boeme Calamus, die es van heeter naturen; ende hier omme heeft die ghehoersamheit ons Heren dat vier sijnre minnen in erterike onsteken, dat nimmermeer gheblust en wert.

Footnotes

  1. Sur. sambucus. Wy zeggen thans vlier, in 't fransch sureau. ↩

  2. Sur. quadam tamen acrimonia gustum officiens. ↩

  3. Versta steden of plaetsen. Sur. in multas fit partes scissilis. ↩

  4. Sur. nutum dulcedinis significat. ↩

  5. Sur. processio illuminans. ↩

  6. Sur. Est autem calamus multis nodis geniculatus. ↩

  7. C. en D. hebben hem, in den zin van zich, welks gebruik in de tael zeer jong is. ↩

  8. Sur. Christo connexi sunt. Het verbum knochten, verwant met knoopen, by Kiliaen nodare, nectere, wordt thans niet meer gebruikt dan in samenstelling, verknochten. ↩

  9. Surius drukt dit alles uit door rationis capax. ↩

  10. Surius vertaelt zeer wel: Est praeterea calami hujus aromatici fulvus color, dat is eene roodachtige kluer; want in dien zin van bleek rood, of roodachtig, of naer den roode trekkende, moet hier de uitdrukking blickend roed opgevat worden, volgens de verklaring van Huydecoper in zyne Proeve, II, bl. 396. ↩

  11. Sur. vineis florentibus. ↩

  12. Sur. ita ut serpentes fugere compellantur. ↩

  13. Sur. omnium nostrûm vitam in obedientia auspicata est. ↩

  14. Sur. Ecce ancilla Domini. Het woord dierne, thans deerne of deern, beteekent hier wel duidelyk dienares, en pleit voor hen die er bloot eene verkorting in zien van dienerin. Nogtans schynt het woord oorspronkelyk geen ander denkbeeld meê te brengen dan dat van het latynsche puella, dat is jonge maegd of meisje. Zie prof. De Vries, Woordenlijst op der Leken Spieghel, bl. 401. ↩

  15. Sur. coelos nobis patefecit. Het verbum ontpluken, ontploec, ontploken, is, of intransitief, en beteekent open gaen, of transitief, en beteekent openen, open maken, of, by uitbreiding van het denkbeeld, blootleggen, ontwikkelen, uiteen zetten, enz. Zie De Vries, in den pas beroepen Woordenlijst, bl. 539. ↩

  16. Sur. modò Deo et Ecclesiae sanctae obtemperare velit. ↩

  17. Sur. hominibus nostra indigentibus opera impartiamur oportet. ↩

Chapter 61 of 159